- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: [email protected]
Tác Giả
Tìm đọc
Trang Nhà

BÔNG SO ĐŨA

23 Tháng Chín 201911:43 CH(Xem: 46013)
photo Quy SG
photo QUY SG



Nhà em có 4 chị em gái.

Chị hai Tím có vẻ đẹp sắc cạnh, rạng rỡ, tính tình lại ương ngạnh, gai góc cứng đầu. Từ nhỏ đôi mắt 1 mí đã xếch ngược và đôi môi cong cớn hay lý sự dỗi hờn. Cái tên Lê An Đậu Tím của chị là đề tài của một vùng, một trường, một thời và của một truyện ngắn em đã viết. 

Cái tên có nguồn gốc từ mối tình thơ mộng của ba má. Và bắt đầu cho một danh sách tên họ đậu sau này.

Nhưng đến bé Ba, mối tình đã bớt màu thơ mộng, nhiễm chút màu thực tế. Vì thế bé Ba thoát khỏi tên họ Đậu, chuyển qua hệ bông hoa. Bông So đũa!

Vì lúc có bầu bé ba, má thèm ăn bông so đũa.

 

Chao ơi là cái thèm vì nghén của mấy bà bầu, thèm cắc cớ, vô duyên, thèm quá đổi quá chừng không thể giải thích được. Có người thèm cả gạch đá trên tường, có người thèm mùi trứng ung. Vậy nên nỗi thèm ăn bông so đũa của má, xem ra lại dễ chịu và dễ chiều hơn hết.

Ba chiều má trồng một hàng cây so đũa sau nhà, bé Ba bao năm lớn là cây được bao nhiêu tuổi. Giống so đũa khỏe mạnh, trồng vừa được già hơn 1 tháng đã ra bông đầy cành.

 

Hết bông so đũa nấu canh chua tôm tươi, đến bông so đũa trộn rau ghém mắm thái, rồi bông so đũa xào tép mọi. Cả cái đọt so đũa cay cay, chát chát cũng được má nôn nao nhai sống mỗi khi cơn thèm trỗi lên mà vườn nhà đã sạch cạn bông so đũa. Mà bông so đũa ngẫm ra cũng có duyên quê mùa lạ kỳ, vì tươi thắm. Tươi thắm từ  lúc còn thơ thẩn nở xòe trên cây, tươi thắm từ cái bông xinh xinh xòe hớn hở bao quanh hốc cuống chứa mật trong vắt như sương mà ngọt lịm như đường phèn, tươi thắm cả đến khi bị cây sào khèo hái xuống nằm trong rỗ vẫn còn nguyên tươi thắm, cái nhụy vàng vẫn rực rỡ, cánh hoa vừa trắng xanh, vừa hồng hây hây vẫn mịn màng phơi phới, cho đến lúc đã vào nồi canh chua rồi. Cái hậu nhân nhẫn đăng đắng, ngòn ngọt vẫn tươi thắm thía như thế trong cổ họng người đang thèm.

Bé Ba cũng tươi thắm như thế, từ lúc mới sinh ra.

 

Bé ba có làn da bánh mật đen giòn, mặt tròn xoe như quả bí và mắt nâu hạt dẻ. Miệng hơi móm duyên, nằm dưới sóng mũi thanh nhỏ như tranh vẽ.

 

Bé Ba càng lớn càng hay mơ mộng, ham đọc sách , có thể vùi đầu , đọc ngấu nghiến bất cứ quyển sách nào rơi được vào tay. Dạo đó khi đang có phong trào bài trừ sách cũ, bao nhiêu truyện tiểu thuyết hoa đen, hoa xanh, hoa đỏ, hoa tím trong tủ sách ngoại cho thuê đều được dồn vào bao lát để  "bài trừ" đốt nấu cơm từ từ.

 

Bé Ba lập tức dành phần nấu cơm mỗi ngày, vậy là cả nhà phải triền miên ăn cơm khi sống nhăn sống sượng khi khê đen nồi từng tảng cháy bốc mùi khét lẹt.  Một bữa mẹ rình bắt gặp cảnh bé ba ngồi xếp bằng tròn bên bếp lò bằng đất sét nung, đọc say sưa từng tờ giấy mỏng xé ra từ bộ  "Chiến tranh hòa bình" , "Gĩa từ vũ khí", "Anakarenina" , "Chuông nguyện hồn ai"... trước khi lưu luyến tần ngần đưa vào trong bếp lửa. Ngay lập tức bé Tư được điều xuống nấu cơm thay cho chị Ba, bao nhiêu sách em quăng vèo vèo vào bếp lửa cháy có ngọn. Bé Ba ngồi một bên xót tiếc hùi hụi, nước mắt chảy ròng ròng.

Hồi xưa nhà bà ngoại to nhất trong làng Giếng, thênh thang thang một căn nhà ngói cổ 3 gian, giữa khu vườn trước cau, sau chuối um tùm cây cối gió thổi rì rầm cả ngày đêm. Và giếng…

 

Cơ man nào là giếng. Có cái xưa cổ thành xây bằng đá ong rêu phủ xanh, có cái mới đào còn đậy nắp gỗ sát mặt đất, có cái đã bị lấp ngổn ngang hoa xuyến chi và cây dền cơm lên san sát. Cái giếng mấy chị em yêu thích nhất được xây bằng đá ong đỏ au vững chắc sâu đến độ thả gào rơi vào khoảng không hun hút, rất lâu sau mới nghe vang lại tiếng vọng. 

Nhà đặc biệt không có phòng tắm, như mọi nhà khác trong làng Giếng. Chiều nào mấy đứa nhỏ cũng rũ nhau ra bờ giếng đứng xối ào ào trong khi hát nghêu ngao những bài hát nào chợt nhớ đến trong đầu. 

Chị Hai Tím chỉ tắm vào đêm khuya, nhất là những đêm trăng tròn, em vẫn lén nhìn chị tắm qua khung cửa sổ khép hờ. Bóng chị trắng lờ mờ sau tàng lá tối, im lặng như 1 pho tượng, mặt chị ngước lên cao, cần cổ mảnh dẻ vẻ thành 1 đường cong gợi cảm và thân hình ưởn thẳng hướng về phía ánh trăng phăng phắc.

