- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: [email protected]
Tác Giả
Tìm đọc
Trang Nhà

NGỰA U BUỒN

23 Tháng Ba 20153:51 SA(Xem: 60162)

NguyenKhai-Violin Memory-oil on cavas
Violin Melody- tranh Nguyên Khai




Đồng cỏ vào mùa xuân.

Gió hững hờ đạp lên đám cỏ voi, cỏ lông chồn đỏ tía. Từng đàn châu chấu, cào cào rào rào bay lên như đám mây màu xanh lục nhạt. Mùi hoa ngũ sắc nồng hăng hắc. Nắng vàng trải một lớp bụi phấn hoa vàng óng trong veo lên mặt cỏ. Buổi sáng từ lớp bụi đó mờ ảo, lung linh.

Gió ngẩng cao chiếc đầu kiêu hãnh, đôi mắt tròn to u buồn nhìn xuyên thẳng qua cánh đồng cỏ, toàn thân từ chiếc ức nở nang của loài sói, cái cổ dài duyên dáng của loài nai, đến cặp chân dài thẳng băng thon chắc, đều như muốn vươn ra trong không gian, muốn bay về phía trước. Sắc lông đen tuyền nổi bật trên nền đồng cỏ xanh lục và đường viền chân trời xanh thẳm màu trứng sáo.

Nhai cỏ đã chán chê, Gió lục sục sốt ruột gõ móng xuống lớp đất mềm. Thường thì sau đoạn đường tám cây số từ đường làng Tân hòa, Đức Lập Hạ đến đồng cỏ, khi đã quần Gió mệt đừ tắm đẫm mồ hôi, Tây Sương sẽ dùng bàn chải lông mềm chăm chút chùi hết bụi cát trên mình Gió, rồi lau cho khô mồ hôi vì Gió quen sạch sẽ đến độ không chịu nổi mùi mồ hôi của chính mình, cô chà đi chà lại cái khăn vải mịn sực nức mùi dầu dừa quen lên mình Gió cho đến khi ánh nắng soi rõ từng vệt sao, vệt xoáy trên làn da bóng mượt của Gió mới thôi. Bàn tay ngón gầy xương rất con gái âu yếm vuốt ve riết lớp lông bờm dựng ngược mịn mềm mại như nhung tơ, miệng không ngớt thì thào tên...nài Bảy...

Nhưng hôm nay, Gió ngao ngán gục gặc đầu. Tây sương nằm ngửa trên cỏ, tóc xổ tung kín hết khuôn mặt, hai tay đập liên hồi lên mặt cỏ, như một con ngựa non đang bị thương. Con gái chăn ngựa đau buồn cũng kiên cường khác người thường. Chỉ khóc trên đồng cỏ.

Người ta vẫn hay nói, loài ngựa u buồn. Thiệt ra con người mới là loài u buồn nhất. Nhiều khi chi chỉ vì những duyên cớ vớ vẫn không đâu.

Gió tần ngần lần dò lại bên cạnh Tây sương, chiếc lưỡi dài và nóng thong thả lùa hết mớ tóc rối nùi trên mặt cô, liếm từng dòng nước mắt mặn chát. Như chỉ chờ có thế, Tây Sương ôm chặt cái mỏ ướt mèm của Gió, nấc lên:

- Người gì đâu mà vô tình, bạc bẽo!

Thở khì một hơi dài qua mũi, Gió biết là Tây Sương lại nhớ nài Bảy rồi!

Chắc cũng bằng Gió nhớ nài Phong! Cũng bằng Gió nhớ đường đua, cát bụi mù mịt, nồng nặc hơi người, hơi ngựa, rầm rập tiếng hò la cổ vũ gọi tên Thần Phong.

Lúc đó, trên đường đua Gió đã là Thần Phong, con ngựa đua cấp bảy, lai giống từ con Mai Phụng được nữ hoàng Anh tặng cho trường đưa Phú Thọ thập niên 50-60. Chỉ một lần nhìn lướt qua, nài Bảy đã buột miệng:

- Con này quán tuyệt thiên hạ đây, ngựa có ẩn tướng, cực có tài mà bề ngoài như rầu rĩ, ngơ ngác như tự quên chính mình. Thần Phong mặt xương dài, tai nhỏ dựng đứng, ức nở như sói rừng, cơ bắp nở nang như sư tử, lưng dài mỏng mà cổ nhỏ như loài nai, lông sát bóng mượt. Ngựa hay không đủ còn phải có nài giỏi!

Thần phong mới sáu tuổi mà đã là một con ngựa chứng dũng mãnh, chỉ đua một lần đã đoạt ngay giải nhất, vừa dắt vào đường đua thì rầu rĩ, gục gặc, nhưng chạm vào mùi gió bụi, là phi như vũ bảo, còn cách xa đích đến đã phóng ra cú siêu nhảy không co chân, đuôi dựng đứng, lướt qua đầu cả đàn ngựa đang bạt vía mất hồn, sùi bọt mép dốc mình vươn tới đích!

Trên mình Thần Phong lúc đó chỉ có nài Phong, không thể là ai khác. Nài Phong xuất thân từ gia đình có truyền thống nài, nói theo kiểu dân làng Tân Hòa là chưa ra đời đã có nghề "nài" trong máu. Mới vừa mười hai tuổi đã có bốn năm làm nài, Cao chỉ  một thước ba, nặng 32 kg, đứng ngang bụng con Thần Phong, nhưng mắt có lửa, có thần, vừa liều lĩnh vừa dũng mãnh, lại thông mình, biết hết những chiêu bí kíp gia truyền bẻ cua, kìm cương, lấy đà, bức tốc, thúc ngựa nhanh về nhất.

Nhưng lần đua cuối cùng đó, nài Phong khóc ngất khi bị phát hiện tăng lên năm kg chỉ một tuần trước cuộc đua. Bao nhiêu tiền cá độ đã đổ vào nài Phong và Thần Phong, vậy là bài "ép cân, hành xác" bắt đầu khắc nghiệt. Một tuần liền chỉ húp cháo loãng, uống cà phê và liên tục ngồi "lò hấp", ngày cuối cùng chủ ngựa bắt nài Phong ngồi liên tục trong lò hấp chỉ cho nghĩ 15 phút mỗi lần để uống nước, đêm trước lại còn uống thuốc xổ. Buổi sáng bắt đầu cuộc thi, nài Phong lơ mơ, ngơ ngơ như đang đi trên mây, trọng lượng giảm quá mười kg chỉ còn 28 kg.

