- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: [email protected]
Tác Giả
Tìm đọc
Trang Nhà

THẰNG NGỒI

04 Tháng Năm 20182:42 CH(Xem: 51094)


 

cao-su-2
Mủ cao su - ảnh Internet




 

Cuộc rượt đuổi trong rừng cao su

 

Hai giờ đêm.

Hơi sương lạnh dầy đặc trong rừng cao su không bốc được lên cao nặng nề bay là đà luẫn khuất giữa các tàng lá thấp. Công việc của người thợ cạo mủ cao su bắt đầu từ hai giờ đến sáu giờ sáng, giờ mà cao su cho mủ nhiều nhất và chất lượng nhất. Nắng ngày lên sẽ làm cho cây cao su khép kín vết vỏ cây bị thương lại, giòng mủ chảy cạn đi, khô quắc.

 

Chị bỏ cặp thùng lớn ngoài bìa rừng, len lỏi vào lô cao su lớn tuổi hơn 300 cây mà mình được phân công. Chị vuốt ve lớp vỏ áo sần sùi của cây cao su đúng 5 năm tuổi, vạch một đường khéo léo lượn tròn quanh thân cây từ độ cao 3m xuống đến gốc rồi say sưa ngắm dòng nhựa trắng đục ngay lập tức chảy trào theo máng vào chén hứng. Mùi cao su thơm gây gây như sữa mẹ tỏa ra trong không gian đặc quánh mùi lá mục và sương sớm.

 

Tự nhiên chị rùng mình trong một linh cảm lạ, rừng vắng quá, đêm mới sang canh ba đen dày quá, chung quanh không một tiếng người, chỉ có tiếng lá rơi sột soạt và thú rừng chạy loạt xoạt từ xa như bước chân ai nặng nề…

 

Một bóng đen to lớn từ sau lưng đổ ập lên người chị cùng mùi mồ hôi chua loét nồng nặc và mùi loài con đực động tình đậm đặc làm chị choáng váng hoảng loạn.

 

Chị vùng vẫy trong vòng tay như gộng kiềm siết chặt từ phía sau lưng của gã đàn ông to lớn vạm vỡ. Một bàn tay to bè vòng qua cổ đè nghiến lên miệng chị, bàn tay kia kéo lết chị sâu vào trong rừng. Chị chống cự quyết liệt bằng cả sức trẻ 18 tuổi, bàn chân chị chòi đạp ghì riết trên mặt đất bùn nhảo nhoét, tay quờ quạng chụp vào phiá sau, cào cấu cật lực vào thân hình nục nạc mỡ của gã đàn ông. Gã thở phì phò, nhả từng tiếng méo mó qua hàm răng nghiến chặt:

“Mày im, muốn chết hả?”

Cây đèn pin nhỏ gắn vào mũ của chị rớt xuống đất vỡ tan tành. Bóng tối dầy đặc úp chụp lấy chị. Răng chị cắn ngập vào ngón tay út của gã đàn ông, hắn rú lên như con thú bị thương. 

“Tao giết mày!”

Một màn chất lõng loãng sền sệt đổ ụp lên mắt chị, mùi hăng hắc quen thuộc chảy tràn trề khắp mặt. Trước khi rơi vào vũng tối đen ngòm, ngạt thở, một tia chớp kinh hoàng lóe lên trong đầu chị: mủ cao su! Khốn nạn quá! Cơn đau nhói xộc thẳng từ bên dưới như chẻ đôi người chị. Xuyên buốt đến tim. Con chết mất mẹ ơi!

 

Thằng Ngồi

 

Người ngồi lại một chút, đủ để nhớ vô vàn điều đã qua đời.
Huống chi hắn đã ngồi, từ lâu lắm rồi. Như đã ngồi cả một đời. Nên hắn nhớ tất cả mọi điều, như một quyển sách mỗi ngày dầy thêm một trang và còn đóng kín.
Người ta kể hắn đã ngồi như thế từ khi mới sinh ra. Có thể hắn đã ngồi như thế từ trong bụng mẹ, đôi chân quặp chéo vào nhau thay vì bơi thỏa thuê thư thả như những đứa trẻ khác. Có lẽ vì cội nguồn ra đời của hắn là từ những bước chân rầm rập của một cuộc rượt đuổi. Cuộc rượt đuổi trong bóng đêm rừng cao su. Chỉ có canh hai trong rừng vắng, bóng đêm đen dày mà ngọn đèn cạo mũ không xuyên thủng nỗi, không gian không một tiếng người, chỉ có tiếng lá rơi sột soạt và thú rừng chạy loạt xoạt từ xa như bước chân ai nặng nề là chứng nhân cho những cuộc rượt đuổi. Hắn ra đời từ trong một cuộc rượt đuổi như thế. Hắn không biết cha là ai. Như nhiều đứa trẻ khác sinh ra dưới gốc cao su từ những cô-gái-trẻ-cạo-mũ-mang-khuôn-mặt-đàn-bà-quá-sớm!

Nhưng hắn không sinh ra dưới gốc cao su. Mẹ hắn, đã ráng lết thật xa khỏi gốc cây cao su mà cái bóng lá đậm đặc mùi các-bô-nít đã nhiễm độc cả cuộc đời chị. Cho đến gốc cây bông giấy, thì hắn lọt ra. Hắn ra đời dưới tán một cây bông giấy. Mẹ hắn cũng ngay lập tức qua đời, dưới cùng tán bông giấy ấy. Như một định mệnh rằng cả cuộc đời của hắn rồi sẽ quẩn quanh bên cây bông giấy.