 

Bé Ba thường tắm vào buổi chiều chạng vạng. Hồn nhiên dội từng gàu nước trong vắt mát lạnh lên thân hình mới lớn tròn trịa còn mặc nguyên quần áo. Sau khi tắm xong, bé ba uốn gập người, túm lấy mái tóc dài chấm lưng thơm lừng mùi lá hương nhu xoay vòng vòng trong gió để rũ hết nước giếng còn đọng lại. Làn hương thanh tao từ mái tóc tỏa thành một vòng tròn bao quanh bé Ba rồi lan theo gió bay la đà qua nhà hàng xóm.

 

Một buổi chiều như thế vỡ ra trong tiếng la the thé của chị Hai Tím:

- Thằng nhóc kia, không lo chăn dê, đứng dòm trộm người ta tắm phải không?

Lũ con gái từ trong nhà chạy túa ra ngoài vườn, chăm chắm tò mò nhìn mặt anh chàng "dòm trộm người ta tắm". Anh chàng hàng xóm mắt mũi bậm trợn, đen đúa, mái tóc húi cua chơm chởm, đứng chết trân bên đàn dê, miệng lí nhí:

- Không có, tui đang cho dê ăn lá so đũa!

- Dê thì lo ăn lá so đũa, chạy đi mất hết trơn rồi. Còn mi lo làm cái chi mà đứng lì mãi ở đó?- Chị Hai Tím chống nạnh hất hàm hỏi tới.

Bé Ba thấy tội, quấn lại tóc một búi tròn tay, miệng năn nỉ:

- Thôi tội người ta, hàng xóm mà chị Hai.

Chị Hai Tím ngoay ngoãy đi vào nhà sau khi hứ 1 tiếng dài xé gió:

- Mi thấy tội, thấy thương thì rước hắn vào nhà để hắn dòm cho đã mắt.

Bé Ba rước anh chàng "dòm trộm" vào nhà thật. 

 

Anh chàng tính thật thà như cục đất đó thành người thân trong nhà có 4 đứa con gái lau chau lanh chanh hồi nào không rõ. Chỉ biết việc bổ củi cũng vào tay hắn, hái dừa lại càng cần tay hắn, rồi cuối năm quét vôi mới nhà, hắn lại xăng xái chạy qua. Cuối năm, anh chàng đang theo đuổi chị Hai Tím cũng lò dò tới, vậy là hai anh chàng quét vôi hai bức tường, bằng hai màu khác nhau. Mổi lần nhìn hai bức tường là cả nhà lại bụm miệng cười hinh hích. 

 

Một lần sinh nhật bé Ba, lúc này mới 15 tuổi, anh chàng "dòm trộm" luống cuống mang một bó bông vạn thọ vàng rực chạy qua nhà, kèm theo gói quà nho nhỏ giấu sau lưng. Chìa bó bông cho bé Ba, anh chàng lí nhí nói trong miệng:

- Sinh nhật em nè.

Bé ba ngơ ngẩn cầm bó bông vạn thọ trên tay, đợi anh chàng vừa quay đi, tiện tay bé ba cắm ngay vào bàn thờ ông thần tài. Còn gói quà dấu mãi đến khuya bé ba mới dám mở ra, một cây lược gỗ khắc hình người con gái đứng tóc dài bay tung trong gió, nét khắc thì vụng về nhưng có thể thấy rõ dáng bé ba tròn trịa, lưng ong. Bé ba thở dài, mắt rưng rưng.

 

Rồi cũng thở dài, mắt rưng rưng như vậy, bé Ba đồng ý với 1 đám hỏi vội vã trước khi anh chàng "dòm trộm" đi học ngành nông lâm ở Sài gòn. Ngày đi, hai người đứng tần ngần mãi bên hàng rào bông so đũa, mãi rồi bé ba mới nhớ, mình vẫn chưa cho anh chàng nắm tay!

 

Mấy ngày đầu vắng vắng, bé Ba thơ thẫn vào ra trong nhà ngoài vườn cũng thấy buồn buồn, thiếu thiếu nụ cười thật thà như đếm, con mắt hiền như con bò nằm nhai cỏ. 

Nhưng mấy ngày sau có đoàn sinh viên Mỹ thuật đến thực tập ở làng Giếng thì vui quá bé Ba quên tuốt.

Mấy anh chàng sinh viên Mỹ thuật sắp ra trường mê mẫn hết hồn vì làng Giếng có nhiều...giếng (nếu không sao lại gọi là làng Giếng, bé Ba nghĩ thầm!) mà toàn là giếng cổ xưa đẹp đến mất hồn vía. Có anh chàng tóc dài lãng tử chấm vai, da trắng xanh, mấy ngón tay thon dài xinh hơn tay con gái, nèo nẹo xin chị Hai Tím cho được vẽ cảnh mấy chị em đùa giỡn bên thành giếng. Miệng con trai Sài Gòn ăn nói dẻo quẹo hơn kẹo kéo xứ Quãng làm chị Hai Tím xiêu lòng. Vậy là chiều đó, mấy chị em thong dong ra ngồi túm tụm bên thành giếng đá ong làm người mẫu.

 

Lạ kỳ trong ráng chiều màu cam úa, hắt lên thành đá ong từng chùm hồi quang đỏ rực rỡ, đến rêu xanh lá mạ cũng hóa vàng lụa thì nhan sắc bé Ba óng ả mê người. Cũng làn da đen bánh mật đó, đôi mắt nâu màu mật ong đó, làn môi cong ngây thơ trinh trắng đó nhưng óng lên trong nắng chiều sắc liêu trai, hoang dã say người.

 

Anh chàng họa sỹ rũ mái tóc dài qua 1 bên, ngồi thần người ngắm bé Ba say sưa, rồi nhẹ nhàng ngắt 1 bông hoa xuyến chi cài trên vành tai đang đỏ ửng vì thẹn thùng. Lúc hai bàn tay của hai người chạm vào nhau, bé ba nghe 1 luồng điện chạy rần rần từ đầu sợi tóc đến ngón chân út. Cảm giác say nồng rao rực đến mấy ngày sau chạm mặt lại anh chàng vẫn chưa phai.

 

Với anh chàng "dòm trộm người ta tắm" be ba cũng chưa bào giờ có cảm giác rạo rực đó.