Nài Bảy đi ngang đầu Thần Phong thầm thì với nài Phong:

- Tao coi thần sắc mày không được tốt, không nên đua nữa. Mà con Thần phong này có tướng hại nài, thuộc giống Đích Lô của Lưu bị xưa, mắt trũng, xoáy sao trên đầu, xoáy sau mang tai. Chuyến này dữ nhiều hơn lành, Phong, mày nghe tao, nghề nài bạc lắm. Cảm giác oai phong như kỵ mã chỉ có một thoáng mà rủi ro đeo theo cả đời.

- Em chỉ đua một lần này nữa, chủ hứa trả đủ tiền cho má em sửa nhà rồi bỏ nài luôn. Em lỡ nhận tiền của người ta rồi, nài Phong quay đầu lại, mắt bạc thếch.

Cửa đã mở, tiếng hò reo tên Thần Phong và nài Phong đã như sấm dội trên khán đài, rền vang loang dài hết bãi cát. Thần phong bắt đầu dậm móng sốt ruột, khịt mũi căng thẳng. Mồ hôi đỏ túa ra như tắm. Nài Phong dồn sát mình vào thân ngựa, như đã hòa làm một, như không còn cách biệt giữa ngựa và người. Quanh một khúc cua gấp, chân nài thúc vào bụng ngựa chợt nhẹ bỗng, không còn trọng lượng, Thần Phong phóng cao cú siêu nhảy thẳng chân, nài Phong bay vòng vòng trong không gian mờ bụi, lao thẳng về phía trước.

Đến bây giờ Gió vẫn nhớ như in cảm giác đó, cảm giác nài Phong nằm oặt dưới chân mình, ngay vạch đích, mắt còn mở trừng trừng như chưa hiểu chuyện gì đang xảy ra.

Thần phong đã đọat cúp lần cuối cùng như vậy đó!

Đó cũng là lần cuối cùng Thần Phong còn được tham gia đường đua. Tiếng xấu Đích Lô hại chủ đã làm tất cả các nài chùn tay không dám cưỡi Thần Phong, mà sau nài Phong, Thần Phong cũng không chấp nhận nài nào khác ngồi trên lưng mình. Trừ nài Bảy.

Nài Bảy xưa từng một thời lừng lẫy nhất làng nài trường đua Phú Thọ vì độ liều lĩnh và gan dạ nhưng sau đột ngột bỏ nghề, xoay ra gầy một trại ngựa đua và nức tiếng xem tướng ngựa.

Dân nài thì thầm sau lưng nài Bảy, vì mắt nài Bảy không chỉ có uy oai với ngựa mà cả với người:

- Nài Bảy bỏ nghề vì thất tình con gái cưng của lảo Ô Mã Nhi. Cái tên Bảy vận vào đời rồi.

Lảo Ô Mã Nhi là chủ một trại ngựa toàn mang tên theo truyện Tàu, Hồng Nhi nữ, Vương truy mã, Dạ chiếu Ngọc sư tử lông trắng như tuyết, và con Xích Thố lông đỏ tía tựa con ngựa nổi tiếng của Quan công xưa. Điểm đặc biệt không phải là trại ngựa của lảo, vì ít con nào đạt giải cao, mà là cô con gái duy nhất lai Triều Châu. Da trắng như bông bưởi, mắt dài lá liễu long lanh, chân dài như ngựa chiến. Lảo Sáu mã phu lầm bầm:

- Đàn bà mắt lá liểu, mình xà, trường túc bất chi lao. Đàn ông mà rớ vào chỉ có thân bại danh liệt.

Vậy mà nài Bảy tin vào lời hứa gả con gái cho mình của lảo Ô Mã Nhi, vậy mà nài Bảy tin đôi mắt cười lúng liếng kia, làn môi đỏ dầy tươi hơn hớn kia, thân mình óng ả đong đưa sau làn áo gấm đỏ thượng hải là dành riêng chỉ cho một mình mình, những khi nài Bảy gò lưng thúc con Hồng nhi nữ về đích. Một ngày khám phá ra con Hồng Nhi nữ mắt rực sáng, chân bồn chồn, người không ngừng nóng nẩy, dầu hiệu bị tiêm doping chỉ có người trong nghề mới rõ, nài Bảy đã từ chối leo lên mình ngựa. Lảo Ô Mã Nhi cười nhạt quay ngoắt đi, cô con gái mắt lá liểu cũng cong môi nói tiếng Việt lơ lớ:

- Anh nghĩ anh là ai chứ, thằng nài con nít không bao giờ lớn!

Nghe nói sau đó cô đi theo chồng là chủ trại nuôi ngựa bạch làm cao ngựa trên cao nguyên. Lão Ô Mã Nhi bán sạch đàn ngựa cho lò mổ và bỏ nghề theo con gái.

Nài Bảy sau giờ chăm sóc ngựa lầm lì nốc rượu, miệng luôn than chán đời, chán sống. Ngày trường đua Phú Thọ tuyên bố đóng cửa , nài Bảy dắt con Gió về giao lại cho Tây Sương:

- Cô chăm giùm con Gió cẩn thận, rồi có ngày nó sẽ trở lại là Thần Phong. Trường đua đóng cửa rồi, tôi phải đi tìm nghề khác mà sống thôi.

- Anh đi đâu?  Tây Sương chưa gì mắt ướt rưng rưng hỏi với.

- Sống chết còn không ham. Đi đâu, về đâu có quan trọng gì!  Nài Bảy hờ hững.

Tự nhiên Tây Sương nổi sùng, con gái chủ trại ngựa, đâu có hiền hòa dịu ngọt như con gái nhà thường, máu ngựa chứng như đã chảy sẵn trong người cô.

- Anh có muốn nghe tui nói một câu rồi đi luôn hông?

Nài Bảy ngạc nhiên quay người lại, lần đầu tiên thấy mắt Tây Sương sáng quắc, có lửa, vậy mà nhìn đẹp liêu trai lạ lùng.

- Anh là người biết xem tướng ngựa, mà sao không rành xem tướng người!