Vậy là mấy đêm liền nằm mất ngủ, trằn trọc. Nỗi nhớ anh chàng hôn phu ở xa , xa tít tắp nhạt nhòa.

Anh chàng họa sỹ càng kiếm cớ lân la đến nhà làm chị Hai Tím bắt đầu cảnh giác khó chịu. Mắt bé ba như người mơ ngủ, đi lạc đẩu đâu. Chị Hai càng thêm thắt thỏm:

- Điệu này có chuyện lớn rồi đây!

Chuyện lớn đến nhanh hơn chị Hai Tím có thể ngờ được, anh chàng họa sỹ bạo dạn hẹn bé ba đi ra chợ huyện ăn chè. Hai người lén lút gặp nhau chạng vạng sau nhà, dưới rặng bông so đũa um tùm. Bé Ba bậm môi leo lên sau xe honda của anh chàng ngồi, mới đầu hai tay ôm cứng vào yên xe thủ thế. Sau qua mấy cua gắt rồi ổ gà chồm chồm, bàn tay bé ba từ lúc nào đã ôm chặt vòng eo nhỏ chút của anh chàng họa sỹ. 

Mười giờ đêm, chị Hai đứng hầm hầm ngong ngóng ngoài cửa nhà, anh chàng họa sỹ ranh ma cua gắt xe từ đầu ngỏ, trước bóng tối rào dâm bụt vòng tay ôm ngang người bé ba cứng ngắc:

- Cho anh hôn một miếng!

Be ba hết hồn, cúi gằm đầu run rẩy:

- Em có chồng rồi, em đã đính hôn.

- Thây kệ,  em dễ thương quá thì anh hôn thôi mà.

Bé Ba vùng vẫy thoát ra khỏi được vòng tay và hơi thở nóng hổi của anh chàng, đâm đầu chạy về nhà. Chị Hai Tím chặn ngang bé ba ngay cửa bằng một cái tát tai thật lực, mắt long lanh, miệng rít lên sòng sọc:

- Mày hư quá bé Ba, ai cho mày hẹn hò đi chơi khuya? Rồi ba má ăn nói sao với người ta đây?

- Chị mặc kệ em! Chị để yên cho em!- bé Ba vùng vẫy, khóc nức nở.

Đêm đó, nhà sáng đèn cả đêm, không ai chợp mắt nỗi.

 

Chuyện nhỏ lan ra khắp làng Giếng. Cả nhà đi đâu cũng cúi gầm đầu, không dám ngẩng mặt lên nhìn ai. Cuối tuần đó, anh chồng chưa chưa cưới của bé Ba hộc tốc đi xe đò từ Sài gòn về nhà. Bé Tư dấm dúi đứng cuối hàng rào gọi anh ra ngoài, rồi dúi vào tay anh cặp nhẫn và đôi bông tai vàng hôm đính hôn, phụng phịu vừa khóc vừa chạy ngược về nhà:

- Chị bé Ba nói trả lại cho anh, chỉ nói anh quên chỉ đi!

Đoàn thực tập của đại học Mỹ thuật cũng lẳng lặng kéo khỏi làng Giếng, nhưng anh chàng họa sỹ tóc dài đã chạy trốn từ mấy hôm trước khi nghe tin chồng chưa cưới của bé Ba về làng. Bộ vó xanh nhớt của anh chàng chắc không chịu nỗi một cái gạt chân của anh chồng tướng tá bậm trợn.

Chuyện vậy kể như là hết.

 

Bé Ba nằm kín trong phòng như bị bệnh cả tuần liền, khuôn mặt tròn vo đã thỏn lại bằng một nắm tay, đôi mắt nâu không ngủ, trỏm lơ thâm quầng ngơ ngác. Không ai thèm nhòm ngó hay nói chuyện với bé Ba tiếng nào. Bé Ba ráng ngăn hơi thở dài não nuột, tấm tức dồn nén trong lòng ngực:

- Thôi kể như đã hết!

Bé Tư lò dò quanh buồng, ngó trước ngó sau cẩn thận rồi kề sát tai bé Ba thủ thỉ:

- Chị à, mai ảnh đi lên lại Sài gòn rồi, ảnh không bao giờ về đây nữa đâu. Ảnh hẹn chị ra ngoài ngõ sau, dưới hàng rào bông so đũa, ảnh có chút chuyện muốn nói.

Bé Ba thẫn thờ cúi đầu hồi lâu rồi gật nhẹ.

Chiều muộn, bé Ba ngồi hồi lâu bên bờ giếng, mái tóc vừa tắm gội sạch sẽ đẫm nước và nồng nàn mùi hương nhu. Trăng thượng tuần mọc sớm, trong trẻo như chiếc lược màu ngà cài lên tóc đêm. Bé Ba mân mê cây lược gỗ đã mòn nhẵn trên tay, rồi mở cửa vườn sau , lần dò đến bên gốc cây so đũa. Mười bảy năm cây so đũa đã to bằng cây cổ thụ, thân sù sì sứt sẹo rậm rịt thân dây leo.

Một bóng người dường như ở đó đã lâu, hơi thở phả ra nặng nhọc. Hai người đứng lặng bên nhau hồi lâu, không ai nói một tiếng nào, chỉ có tiếng gió rì rào qua tàng so đũa và những cánh hoa rụng lộp độp chung quanh như mưa rơi.

- Bé Ba, có chuyện gì cần nói với anh? - chừng như không chịu nổi nữa, anh chồng chưa cưới hụt cất giọng còn trầm hơn cả tiếng vọng của giếng.

- Ủa, chứ không phải mai anh đi lên Sài gòn luôn, nhắn em ra có chuyện gì cần nói hả?- bé Ba thẹn thò.

- Đâu có, anh nghe bé Tư nói em sắp đi xa khỏi làng Giếng, nhắn anh qua có chuyện nói mà...

Tuổi trẻ, dễ tổn thương mà cũng dể tha thứ. Sức mạnh của tình yêu chân thật dễ làm lành miệng vết thương lòng.

Hai người tự nhiên bật cười. Anh chồng chưa cưới nhích lại gần hơn chút nữa, thì thầm:

- Bông so đuã hôm nay sao có mùi thơm quá à!

- Không phải đâu, bông so đũa làm gì có mùi, là tóc của em đó, em mới gội đầu - bé Ba lấy ra chiếc lược gỗ mân mê.

Anh chồng chưa cưới cảm động rung rinh hết người, chụp lấy cây lược gỗ, chụp luôn cả bàn tay nóng hổi của bé Ba:

- Trời em còn giữ cái lược này hả? Để anh chải tóc cho - anh vụng về nhét vào tay bé Ba một gói nhỏ - em giữ lại bông tai và nhẫn đi. Em không thương anh nữa thì cũng giữ giùm anh làm kỉ niệm.

Bé Ba òa lên nức nỡ, gục đầu trên bờ vai rộng của anh chồng chưa cưới:

- Em sai rồi, anh tha thứ cho em không?

Hai người cón đứng thủ thỉ, thì thầm với nhau nhiều nhiều nữa. Chỉ tội cho em và bé Tư núp trong bụi chè tàu nhảy chồm chồm vì muỗi chích:

- Thôi vào nhà đi bé Tư, vậy là xong chuyện rồi!

 

UYÊN LÊ

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
22 Tháng Hai 20251:05 SA(Xem: 25258)
Vườn nhà anh có cành ngọc lan xơ xác / Có cánh quỳnh chưa kịp nở / Nắng vô tình vàng thêm đọt lá / Mấy nhánh mơ màng rơi xuống thành thơ
19 Tháng Hai 20251:43 SA(Xem: 26373)
Kiếp trước chàng là con Cá / bơi trong dòng sông Cửu Long / một hôm dòng sông dậy sóng / con Cá dạt bờ lìa sông
18 Tháng Hai 202510:37 CH(Xem: 20550)
Rising Asia là một tạp chí học thuật đa ngành, ra 3 số mỗi năm, hoạt động từ 2021, chủ bút là TS Harish C. Mehta, hiện giảng dạy tại Đại Học Toronto, có trụ sở tại Bengal Ấn Độ. Tạp chí là nguồn tài nguyên để nghiên cứu, và giảng dạy về các vấn đề xã hội Châu Á. Mỗi tập của tạp chí đều có các bài bình luận giải thích về mọi khía cạnh của lịch sử, kinh tế, ngoại giao, văn học, y tế, khoa học, quân sự và văn hóa Châu Á.
17 Tháng Hai 202510:44 CH(Xem: 23708)
Thu còn nhớ cả chiều xuân của Huế / Mùa đông trời se lạnh, nhớ không anh? / Tà áo bay phía Trường Tiền tan lớp / Hẹn anh về Vĩ Dạ ngắm mưa bay!
17 Tháng Hai 202510:14 CH(Xem: 23831)
hãy giúp tôi cục cựa / súc gỗ cứng đơ đời / hãy em là thị lộ / xung trận tình đôi mươi
17 Tháng Hai 20259:06 CH(Xem: 16112)
Tom Fawthrop là nhà báo, nhà hoạt động môi sinh người Anh, người bạn đồng hành bấy lâu với Nhóm Bạn Cửu Long. Anh đã tường trình về sông Mekong trong 12 năm qua với tư cách là nhà nghiên cứu và diễn giả tại các đại học ở Singapore, Thái Lan, Cam Bốt, và Việt Nam. Các bài viết của anh về lưu vực này đã được phổ biến rộng rãi trên các tạp chí Economist, The Diplomat và The Guardian. Tom cũng là nhà sản xuất cuốn phim tài liệu “Where have All the Fish Gone” về thảm họa trên sông Mekong.
17 Tháng Hai 202512:12 SA(Xem: 19599)
Mấy hôm rày tôi không hát "ầu ơ ví dầu..." để ru cháu ngủ mà lại hay hát cái bài "Đón Xuân Này Tôi Nhớ Xuân Xưa". Cái thằng cu Ben em cu Tèo nghe êm tai mà "phê" vào giấc ngủ bình yên. Có lẽ do "ruột gan" của Ngoại nó có gởi qua đó để hát mà lị!
16 Tháng Hai 202511:59 CH(Xem: 21827)
tôi đọc được một bài thơ hay / tôi tẩn mẩn dịch lại bằng google / (miễn phí) / vì google có nhiều cái đầu / còn tôi chỉ có một cái đầu / tôi chỉnh sửa lại chút ít / dù google có nhiều cái đầu / tôi vẫn cặm cụi sửa / (chỉ để một vài người rỗi hơi đọc)
16 Tháng Hai 202511:16 CH(Xem: 26461)
từ em ngành ngon trơ vơ / quê hương anh đợi chiều ngơ ngẩn về / bóng đêm nghìn dặm sơn khê / đã che hết cả đường về xa khơi / bấy lâu lạc giữa cuộc đời / mà thương con nước xa vời đâu đây.
14 Tháng Hai 202510:57 CH(Xem: 27180)
Khi trái tim, nhốm màu tím nhạt / Là bắt đầu, ngày lên cổ tích / Những con sóng ôm hôn năm mới / Chiều đong đưa, xanh thấm màu chiều
07 Tháng Tám 2026(Xem: 3884)
Lời dẫn nhập: Hai năm sau lễ động thổ ngày 5 tháng 8 năm 2024, Kênh Funan Techo vẫn đang được thi công theo từng đoạn, chưa hoàn thành toàn tuyến khoảng 180 km. Tác giả phân tích rõ dự án không chỉ là tuyến giao thông đường thủy đơn thuần mà còn là công trình điều tiết nước đa mục tiêu, có nguy cơ ảnh hưởng đến chế độ lũ, phân phối phù sa và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, dự án đã vi phạm nghiêm trọng Điều 5 của Hiệp định Mekong 1995. Cam Bốt đã cố tình xếp kênh Funan Techo vào nhóm “dự án trên dòng nhánh” để chỉ phải làm thủ tục Thông báo đơn giản, thay vì thực hiện thủ tục Tham vấn trước (Prior Consultation) bắt buộc theo quy trình PNPCA. Thực tế, kênh kết nối trực tiếp với sông Mekong và sông Bassac – hai nhánh mang nước dòng chính – và chuyển nước ra Vịnh Thái Lan. Việc né tránh Điều 5 không chỉ làm suy yếu cơ chế hợp tác của Ủy hội sông Mekong (MRC) mà còn mở ra nguy cơ các quốc gia khác noi theo, phá vỡ nguyên tắc sử dụng nước công bằng và hợp lý trên ...
16 Tháng Tám 2025(Xem: 13302)