Quai hàm của nài Bảy giựt mạnh, răng ghiến lại.

- Rồi sao nữa?

- Biết là người xấu mà vẫn u mê. Biết là u mê mà vẫn không dứt bỏ. Đã bị dứt bỏ, vẫn không tỉnh táo. Vì người không ra gì mà hủy hoại cuộc đời, có phải là người có trí hay không? có đáng hay không?

- Cô thì biết gì mà nói? Nài Bảy vừa gằn giọng tự nhiên lại dịu giọng xuống.  Không ai hủy hoại được cuộc đời tôi. Chỉ có tôi hủy hoại đời tôi mà thôi.

- Anh hủy hoại cuộc đời anh thì mặc anh đi, ai mà quan tâm. Anh đừng hủy hoại cả cuộc đời người khác!  Giọng Tây Sương đã nặng trĩu nước mắt. Má anh đó, bà già nơm nớp lo cho anh làm bậy. Đàn ngựa đó, nghĩa tình vậy mà anh nỡ bỏ đi. Người sao không có nghĩa tình, cũng không đủ dũng khí bằng con ngựa.

Nài Bảy áp sát lại, vặn cổ tay Tây Sương như khóa cương con ngựa chứng:

- Cô dám????

Tây Sương không gở tay ra, đôi mắt nhìn tóe lửa vào mặt nài Bảy. Rồi tự nhiên cô xụi lơ, nổi đau đớn trong anh tràn ngập trái tim cô, đến ứa thành nước mắt.

- Xin lỗi làm cô đau, ai biểu miệng lưỡi con gái gì cà chớn quá trời quá đất. Mà sao cô đau, cô không chịu la lên cho tui biết mà buông ra?

- Tui không phải đau mà khóc. Tui khóc vì nỗi đau của anh kìa!

Mắt nài Bảy tối sầm lại, vừa nhìn trân trân Tư Sương vừa lùi dần, cứ như vậy rồi khuất bóng sau trãng cỏ tối.

Như vậy mà đã hai năm.

Hai năm, từng ngày một, không ngày nào Tư Sương không dắt riêng Gió đi quần dượt và không ngồi thẫn thờ trên đồng cỏ mà khóc. Cứ như là nước mắt sẽ làm một người biết đường mà quay về.

Chợt Gió ngóng cổ về nột bóng người cuối cánh đồng hí vang. Tiếng hí hớn hở mừng người quen. Tây Sương che mặt nhìn ngược quầng sáng, sau lớp nắng vàng óng ánh như bụi của mặt trời, một dáng người rắn rỏi, từng đường nét thân thiết đến nhức tim từ từ đi tới.

Nài Bảy - chính là nài Bảy- vuốt ve chóp lông mao của con Gió, cái cách mà chỉ có những nài giỏi mới biết điệu làm mềm lòng con ngựa chứng:

- Trời ơi, tướng mày giờ ngon lành quá ta. Trở lại đường đua được rồi!

Tư Sương mắt tươi hơn hớn nhưng giọng vẫn đục ngầu tủi hờn:

- Sao anh không đi luôn đi, trở lại làm chi?

- Ủa, tui định đi luôn, mà sợ có người mắng tui không đủ dũng khí bằng con ngựa nên thối lui quay trở về. Với lại nghe người ta nói mà mình chết trong bụng " đường dài vó ngựa biệt tăm, người thương có nghĩa trăm năm vẫn chờ". Bây giờ thì tui rành cả tướng ngựa và tướng người rồi cô Tư à. Người mình thương là mình phải rành!

Má Tư Sương hồng lên:

- Anh đừng nói trây quá đi! Trở về đây mần chi?

- Tui nghe nói Đức Hòa sắp tổ chức đua lại giải ngựa tư nhân, về đây vận động mấy anh em mình tập lại ngựa đua khỏi lụt nghề.

Rồi hai mái đầu chụm lại, cười nói thủ thỉ râm ran. Gió mang mang lùa qua cánh đồng, cỏ rập rờn như đang hát.

Gió gục gặc đầu, thở nhẹ bẫng qua mũi:

- Con người kể cũng lạ, lúc buồn buốn quá thể, mà khi vui là vui tung trời. Buồn nhất cũng là con người, vui nhất cũng là con người.

Mà thiệt lúc này Gió cũng muốn hí vang trời, mùi cát bụi và rờn rợn hơi người, hơi ngựa đã loang loang đâu đây, nghe rần rật tê rần trong máu.

 