Giáo sư Trần Ngọc Ninh đã ra đi thanh thản ở tuổi 103 vào ngày 16 tháng 7 năm 2025 tại Bệnh viện Hoag, thành phố Newport Beach, miền Nam California. Tin tức về sự qua đời của giáo sư chỉ được gia đình thông báo hai tuần sau đó, theo đúng nguyện vọng của thầy về một tang lễ Phật giáo vô cùng đơn giản, được tổ chức riêng tư trong phạm vi gia đình. Không có cáo phó, không có điếu văn, và gia đình đã thực hiện đúng những gì thầy mong muốn. Thầy được an táng tại nghĩa trang Loma Vista Memorial Park, thành phố Fullerton, cách Little Saigon khoảng 20 km, bên cạnh phần mộ của người vợ quá cố, mất vào năm 2020 trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Bia mộ của thầy rất giản dị, không ghi học hàm hay danh hiệu – chỉ khắc tên thầy và pháp danh “Orgyen Karma, biểu tượng cho hoạt động giác ngộ”.
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 19671)
Cristoforo Borri dành hai chương III và IV, trong Phần II của Ký Sự Đàng Trong để viết về nhân vật mà ông quý trọng và tôn vinh: quan Khám lý Trần Đức Hoà -ân nhân thứ hai của đạo Chúa (sau Minh Đức Vương Thái Phi)- là người đã cứu sống cha Buzomi và mời các giáo sĩ về vùng ông cai trị, năm 1618, trong cơn sóng gió, các giáo sĩ phải lẩn tránh, ông đã cấp nhà ở và dựng nhà thờ cho họ ở Quy Nhơn, tạo ra cơ sở đạo Chúa ở Nước Mặn. Xin tóm tắt lại những sự kiện đã xẩy ra: / Đạo Chúa ở Đàng Trong do cha Buzomi đặt nền móng từ năm 1615, nhờ Minh Đức Vương Thái Phi giúp đỡ và che chở, có được nhà thờ lớn ở Đà Nẵng. Năm 1616, Macao gửi thêm ba thầy giảng người Nhật sang trợ giúp. Năm 1619, cha Buzomi bình phục; quan Khám lý đưa ông trở lại Hội An, các đạo hữu Dòng Tên gặp nhau trong niềm vui khôn tả. Họ quyết định: Cha Pedro Marques ở lại Hội An. Các Cha Buzomi, de Pina, Borri và thầy giảng Bồ, theo quan Khám lý về Quy Nhơn[1].
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 18652)
Kỳ trước, chúng tôi đã trình bày Đời sống thế tục ở Đàng Trong theo sách Ký sự Đàng Trong của Cristoforo Borri. Kỳ này, xin giới thiệu Đời sống tôn giáo ở Đàng Trong qua ngòi bút của Borri, về giai đoạn đầu tiên đạo Chúa được truyền vào nước ta, từ 1615 đến 1622, dưới thời chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên./ Cristoforo Borri xác định vai trò tiên phong của Dòng Tên / Cristoforo Borri xác định các giáo sĩ Dòng Tên đúng là những người đầu tiên đem đạo Chúa vào Đàng Trong, bằng cách chỉ trích sự bịa đặt trong cuốn sách của một giáo sĩ Y Pha Nho [Hordũnez de Zeballos] kể rằng ông ta đã đến Đàng Trong trước đó, đã rửa tội cho một bà công chúa và nhiều người trong hoàng tộc, mà Borri cho là hoàn toàn hoang tưởng.
18 Tháng Mười 20266:14 CH(Xem: 1664)
Bữa nay tôi khóc tôi la / Vì tôi chẳng thể làm ma vô tình / Tuệ Sỹ viết: “Trời có Tình / Thì Trời cũng đã trở thành già nua” / Tưởng như lời nói bông đùa / Mà trong sự thể mái chùa vỡ tung / Nhìn nhau trong cuộc trùng phùng / Mỗi người một ái ngại ngùng cho nhau
18 Tháng Mười 20266:04 CH(Xem: 1820)
Bữa nay Bùi Giáng chết rồi Hôm qua Giáng vẫn nằm ngồi chiêm bao Bữa nay là bữa hôm nào Hôm nào cũng như hôm nào vậy thôi Hôm nào cũng có mây trôi Không trôi chân đất thì trôi chân trời Lập đi lập lại ba hồi Những vần Thơ cũ lôi thôi vô cùng
09 Tháng Mười 20266:39 CH(Xem: 2371)
Rồi mai nữa, giữa muôn trùng năm tháng Nếu vô tình nghe một khúc mưa rơi Ta chợt hiểu có những điều rất cũ Bay qua hồn đọng lại một vần thơ
09 Tháng Mười 20266:09 CH(Xem: 2447)
Ta ngắm đời… như cuộc viễn du… Thân như mây… nổi giữa sương mù… Dấu xưa cát phủ dần năm tháng Bóng cũ hồn vương đáy vĩnh thu Gửi mộng theo trăng qua bể vắng Mang sầu rơi, mắt lạc sông u
(Xem: 1494)
Vào một buổi chiều của năm 1966 bạn ấy chở tôi trên chiếc xe gắn máy Puch đến một con ngõ đường Lý Thái Tổ để tìm Helga, nơi mà nhà xuất bản An Tiêm của Thanh Tuệ đặt trụ sở, vì ở đấy giới văn nghệ sĩ hay tụ tập thân mật với nhau. Quả nhiên tôi đã gặp một số các nhà văn nhà thơ nghệ sĩ tên tuổi của văn học nghệ thuật bấy giờ của VNCH, những người mà tôi biết tên hơn là biết mặt. Lúc bấy giờ tôi còn là một học sinh lớp đệ nhị, văn học nghệ thuật vốn là chuyên tâm của tôi, vì tôi đọc sách khá nhiều và cũng đã viết chút văn xuôi cũng như thơ, như đã kể ở những chương khác. Ở đấy tôi đã gặp Bùi Giáng.
(Xem: 2232)
Ngày xưa, ngày là học sinh, mình ngoan lắm, chả biết bia rượu, thuốc lá là gì nhưng từ ngày đi lính về, thế quái nào lại sinh ra đổ đốn. Nhìn thấy chai rượu là mắt cứ sáng lên, lòng cứ nao nao, lạ lắm, cứ như là bị đói khát lâu ngày mong được một trận uống no nê, thỏa thích. Và nhất định bữa rượu ấy phải cho ai đó trong bàn nhậu liêng phiêng, cà tang cà tửng mới thích. Nhưng thật oái oăm, thật khốn là hầu như tới 80% cuối các trận nhậu mình toàn nhìn gà hóa cuốc, nhìn một mà ngỡ là năm, sáu, bảy... Tiễn mọi người ra về, bắt chân bắt tay, chào hỏi vẫn có chiều tinh tỉnh lắm nhưng lê được vào giường là nằm lăn ra ngủ quên trời quên đất. Sáng hôm sau tỉnh giấc chẳng nhớ khuya qua mình đã tiễn mọi người ra về thế nào? Có điều gì sơ suất không? Và bụng lại bảo dạ từ lần sau ngồi uống phải cầm chừng, uống in ít thôi, uống kiểu giao lưu thôi nhưng mấy chục năm rồi cứ dặn lòng mà chẳng lần nào mình làm được.
(Xem: 1962)
Trong khi chìm đắm trong các thư tịch xưa - nay để tìm hiểu về ba cuộc kháng chiến vĩ đại chống xâm lược Nguyên Mông, tôi tình cờ dừng lại khá lâu trước đôi dòng ngắn gọn trong cuốn sách An Nam chí lược của tác giả Lê Tắc - người đã đầu hàng giặc Thát và sống lưu vong, tuy viết trên tinh thần của sử gia nô lệ (nội phụ) song cũng có hạt nhân sự thực lịch sử
(Xem: 2014)
Với những gì chúng ta được biết về công nghiệp và đức độ của Đinh Tiên Hoàng đế, về tình cảnh hiểm nguy của triều đại nhà Đinh vào lúc nhà Tống đang nhòm ngó nước Nam chờ cơ hội xua quân sang xâm chiếm, có thể hình dung được Di nguyện thiêng liêng nhất của Tiên đế chắc sẽ được ghi rõ trong Chúc thư trước khi ngài bị hành thích không lâu:
18 Tháng Mười 20264:43 CH(Xem: 1398)
Nghiêm đến nhà Đào khi trời đã về chiều, nhưng anh không vào nhà mà đi ra vườn sau coi mấy luống rau cải anh mới trồng tuần trước. Con chó vẫy đuôi kêu ăng ẳng bám theo anh. Nghe tiếng chó, Đào chạy ra: - Trời đất, anh đến lúc nào mà lặng lẽ vậy. Em trông anh từ chiều. - Tôi cũng mới đến – Nghiêm vừa nói vừa chỉ luống rau: Cải lên thế này là tốt rồi. Cô nên trồng thêm ít hành, tỏi. Nghiêm theo Đào bước vào nhà, đến trước bàn thờ Lương, chồng Đào, đốt 3 cây nhang, vái ba vái, cắm vào bát nhang, lẩm bẩm khấn mà như nói với mình: Mới đó mà đã gần 2 năm. Anh chết đã yên phận, còn người sống…, rồi quay lại đi đến ghế:
09 Tháng Mười 20265:49 CH(Xem: 2449)
– Giới thiệu với chú, đây là bạn gái của cháu. Cô đã cùng với thám tử tư giúp tìm ra người cha hải tặc của cháu như trong bài viết “Đứa Con Lai… Hải Tặc” của chú. Còn đây là ông chú mà anh vẫn thường nói với em. – Chào chú! Chú ngạc nhiên lắm phải không? Con đã được nghe rất nhiều về chú. Con muốn gặp chú từ lâu nên đã nhờ bạn thu xếp giúp. Con từ Thái Lan qua, đang theo học tại Michigan State University. Con chọn trường này vì biết bạn cũng ở thành phố Detroit, Michigan.
02 Tháng Mười 202612:54 SA(Xem: 2649)
Buổi trưa, vừa nhai xong một nhúm cơm và uống một nắp nước do tàu cấp phát thì mọi người dưới hầm nghe nhiều tiếng chạy thình thịch náo động trên boong tàu. Qua kẽ hở, biết tàu đã bị hải tặc xâm chiếm không biết từ lúc nào. Họ hoàn toàn làm chủ tình hình. Trong vòng một tiếng đồng hồ không gặp kháng cự, những tên hải tặc đã đủ thì giờ lục lọi tìm kiếm vàng bạc và giở trò khả ố với những đàn bà con gái nằm la liệt trên sàn tàu mà trước đó đã được ưu tiên dời lên vì kiệt sức.
23 Tháng Chín 202610:53 CH(Xem: 2391)
Sau ngày vợ mất, căn nhà của ông Trần Đình Tuấn bỗng vắng lặng một cách kỳ lạ. Bởi bà Bạch Nhàn, người vợ sống cùng ông gần 40 năm,đã mất vì bạo bệnh. Chiếc ghế bà Bạch Nhàn vẫn ngồi mỗi tối còn đó. Cái khăn lau kính bà thường vắt trên thành ghế vẫn đó. Cả chiếc ly nhỏ bà hay uống nước cũng vẫn nằm nguyên trên chiếc bàn cạnh cửa sổ. Nhìn đâu ông cũng mường tượng thấy bóng hình bà. Mọi thứ trong căn nhà còn nguyên màu kỷ niệm.
27 Tháng Mười 2026(Xem: 274)
Một câu nói đã trở thành chuẩn mực đạo đức của ngành y, nhắc nhở người thầy thuốc phải xem nỗi đau của người bệnh như nỗi đau của chính mình, lấy việc cứu người làm bổn phận, không lấy sự sống của con người làm phương tiện cho lợi ích riêng. Thế nhưng, khi dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) được đưa ra Quốc hội Việt Nam xem xét, những tranh luận quanh đề xuất liên quan đến người dưới 18 tuổi đã khiến dư luận đặt ra nhiều câu hỏi.
21 Tháng Mười 2026(Xem: 825)