UYÊN LÊ
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
22 Tháng Bảy 202511:16 CH(Xem: 20524)
những dòng sông đã bỏ tôi đi thật xa / cuộc đời thì vẫn vậy / vẫn mỗi ngày nỗi nhớ lại ùn lên / làm sao quên / con đường về / trần gian không tiếng gọi / em vội vàng chi / qua sông hồ biển thẳm / mà lãng quên từ mấy kiếp luân hồi /
22 Tháng Bảy 202510:41 CH(Xem: 15449)
Xem tập truyện Hạt U Minh, người đọc hình dung nhân gian đâu đó mang tràng hạt u minh – u u, minh minh; mù mù mịt mịt, sáng lòa sáng tỏa – như một chuỗi duyên duyên nghiệp nghiệp tương tác trùng trùng trong dòng đời nghiệt ngã và cô đơn nhưng cũng lắm nẻo đi về thanh thỏa và giải thoát tùy bước đi và hướng tới mà người thiện tâm, quý chữ thường gọi là… tu.
10 Tháng Bảy 20254:37 CH(Xem: 18687)
Ánh mắt ấy đã làm ta lạc lối / Những ngày xanh bên ghế đá sân trường / Em hiền hòa như mặt nước sông Hương / Mà bão nổi trong lòng ta cuộn sóng
10 Tháng Bảy 20254:16 CH(Xem: 15329)
Ngay cả đối với bạn nào cả đời không thích đọc sách thì cũng nên đọc qua một lần bộ truyện Tam Quốc Chí hay Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung (chấp bút vào thế kỷ 14). Nếu muốn nghiêng về lịch sử thì đọc Tam Quốc Chí, muốn nghiêng về văn học thì đọc Tam Quốc Diễn Nghĩa. Nội dung đều nói về thời kỳ loạn lạc cuối nhà Đông Hán, khi ba thế lực lớn là Ngụy, Thục, Ngô tranh giành quyền lực.
10 Tháng Bảy 20252:40 SA(Xem: 22268)
Có đến rừng chiều nghe xấp xỉ / tuổi cây và lá già ngang nhau/ làm sao hồn mộc trong phế tích/ gạ gẫm miên son một chút màu
04 Tháng Bảy 202510:24 CH(Xem: 18607)
và chúng đã, đang lừa được những người khốn khổ / làm họ khổ hai lần, vì đã khổ rồi, lại bị lừa dối / chúng chôn họ hai lần, đã chết rồi, chúng bới họ lên, giả danh họ, rồi khi dùng xong rồi, thì quăng ném xuống lỗ huyệt và lấp kín / chúng toan giơ tay che kín bầu trời / đánh cắp mặt trời / cướp đi ánh sáng / cướp đi những khả năng của nhận thức, của lương tri / phá nát những bến bờ cuối cùng của hy vọng / bịt đi những tia sáng cuối cùng từ bàn tay cuối cùng giơ lên mong tìm niềm hy vọng cuối...
04 Tháng Bảy 20251:21 SA(Xem: 21831)
Tôi có quá nhiều con súc sắc trong cuộc sống / Gieo con nào trật lất con ấy / Muốn xỉu ra tài / Và ngược lại /
04 Tháng Bảy 202512:16 SA(Xem: 14936)
Một ngày của trung tuần tháng Chín năm 2002, sau khi thoát ra được vòng rào con Đập Mạn Loan, con đập lịch sử, con đập thủy điện đầu tiên trên sông Langcang-Mekong. Từ huyện Manwan bằng đường bộ, chúng tôi lên tới cổ thành Đại Lý (Dali) trời cũng đã sẩm chiều. Đại Lý vẫn được so sánh như một tiểu Kathmandu của Nepal, nơi có nhiều thắng cảnh và di tích lịch sử của hơn 1 triệu sắc dân Bạch (Bai) với gốc rễ văn hóa lâu đời từ hơn 3 ngàn năm. Từ thế kỷ thứ 7, đã có một nước Nam Chiếu (Nanzhao) rất hùng mạnh từng đánh bại quân nhà Đường vào thế kỷ thứ 8. Sang thế kỷ thứ 10 trở thành vương quốc Đại Lý cho tới thế kỷ 14, thời Nguyên Mông (Mongol Yuan) thì không chỉ Đại Lý mà toàn vùng Vân Nam đã trực thuộc vào nước Trung Hoa.
29 Tháng Sáu 202512:48 CH(Xem: 18010)
Người ta thường nói nhiều về những trường trung học danh tiếng, những đại học uy nghi, những ngôi trường gắn với bảng vàng truyền thống và hào quang thành đạt. / Ngược lại, rất hiếm người nhắc đến những mái trường nhỏ bé, nơi học trò không tìm kiếm bằng cấp danh giá, không bảng vàng thành tích, không diễn văn khai giảng, không có những kỳ thi náo động – chỉ có những giờ học thầm lặng giữa tiếng quạt máy và mùi nhựa cháy của board mạch. Học để sống, để làm một người thợ lương thiện giữa cuộc đời xô lệch. Trong ký ức ông , giữa muôn vàn lối rẽ của đời sống sau biến cố 1975, có một nơi như thế. Đó là Trường Điện Tử ĐaKao, ngôi trường không có tên trong hệ thống chính quy, nhưng từng là phao cứu sinh cho bao người trôi dạt giữa dòng đời hậu chiến.
12 Tháng Sáu 20259:55 SA(Xem: 20368)
trái bóng vẫn lăn... / mấy ngày ở Seattle / theo đà chiếc bánh lăn / một sáng chế mà người bạn đường một thuở đang gửi gắm / thấy chiếc xe đạp vẫn bươn bả trên đường / dù ở nơi nào / xa vạn dặm quê hương
07 Tháng Tám 2026(Xem: 6866)
Lời dẫn nhập: Hai năm sau lễ động thổ ngày 5 tháng 8 năm 2024, Kênh Funan Techo vẫn đang được thi công theo từng đoạn, chưa hoàn thành toàn tuyến khoảng 180 km. Tác giả phân tích rõ dự án không chỉ là tuyến giao thông đường thủy đơn thuần mà còn là công trình điều tiết nước đa mục tiêu, có nguy cơ ảnh hưởng đến chế độ lũ, phân phối phù sa và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, dự án đã vi phạm nghiêm trọng Điều 5 của Hiệp định Mekong 1995. Cam Bốt đã cố tình xếp kênh Funan Techo vào nhóm “dự án trên dòng nhánh” để chỉ phải làm thủ tục Thông báo đơn giản, thay vì thực hiện thủ tục Tham vấn trước (Prior Consultation) bắt buộc theo quy trình PNPCA. Thực tế, kênh kết nối trực tiếp với sông Mekong và sông Bassac – hai nhánh mang nước dòng chính – và chuyển nước ra Vịnh Thái Lan. Việc né tránh Điều 5 không chỉ làm suy yếu cơ chế hợp tác của Ủy hội sông Mekong (MRC) mà còn mở ra nguy cơ các quốc gia khác noi theo, phá vỡ nguyên tắc sử dụng nước công bằng và hợp lý trên ...
16 Tháng Tám 2025(Xem: 15805)
Giáo sư Trần Ngọc Ninh đã ra đi thanh thản ở tuổi 103 vào ngày 16 tháng 7 năm 2025 tại Bệnh viện Hoag, thành phố Newport Beach, miền Nam California. Tin tức về sự qua đời của giáo sư chỉ được gia đình thông báo hai tuần sau đó, theo đúng nguyện vọng của thầy về một tang lễ Phật giáo vô cùng đơn giản, được tổ chức riêng tư trong phạm vi gia đình. Không có cáo phó, không có điếu văn, và gia đình đã thực hiện đúng những gì thầy mong muốn. Thầy được an táng tại nghĩa trang Loma Vista Memorial Park, thành phố Fullerton, cách Little Saigon khoảng 20 km, bên cạnh phần mộ của người vợ quá cố, mất vào năm 2020 trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Bia mộ của thầy rất giản dị, không ghi học hàm hay danh hiệu – chỉ khắc tên thầy và pháp danh “Orgyen Karma, biểu tượng cho hoạt động giác ngộ”.
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 21542)
Cristoforo Borri dành hai chương III và IV, trong Phần II của Ký Sự Đàng Trong để viết về nhân vật mà ông quý trọng và tôn vinh: quan Khám lý Trần Đức Hoà -ân nhân thứ hai của đạo Chúa (sau Minh Đức Vương Thái Phi)- là người đã cứu sống cha Buzomi và mời các giáo sĩ về vùng ông cai trị, năm 1618, trong cơn sóng gió, các giáo sĩ phải lẩn tránh, ông đã cấp nhà ở và dựng nhà thờ cho họ ở Quy Nhơn, tạo ra cơ sở đạo Chúa ở Nước Mặn. Xin tóm tắt lại những sự kiện đã xẩy ra: / Đạo Chúa ở Đàng Trong do cha Buzomi đặt nền móng từ năm 1615, nhờ Minh Đức Vương Thái Phi giúp đỡ và che chở, có được nhà thờ lớn ở Đà Nẵng. Năm 1616, Macao gửi thêm ba thầy giảng người Nhật sang trợ giúp. Năm 1619, cha Buzomi bình phục; quan Khám lý đưa ông trở lại Hội An, các đạo hữu Dòng Tên gặp nhau trong niềm vui khôn tả. Họ quyết định: Cha Pedro Marques ở lại Hội An. Các Cha Buzomi, de Pina, Borri và thầy giảng Bồ, theo quan Khám lý về Quy Nhơn[1].
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 20609)
Kỳ trước, chúng tôi đã trình bày Đời sống thế tục ở Đàng Trong theo sách Ký sự Đàng Trong của Cristoforo Borri. Kỳ này, xin giới thiệu Đời sống tôn giáo ở Đàng Trong qua ngòi bút của Borri, về giai đoạn đầu tiên đạo Chúa được truyền vào nước ta, từ 1615 đến 1622, dưới thời chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên./ Cristoforo Borri xác định vai trò tiên phong của Dòng Tên / Cristoforo Borri xác định các giáo sĩ Dòng Tên đúng là những người đầu tiên đem đạo Chúa vào Đàng Trong, bằng cách chỉ trích sự bịa đặt trong cuốn sách của một giáo sĩ Y Pha Nho [Hordũnez de Zeballos] kể rằng ông ta đã đến Đàng Trong trước đó, đã rửa tội cho một bà công chúa và nhiều người trong hoàng tộc, mà Borri cho là hoàn toàn hoang tưởng.
18 Tháng Mười 20266:14 CH(Xem: 5704)
Bữa nay tôi khóc tôi la / Vì tôi chẳng thể làm ma vô tình / Tuệ Sỹ viết: “Trời có Tình / Thì Trời cũng đã trở thành già nua” / Tưởng như lời nói bông đùa / Mà trong sự thể mái chùa vỡ tung / Nhìn nhau trong cuộc trùng phùng / Mỗi người một ái ngại ngùng cho nhau
18 Tháng Mười 20266:04 CH(Xem: 5330)
Bữa nay Bùi Giáng chết rồi Hôm qua Giáng vẫn nằm ngồi chiêm bao Bữa nay là bữa hôm nào Hôm nào cũng như hôm nào vậy thôi Hôm nào cũng có mây trôi Không trôi chân đất thì trôi chân trời Lập đi lập lại ba hồi Những vần Thơ cũ lôi thôi vô cùng
09 Tháng Mười 20266:39 CH(Xem: 7434)
Rồi mai nữa, giữa muôn trùng năm tháng Nếu vô tình nghe một khúc mưa rơi Ta chợt hiểu có những điều rất cũ Bay qua hồn đọng lại một vần thơ
09 Tháng Mười 20266:09 CH(Xem: 6110)
Ta ngắm đời… như cuộc viễn du… Thân như mây… nổi giữa sương mù… Dấu xưa cát phủ dần năm tháng Bóng cũ hồn vương đáy vĩnh thu Gửi mộng theo trăng qua bể vắng Mang sầu rơi, mắt lạc sông u
(Xem: 175)
Có một thói quen khá kỳ lạ của con người: khi một công ty trở nên vĩ đại, chúng ta thường tìm một gương mặt để gắn toàn bộ thành công vào đó. Apple là Steve Jobs. Microsoft là Bill Gates. Amazon là Jeff Bezos. Và NVIDIA, trong thời đại trí tuệ nhân tạo, là Jensen Huang. Chúng ta thích những câu chuyện về thiên tài. Một người có tầm nhìn vượt thời đại, một bộ óc phi thường, một quyết định táo bạo, một chút may mắn, rồi từ một gara, một căn phòng nhỏ hay một quán ăn bình dân, người ấy dựng nên một đế chế hàng nghìn tỷ đô la. Câu chuyện càng đơn giản, nhân vật càng có vẻ phi thường. Nhưng lịch sử thường phức tạp hơn những gì chúng ta muốn tin.
(Xem: 591)