Có những câu hỏi, thoạt nghe tưởng như chuyện đùa, nhưng càng nghĩ càng thấy buồn. Có những lời hứa, khi mới nghe, khiến người ta tin tưởng vào một tương lai huy hoàng. Nhưng sau nhiều năm, điều còn lại đôi khi không phải là chiếc bánh để ăn, mà chỉ là bức tranh vẽ chiếc bánh. Và có những nhân vật, ban đầu được tôn vinh vì công lao của họ, nhưng dần dần trở thành những hình tượng gần như bất khả xâm phạm. Người ta được khuyến khích ca ngợi, nhưng lại ngần ngại khi muốn đặt câu hỏi. Phải chăng điều đáng lo ngại nhất đối với một dân tộc không chỉ là nghèo đói, chiến tranh hay sự áp bức, mà còn là ngày con người không còn đủ tự do để tự hỏi mình đang sống trong một thực tại như thế nào?
19 Tháng Mười 2026(Xem: 1067)
Trong lịch sử, phong trào Chấn hưng Phật giáo Việt Nam thường được dùng để chỉ cuộc vận động vào nửa đầu thế kỷ XX, khởi lên từ những năm 1920 và phát triển mạnh trong các thập niên 1930-1940. Các bậc cao tăng như Khánh Hòa, Huệ Quang, Giác Tiên, Thanh Hanh, Trí Hải cùng nhiều cư sĩ trí thức đã góp sức mở trường đào tạo tăng tài, thành lập hội Phật học, dịch kinh, xuất bản báo chí và đưa Phật giáo đến gần hơn với đời sống xã hội. Công cuộc ấy không dừng lại ở một giai đoạn lịch sử. Tinh thần chấn hưng, hiểu theo nghĩa rộng, là sự trở về với những giá trị căn bản của đạo Phật, đồng thời tìm ra phương thức thích hợp để truyền đạt và thực hành giáo pháp trong những hoàn cảnh mới. Một trường hợp tiêu biểu trong thời hiện đại là công cuộc khôi phục và phát triển Thiền phái Trúc Lâm của Đại lão Hòa thượng Thích Thanh Từ.
19 Tháng Mười 2026(Xem: 1143)
Với “TA LÀ - Những khúc mắc siêu hình học” (I AM: Metaphysical Aporias), Giáo sư Nguyễn Hữu Liêm không tìm cách trả lời giản đơn câu hỏi “Ta là ai?”, mà dựng lên một hành trình bản thể luận: con người từ đâu đến, vì sao phải trở thành một cá thể, tự-ý thức được hình thành như thế nào và liệu sau tất cả những phân ly, con người có thể “trở về” với căn nguyên hữu thể của mình hay không.
05 Tháng Sáu 2026(Xem: 6439)
-Trần Thị Nguyệt Mai: Xin anh nói cho độc giả biết một chút về anh? -Trang Châu: Tôi sinh ngày 28 tháng 3 năm 1938 ở Huế. Mồ côi mẹ năm 10 tuổi. Tôi được theo học các trường Pellerin, Institut de la Providence ở Huế và Lycée Yersin ở Đà Lạt. Lên đại học tôi chọn Y Khoa Sàigòn, vào quân y, ra trường cuối năm 1965 với cấp bậc y sĩ trung úy. Tôi chọn phục vụ quân y Dù từ 1966 đến 1971. Tiếp theo là y sĩ điều trị Quân Y Viện Trần Ngọc Minh. Giữa năm 1972 được lệnh thuyên chuyển về Trường Quân Y, đảm trách chức vụ Trưởng Khối Sinh Viên và Khóa Sinh một thời gian ngắn và sau đó là Trưởng Khối Tâm lý Chiến kiêm Chủ Bút Tập San Quân Y cho đến ngày mất Miền Nam năm 1975. Tị nạn tại thành phố Montréal, tỉnh bang Québec, xứ Canada, từ 14 tháng 5 năm 1975. Trở lại nghề Y vào tháng 9 năm 1977. Tháng 4 năm 1988 tình nguyện theo tàu của Hội Médecins du Monde (Pháp) về Biển Đông cứu người vượt biển. Tàu đã gặp 5 ghe vượt biển, vớt được 327 thuyền nhân. Nghỉ hưu từ đầu tháng 3 năm 2016.
06 Tháng Sáu 2025(Xem: 15909)
Trước khi thực hiện cuộc phỏng vấn này, tôi đã tham khảo nhiều nguồn thông tin và trực tiếp đối thoại với những nhân vật “sống” trong và ngoài nước. Tuy nhiên, phản hồi nhận được đa phần rơi vào ba mô thức: (1) phê phán gay gắt phía đối lập, (2) nói chung chung với lý thuyết viễn mơ, hoặc (3) phủ nhận hoàn toàn tính khả thi của việc hòa hợp hòa giải. Do đó, tôi đã tìm đến Trí tuệ Nhân tạo Chat GPT – như một cuộc đối thoại với "sự trống vắng im lặng", và đồng thời là một sự tổng hợp từ hàng triệu nguồn tiếng nói – để có được một cái nhìn khách quan, toàn diện, mang tinh thần đối thoại tương kính về một vấn đề lớn và dai dẳng của dân tộc Việt Nam.
22 Tháng Mười Hai 2023(Xem: 32168)
Như bài viết gần đây của ông về kênh đào Phù Nam của Cam Bốt, và đặc biệt như một tuyên bố gần đây nhất của Thủ tướng Cam Bốt Hun Manet: “Kênh đào Phù Nam không lấy nước từ sông Mekong mà chỉ lấy từ sông Bassac và sẽ dùng cho tưới tiêu, nông nghiệp)\”, xin ý kiến của ông về những vấn đề sau:
27 Tháng Tư 2022(Xem: 38882)
Những ngày 11, 12 tuổi, vào những năm 73-74, tôi say mê Phan Nhật Nam. Anh trở thành thần tượng của tuổi thơ, với những ngày dài trên quê hương, những ngày bi thảm, những ngày thê lương, những ngày gẫy vụn, trong nỗi sợ khốn cùng. Nỗi sợ trái lựu đạn đã bật kíp. Nỗi đau vô hình của đồng ruộng ẩn chứa triệu trái mìn. Nỗi đau thắt ruột của người cha xếp xác con, trên đoạn đường từ Quảng Trị về Huế. Trong bất mãn của người lính trước một hậu phương vô ơn. Của người lính miền Nam phải tự vệ giữa một thế giới làm ngơ những thảm sát tập thể ở bãi Dâu, ở trường tiểu học Cai Lậy. Khác những nhà văn quân đội khác, tính chất bi tráng của một xã hội dân sự thời chiến phủ trùm lấy bút ký của Phan Nhật Nam, vượt lên trên các trận đánh. Không phải Mùa hè đỏ lửa, mà Tù binh và Hòa bình, Dọc đường số 1, Dấu binh lửa mới thực sự ghi lại suy nghĩ của một quân nhân trong chiến tranh. Bên cạnh, nhật ký của Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc chỉ là những tiểu xảo của những sản phẩm được biên tập.