Khi đủ duyên sẽ có một người rẽ đám đông đi về phía bạn. Khi hết duyên người ấy sẽ rời khỏi bạn, đi về phía đám đông rồi mất hút. Người gặp người là bởi do duyên. Khi duyên hết thì dẫu họ có ở bên cạnh ta, cũng không dành cho ta như ta lầm tưởng vậy.
(Xem: 4897)
Vào một buổi chiều của năm 1966 bạn ấy chở tôi trên chiếc xe gắn máy Puch đến một con ngõ đường Lý Thái Tổ để tìm Helga, nơi mà nhà xuất bản An Tiêm của Thanh Tuệ đặt trụ sở, vì ở đấy giới văn nghệ sĩ hay tụ tập thân mật với nhau. Quả nhiên tôi đã gặp một số các nhà văn nhà thơ nghệ sĩ tên tuổi của văn học nghệ thuật bấy giờ của VNCH, những người mà tôi biết tên hơn là biết mặt. Lúc bấy giờ tôi còn là một học sinh lớp đệ nhị, văn học nghệ thuật vốn là chuyên tâm của tôi, vì tôi đọc sách khá nhiều và cũng đã viết chút văn xuôi cũng như thơ, như đã kể ở những chương khác. Ở đấy tôi đã gặp Bùi Giáng.
(Xem: 5725)
Ngày xưa, ngày là học sinh, mình ngoan lắm, chả biết bia rượu, thuốc lá là gì nhưng từ ngày đi lính về, thế quái nào lại sinh ra đổ đốn. Nhìn thấy chai rượu là mắt cứ sáng lên, lòng cứ nao nao, lạ lắm, cứ như là bị đói khát lâu ngày mong được một trận uống no nê, thỏa thích. Và nhất định bữa rượu ấy phải cho ai đó trong bàn nhậu liêng phiêng, cà tang cà tửng mới thích. Nhưng thật oái oăm, thật khốn là hầu như tới 80% cuối các trận nhậu mình toàn nhìn gà hóa cuốc, nhìn một mà ngỡ là năm, sáu, bảy... Tiễn mọi người ra về, bắt chân bắt tay, chào hỏi vẫn có chiều tinh tỉnh lắm nhưng lê được vào giường là nằm lăn ra ngủ quên trời quên đất. Sáng hôm sau tỉnh giấc chẳng nhớ khuya qua mình đã tiễn mọi người ra về thế nào? Có điều gì sơ suất không? Và bụng lại bảo dạ từ lần sau ngồi uống phải cầm chừng, uống in ít thôi, uống kiểu giao lưu thôi nhưng mấy chục năm rồi cứ dặn lòng mà chẳng lần nào mình làm được.
11 Tháng Mười Một 20268:40 SA(Xem: 1737)
Tôi không quen Thiền sư ấy. Chúng tôi chỉ gặp nhau tình cờ, vậy mà những câu chuyện giữa hai người – về chiến tranh, về sự sống còn, nỗi ám ảnh, lòng thù hận và hành trình tìm bình an – lại mở ra tự nhiên, như thể chúng đã hiện hữu từ lâu lắm.
10 Tháng Mười Một 20264:50 CH(Xem: 2019)
Gần nửa thế kỷ trước, vào một đêm mưa gió tôi đứng ở sân ga để đón xe trở về nhà. Bầu trời đen thẫm, gió lạnh sắt se. Thành phố tôi đang sống được gọi tên là “thành phố gió” nơi cơn gió có thể thổi bay tất cả, mà tâm hồn tôi thì đã bay mất rồi khi vừa bước ra khỏi khuôn viên trường đại học, khi bắt gặp một tia sáng vụt ngang bầu trời. Bất chợt, những câu thơ của Trần Tế Xương như tia chớp trên bầu trời, bật chợt và tình cờ, rồi cứ thế tái hiện trong đầu làm ray rứt thêm nỗi nhớ nhà trong tôi: Trời không chớp bể cũng mưa nguồn Đêm nảo đêm nao tớ cũng buồn (Đêm hè)
06 Tháng Mười Một 20263:37 CH(Xem: 2629)
Cảnh chen lấn xô đẩy liên tục khiến tôi có cảm tưởng máy bay chở quá tải. Có vẻ như số hành khách nhiều hơn số ghế. Khi đã tạm yên vị, nhìn chung quanh mới biết mình lầm. Tôi ngồi bên bìa trái của hàng giữa, bìa phải là một bà đầm, giữa tôi và bà là 2 ghế trống. Trước mặt tôi còn một ghế trống, phía xa hơn cũng thấy trống nhiều. Đây là chuyến bay Hong Kong-Toronto của hãng Cathay Pacific nên nhìn đâu cũng thấy tóc đen da vàng và tóc vàng da vàng, tóc vàng da trắng trở thành lẻ loi. Tiếng Anh, tiếng Hoa, tiếng Việt trộn lẫn thành một thứ âm thanh hỗn độn rất chói tai, át hẳn tiếng động cơ phản lực. Giả điếc, cài dây an toàn, tìm một thế ngồi thoải mái. Tôi nhắm mắt cố nghĩ đến những chuyện khác đễ khỏi bận tâm.
18 Tháng Mười 20264:43 CH(Xem: 4617)
Nghiêm đến nhà Đào khi trời đã về chiều, nhưng anh không vào nhà mà đi ra vườn sau coi mấy luống rau cải anh mới trồng tuần trước. Con chó vẫy đuôi kêu ăng ẳng bám theo anh. Nghe tiếng chó, Đào chạy ra: - Trời đất, anh đến lúc nào mà lặng lẽ vậy. Em trông anh từ chiều. - Tôi cũng mới đến – Nghiêm vừa nói vừa chỉ luống rau: Cải lên thế này là tốt rồi. Cô nên trồng thêm ít hành, tỏi. Nghiêm theo Đào bước vào nhà, đến trước bàn thờ Lương, chồng Đào, đốt 3 cây nhang, vái ba vái, cắm vào bát nhang, lẩm bẩm khấn mà như nói với mình: Mới đó mà đã gần 2 năm. Anh chết đã yên phận, còn người sống…, rồi quay lại đi đến ghế:
10 Tháng Mười Một 2026(Xem: 1729)
Ngày 11 tháng 11 mỗi năm là Remembrance’s Day của Canada và Veteran’s Day của Hoa Kỳ. Sự tham chiến của các chiến binh Canada trong cuộc chiến Việt Nam ít được biết đến. Hàng chục nghìn người Canada đã tình nguyện tham gia lực lượng quân sự Mỹ và chiến đấu trong Chiến tranh Việt Nam, dù Canada chính thức giữ lập trường trung lập và từ chối cử quân chính thức.
10 Tháng Mười Một 2026(Xem: 1669)
Ngày 3 tháng 11 năm 2026, cử tri Hoa Kỳ bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Và kết quả đã gửi đến Washington một thông điệp không thể xem thường. Đảng Dân Chủ giành lại quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Đồng thời, họ giành thêm năm chức thống đốc từ tay Đảng Cộng Hòa tại Georgia, Iowa, Nevada, Ohio và Texas. Đây không đơn thuần là một cuộc đổi màu trên bản đồ chính trị nước Mỹ. Đó là một cuộc trưng cầu dân ý không chính thức về cách điều hành đất nước của chính quyền Donald Trump.
08 Tháng Mười Một 2026(Xem: 1890)
Trong những bộ phim truyện lịch sử Trung Hoa, nhất là thể loại cung đấu, người ta thường bắt gặp những câu chuyện rất quen thuộc: Hoàng đế thay cận thần, đại thần tranh quyền, phe này hạ bệ phe kia, người hôm qua còn được sủng ái thì hôm nay đã thất thế. Kẻ lập công được ban thưởng, người thất bại phải tìm một ai đó để gánh trách nhiệm. Đó là những chuyện bình thường trong thế giới phim cung đấu. Bởi ở đó, quyền lực tập trung vào một người. Ý muốn của Hoàng đế có thể quyết định số phận của cả triều đình. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên là đôi khi nhìn vào chính trường Hoa Kỳ, chúng ta lại có cảm giác đang xem một bộ phim tương tự. Chỉ khác một điều: đây không phải Tử Cấm Thành, mà là Tòa Bạch Ốc.
05 Tháng Mười Một 2026(Xem: 2641)
Có những chuyện tưởng đã khép lại theo thời gian, nhưng càng nhìn kỹ, người ta càng thấy chưa thể bỏ qua. Nhạc sĩ Phú Quang đã qua đời. Những tình khúc của ông vẫn tiếp tục được trình diễn, phát hành và khai thác trên các nền tảng âm nhạc. Người yêu nhạc vẫn nhớ ông qua những giai điệu trữ tình, sâu lắng. Nhưng có một câu chuyện liên quan đến ca khúc Đâu phải bởi mùa thu mà tôi nghĩ chúng ta cần nhắc lại. Bởi vì đôi khi, người đã khuất vẫn có thể bị mang tiếng thay cho những người đang sống.
05 Tháng Sáu 2026(Xem: 8732)
-Trần Thị Nguyệt Mai: Xin anh nói cho độc giả biết một chút về anh? -Trang Châu: Tôi sinh ngày 28 tháng 3 năm 1938 ở Huế. Mồ côi mẹ năm 10 tuổi. Tôi được theo học các trường Pellerin, Institut de la Providence ở Huế và Lycée Yersin ở Đà Lạt. Lên đại học tôi chọn Y Khoa Sàigòn, vào quân y, ra trường cuối năm 1965 với cấp bậc y sĩ trung úy. Tôi chọn phục vụ quân y Dù từ 1966 đến 1971. Tiếp theo là y sĩ điều trị Quân Y Viện Trần Ngọc Minh. Giữa năm 1972 được lệnh thuyên chuyển về Trường Quân Y, đảm trách chức vụ Trưởng Khối Sinh Viên và Khóa Sinh một thời gian ngắn và sau đó là Trưởng Khối Tâm lý Chiến kiêm Chủ Bút Tập San Quân Y cho đến ngày mất Miền Nam năm 1975. Tị nạn tại thành phố Montréal, tỉnh bang Québec, xứ Canada, từ 14 tháng 5 năm 1975. Trở lại nghề Y vào tháng 9 năm 1977. Tháng 4 năm 1988 tình nguyện theo tàu của Hội Médecins du Monde (Pháp) về Biển Đông cứu người vượt biển. Tàu đã gặp 5 ghe vượt biển, vớt được 327 thuyền nhân. Nghỉ hưu từ đầu tháng 3 năm 2016.
06 Tháng Sáu 2025(Xem: 17688)
Trước khi thực hiện cuộc phỏng vấn này, tôi đã tham khảo nhiều nguồn thông tin và trực tiếp đối thoại với những nhân vật “sống” trong và ngoài nước. Tuy nhiên, phản hồi nhận được đa phần rơi vào ba mô thức: (1) phê phán gay gắt phía đối lập, (2) nói chung chung với lý thuyết viễn mơ, hoặc (3) phủ nhận hoàn toàn tính khả thi của việc hòa hợp hòa giải. Do đó, tôi đã tìm đến Trí tuệ Nhân tạo Chat GPT – như một cuộc đối thoại với "sự trống vắng im lặng", và đồng thời là một sự tổng hợp từ hàng triệu nguồn tiếng nói – để có được một cái nhìn khách quan, toàn diện, mang tinh thần đối thoại tương kính về một vấn đề lớn và dai dẳng của dân tộc Việt Nam.
22 Tháng Mười Hai 2023(Xem: 34948)
Như bài viết gần đây của ông về kênh đào Phù Nam của Cam Bốt, và đặc biệt như một tuyên bố gần đây nhất của Thủ tướng Cam Bốt Hun Manet: “Kênh đào Phù Nam không lấy nước từ sông Mekong mà chỉ lấy từ sông Bassac và sẽ dùng cho tưới tiêu, nông nghiệp)\”, xin ý kiến của ông về những vấn đề sau:
27 Tháng Tư 2022(Xem: 40550)
Những ngày 11, 12 tuổi, vào những năm 73-74, tôi say mê Phan Nhật Nam. Anh trở thành thần tượng của tuổi thơ, với những ngày dài trên quê hương, những ngày bi thảm, những ngày thê lương, những ngày gẫy vụn, trong nỗi sợ khốn cùng. Nỗi sợ trái lựu đạn đã bật kíp. Nỗi đau vô hình của đồng ruộng ẩn chứa triệu trái mìn. Nỗi đau thắt ruột của người cha xếp xác con, trên đoạn đường từ Quảng Trị về Huế. Trong bất mãn của người lính trước một hậu phương vô ơn. Của người lính miền Nam phải tự vệ giữa một thế giới làm ngơ những thảm sát tập thể ở bãi Dâu, ở trường tiểu học Cai Lậy. Khác những nhà văn quân đội khác, tính chất bi tráng của một xã hội dân sự thời chiến phủ trùm lấy bút ký của Phan Nhật Nam, vượt lên trên các trận đánh. Không phải Mùa hè đỏ lửa, mà Tù binh và Hòa bình, Dọc đường số 1, Dấu binh lửa mới thực sự ghi lại suy nghĩ của một quân nhân trong chiến tranh. Bên cạnh, nhật ký của Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc chỉ là những tiểu xảo của những sản phẩm được biên tập.