(Xem: 1506)
Có những cuốn sách khiến người ta đọc để hiểu thế giới. Có những cuốn sách buộc người ta quay về nhìn lại chính mình. Và cũng có những cuốn sách, dù tác giả không nhất thiết chủ ý, lại khiến người đọc đặt câu hỏi về cái thế giới đang tìm mọi cách định nghĩa con người thay cho chính họ. TA LÀ: Những khúc mắc siêu hình học của Nguyễn Hữu Liêm có thể được tiếp cận theo hướng thứ ba ấy. Thoạt nhìn, đây là một hành trình triết học quanh những khái niệm như bản thể, ý thức, cái Tôi và vô ngã. Nhưng nếu đọc chậm hơn, bên dưới những tầng ngôn ngữ siêu hình ấy, ta có thể nhận ra một vấn đề gần gũi hơn nhiều: con người phải làm gì để trở thành một cá nhân có ý thức độc lập, thay vì chỉ là một đơn vị trong đám đông? Và câu hỏi ấy, trong một số xã hội, chưa bao giờ hoàn toàn vô hại.
(Xem: 13905)
Cuốn sách này là bản dịch tuyển tập những bút ký cá nhân, văn học và báo chí về các nhân vật Việt Nam đã có những đóng góp đáng kể cho văn học, nghệ thuật và khoa học. Đây là một nguồn tư liệu phong phú về lịch sử xã hội, văn hóa và chính trị của miền Nam Việt Nam, đồng thời khắc họa sự nghiệp của từng nhân vật. Phần lớn những người được đề cập nổi bật trong giai đoạn 1954 – 1975. Sau khi miền Nam thất thủ vào tay lực lượng miền Bắc năm 1975, hầu hết họ đều bị giam giữ nhiều năm trong các trại cải tạo cộng sản. Đến thập niên 1980, một số người đã sang Hoa Kỳ và đa phần vẫn tiếp tục hoạt động sáng tạo.(TS. Eric Henry, dịch giả)
TẠP CHÍ HỢP LƯU là một không gian văn học, nghệ thuật và biên khảo độc lập, nơi các dòng tư tưởng, mỹ cảm và ký ức văn hóa gặp gỡ và đối thoại. Chúng tôi đăng tải các tiểu luận, khảo cứu, bình luận văn hóa – xã hội, cùng những sáng tác văn học và phê bình nghệ thuật, với tinh thần khai phóng, tôn trọng đa dạng quan điểm và tự do học thuật. Hợp Lưu không nhằm đại diện cho bất kỳ khuynh hướng chính trị, ý thức hệ hay tổ chức quyền lực nào, mà xem trọng tiếng nói cá nhân, chiều sâu suy tư và giá trị của chữ nghĩa
(Xem: 6926)
Tháng Năm, Sài Gòn vừa chớm những cơn mưa đầu mùa. Không phải mưa tháng Mười Hai… nhưng lạ là, mỗi lần nghe tiếng mưa rơi trên mái phố, mình lại nhớ đến một bài thơ cũ— như thể ký ức có mùa riêng của nó.
(Xem: 10740)
Sau khi đã tập tành yêu anh / Em tập tành chia tay, tập tành giận dỗi / Tập tành nghi ngờ anh nói dối, / (Rồi không tin anh nói thật bao giờ)
(Xem: 9982)
Khoảnh khắc dài theo tiếng gọi / Rốt lại một chiều câm tiếng nói / Đợi chờ đuối một giấc mơ /
(Xem: 10058)
Ném buồn vào phố đông / Nhìn người ta bỗng thấy / Mình đi giữa đồng không / Ném buồn vào tôi vậy / Trăm gai cây xương rồng
(Xem: 10851)
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ / Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô / Người thua trận chót đền trăm tuổi / Ta gánh thù sâu chốn hải hồ / Những tưởng mười năm đời sáng lại / Ta về bươi kiếm miểng xương khô / Vét hết oan khiên người lỡ vận / Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
14 Tháng Chín 20262:19 SA(Xem: 3478)
Tên thật Trần Ngọc Thao, sinh năm 1936 tại Quảng Nam, Cung Tích Biền thuộc thế hệ nhà văn hứng chịu và tham dự trực tiếp nội chiến. Theo học Văn Khoa Huế, Luật Khoa Sàigòn trước khi bị động viên rồi trải qua nhiều đơn vị pháo binh, thiết giáp của quân lực VNCH cho đến ngày giải ngũ vì thương tích năm 1973, nhà văn khởi đăng truyện ngắn đầu tiên trên tuần báo Nghệ Thuật vào năm 1966.
31 Tháng Mười 202510:09 CH(Xem: 11167)
PHÂN ƯU / Vô cùng thương tiếc khi được tin: Nhà văn, Nhà giáo DOÃN QUỐC SỸ / Pháp danh HẠNH TUỆ / Sinh ngày 17 tháng 2 năm 1923 tại Hạ Yên Quyết, Hà Đông,Hà Nội, Việt Nam. Đã tạ thế vào ngày 14 tháng 10 năm 2025 / tại Anaheim California, Hoa Kỳ / Hưởng thượng thọ 103 tuổi
25 Tháng Mười 20251:53 SA(Xem: 10379)
Vô cùng thương tiếc khi được tin thân phụ của bạn Lưu Thanh Nga: Cụ Francis Xavier Lưu Vĩnh Lữ /Cựu Chủ Tịch Nghị Viên Hội Đồng Đô Thành Sài Gòn / Sinh năm 1934 tại làng Tưởng Lộc, Vĩnh Long, Việt Nam / Đã được Chúa gọi về ngày 11 tháng 10 năm 2025 tại Katy, Texas. /Hưởng thượng thọ 92 tuổi