(Xem: 5201)
Có những cuốn sách khiến người ta đọc để hiểu thế giới. Có những cuốn sách buộc người ta quay về nhìn lại chính mình. Và cũng có những cuốn sách, dù tác giả không nhất thiết chủ ý, lại khiến người đọc đặt câu hỏi về cái thế giới đang tìm mọi cách định nghĩa con người thay cho chính họ. TA LÀ: Những khúc mắc siêu hình học của Nguyễn Hữu Liêm có thể được tiếp cận theo hướng thứ ba ấy. Thoạt nhìn, đây là một hành trình triết học quanh những khái niệm như bản thể, ý thức, cái Tôi và vô ngã. Nhưng nếu đọc chậm hơn, bên dưới những tầng ngôn ngữ siêu hình ấy, ta có thể nhận ra một vấn đề gần gũi hơn nhiều: con người phải làm gì để trở thành một cá nhân có ý thức độc lập, thay vì chỉ là một đơn vị trong đám đông? Và câu hỏi ấy, trong một số xã hội, chưa bao giờ hoàn toàn vô hại.
(Xem: 15537)
Cuốn sách này là bản dịch tuyển tập những bút ký cá nhân, văn học và báo chí về các nhân vật Việt Nam đã có những đóng góp đáng kể cho văn học, nghệ thuật và khoa học. Đây là một nguồn tư liệu phong phú về lịch sử xã hội, văn hóa và chính trị của miền Nam Việt Nam, đồng thời khắc họa sự nghiệp của từng nhân vật. Phần lớn những người được đề cập nổi bật trong giai đoạn 1954 – 1975. Sau khi miền Nam thất thủ vào tay lực lượng miền Bắc năm 1975, hầu hết họ đều bị giam giữ nhiều năm trong các trại cải tạo cộng sản. Đến thập niên 1980, một số người đã sang Hoa Kỳ và đa phần vẫn tiếp tục hoạt động sáng tạo.(TS. Eric Henry, dịch giả)
TẠP CHÍ HỢP LƯU là một không gian văn học, nghệ thuật và biên khảo độc lập, nơi các dòng tư tưởng, mỹ cảm và ký ức văn hóa gặp gỡ và đối thoại. Chúng tôi đăng tải các tiểu luận, khảo cứu, bình luận văn hóa – xã hội, cùng những sáng tác văn học và phê bình nghệ thuật, với tinh thần khai phóng, tôn trọng đa dạng quan điểm và tự do học thuật. Hợp Lưu không nhằm đại diện cho bất kỳ khuynh hướng chính trị, ý thức hệ hay tổ chức quyền lực nào, mà xem trọng tiếng nói cá nhân, chiều sâu suy tư và giá trị của chữ nghĩa
(Xem: 2641)
Có những chuyện tưởng đã khép lại theo thời gian, nhưng càng nhìn kỹ, người ta càng thấy chưa thể bỏ qua. Nhạc sĩ Phú Quang đã qua đời. Những tình khúc của ông vẫn tiếp tục được trình diễn, phát hành và khai thác trên các nền tảng âm nhạc. Người yêu nhạc vẫn nhớ ông qua những giai điệu trữ tình, sâu lắng. Nhưng có một câu chuyện liên quan đến ca khúc Đâu phải bởi mùa thu mà tôi nghĩ chúng ta cần nhắc lại. Bởi vì đôi khi, người đã khuất vẫn có thể bị mang tiếng thay cho những người đang sống.
(Xem: 2640)
Có những bài thơ không cần cất cao tiếng nói, bởi chính sự lặng lẽ của chúng đã đủ làm lòng người đau nhói. Đầy Tháng Con của Thành Tôn đưa chúng ta trở về một Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh 1954–1975, nơi một đứa trẻ vừa chào đời, người cha đã ở phương xa trong cuộc chiến. Tiếng khóc đầu đời hòa lẫn với tiếng súng, tiếng kêu đau đớn của những người bị thương và tiếng khóc của những người mẹ, người bà tiễn biệt người thân.
(Xem: 9250)
Tháng Năm, Sài Gòn vừa chớm những cơn mưa đầu mùa. Không phải mưa tháng Mười Hai… nhưng lạ là, mỗi lần nghe tiếng mưa rơi trên mái phố, mình lại nhớ đến một bài thơ cũ— như thể ký ức có mùa riêng của nó.
(Xem: 14489)
Sau khi đã tập tành yêu anh / Em tập tành chia tay, tập tành giận dỗi / Tập tành nghi ngờ anh nói dối, / (Rồi không tin anh nói thật bao giờ)
(Xem: 14128)
Khoảnh khắc dài theo tiếng gọi / Rốt lại một chiều câm tiếng nói / Đợi chờ đuối một giấc mơ /
28 Tháng Mười 202612:41 SA(Xem: 3234)
PHÂN ƯU Vô cùng thương tiếc khi được tin / Nhà văn TRIỆU VŨ / tên thật VŨ NGỰ TRIỆU Sinh ngày 25 tháng 10 năm 1939, tại Phụng-Viện-Thượng, Bình-Giang, Hải-Dương, VN. Mệnh chung ngày 25 tháng 10 năm 2026 tại Houston, TX Hoa-Kỳ. Hưởng Thượng Thọ 87 tuổi.
27 Tháng Mười 202610:38 CH(Xem: 2954)
Nhận được tin buồn Phu quân của bà Lê Thị Nguyệt Minh Cụ ông VŨ NGỰ TRIỆU Nhà văn TRIỆU VŨ Sinh ngày 25 tháng 10 năm 1939, tại Phụng-Viện-Thượng, Bình-Giang, Hải-Dương, VN. Mệnh chung ngày 25 tháng 10 năm 2026 tại Houston, TX Hoa-Kỳ.
27 Tháng Mười 20266:25 CH(Xem: 3706)
Gia đình chúng tôi vô cùng thương tiếc báo tin cùng thân bằng quyến thuộc, bạn hữu xa gần Our family is deeply saddened to announce to all relatives and friends, near and far, the passing of our beloved: Cụ Ông VŨ NGỰ TRIỆU Nhà văn TRIỆU VŨ Chồng, Cha, Anh, Ông Nội, Ông Ngoại của chúng tôi – Husband, Father, Brother, Grandfather. Sinh ngày: 15 tháng 11 năm 1939 tại Phụng Viện Thượng, Bình Giang, Hải Dương, Việt Nam – Born: November 15, 1939 Đã từ trần, ngày 25 tháng 10 năm 2026, tại Houston, TX – Passed away on October 25, 2026 Nhằm ngày 16 tháng 9 năm Bính Ngọ Hưởng Thượng Thọ 87 tuổi – At the age of 87