Mà thiệt, từ đó hắn luẩn quẩn cả đời bên cây bông giấy, không thể rời xa. Và từ đó hắn này sinh thứ tình cảm quyến luyến lạ kỳ với loài bông giấy. Ở miền bán cao nguyên, bán bình nguyên, đất đỏ bazan, khí hậu khắc nghiệt này, chỉ dành riêng cho loài bông giấy được rực rỡ. Hắn đặt tên riêng cho bông giấy là hoa Bình thản. Bình thản bung nở rực rỡ trên cội cây già nua, quặt quẹo, trên lớp rễ cây sần sùi, cắm sâu vào lòng đất cát cằn cổi, thiếu nước.

Bình thản rực rỡ với nắng cháy thiêu, với gió quay quắt, với đêm lạnh căm căm và ngày nóng hừng hực.
Bình thản tỏa sắc mà không tỏa hương, như giấu kín cái thanh tao, nền nã, dịu dàng trong tự thân không màng đến ong bướm. Hắn có bao giờ thấy ong bướm chờn vờn trên giàn bông giấy. Bình thản đến bình yên. Hắn chỉ tìm được bình yên khi về dưới giàn bông giấy.

Sau khi mẹ hắn chết, người ta gọi hắn là thằng Ngồi. Người ta kể với hắn rằng ra đời từ một tai nạn trong rừng cao su. Người ta kể mẹ hắn mù lòa cũng từ tai nạn trong rừng cao su ấy. Người ta lấp lửng về cha hắn, người đàn ông bí ẩn của tối canh ba trong rừng cao su. Người đàn ông bị cụt một lóng ngón tay út.

 

Thằng Ngồi lăn lóc qua nhiều bàn tay từ thiện cho đến khi gia đình chủ vườn cao su lớn nhất vùng đem hắn về nuôi. Chính là vườn cao su mà mẹ hắn đã trải qua cả đời thiếu nữ. Mỗi chiều bà chủ, một thiếu phụ tàn tạ với vô vàn nét nhăn héo úa trên mặt, ngồi nhìn hắn bên gốc cây bông giấy và cười lạt lẻo. 
Mỗi chiều ông chủ tối sầm cặp lông mày rậm, bàn tay thọc sâu vào túi quần tây, vội vã lách qua hắn sau cánh cổng to đồ sộ như lách khỏi vết nhức nhối u nhọt. Mặc kệ bóng tối của những nụ cười lạt lẻo và cái chau mày hắt hủi tối sầm, hắn quẩn quanh bên mấy gốc bông giấy đồ sộ của nhà chủ và giấc mơ thiên đường của riêng mình. Giấc mơ thiên đường có bóng hình của bốn cô con gái nhà chủ.

Thằng Ngồi thầm yêu bốn cô con gái nhà chủ. Với một người biết đi bình thường, tình yêu đó có phần quá nhiều, và quá lạ lùng. Nhưng với thằng Ngồi thì điều đó lại trở thành tự nhiên như hắn thở, và hắn ngồi. Một giấc mộng ôm trong lòng không thể đi xa hơn, dù lớn bao nhiêu cũng là vừa đủ.

Hắn yêu cô Cả từ khi cô biết thắt khăn quàng đỏ đến trường. Lần đầu tiên hắn thắt khăn quàng cho cô, lọn tóc màu nâu đất chạm sát vào vai hắn, tỏa ra mùi hương lá bồ kết dìu dịu, cô nghiêng đầu nhìn sâu vào mắt hắn:
- Anh Ngồi, anh thiệt là khéo tay. 
Và cô chạm một ngón tay vào má hắn, ngón tay lạnh và mềm nhưng da mặt hắn cháy bỏng như bị nung đỏ. Tình yêu biết cách đóng dấu vào tim người ta như thế đó.
Trong tim hắn, cô Cả rực rỡ như màu bông giấy đỏ.

Hắn yêu cô Ba và cô Tư từ khi mới sinh ra. Hai cô gái sinh đôi được hắn đón về nhà và được phép quanh quẩn bên nôi nhìn ngó rồi sai vặt. Lúc đó nhà bà chủ neo người. Hắn yêu từng ngón tay nhỏ, hai cái miệng chúm chiếm đỏ như tô son và bốn cặp mắt đen tinh anh sáng ngời ngợi. Hắn yêu từng bước chân đi ngập ngừng về phia hắn hân hoan say đắm chờ đợi. và rồi những tiếng gọi đầu đời non tơ:
- Anh nhồi, anh nhồi...
Hắn chưa bao giờ biết rung động như thế trong đời. Như rung động với màu bông giấy hường mỏng manh.

Hắn yêu cô út hơn tất cả. Cô út bị sốt bại liệt từ nhỏ, không thể đi bình thường, hai chân vẹo vọ giấu kín dưới khuôn mặt trong veo như thiên thần. Có lúc bà chủ cười lạt nhìn hắn:
- Mày nhác nhác giống con út.
Vì thế tình yêu của hắn với cô út nặng thêm màu xót xa, thương cảm. Rưng rưng như bông giấy trắng.
Cô Cả đi theo con đường chính trị, leo vùn vụt từ phong trào Đoàn thanh niên đến thường trực Huyện ủy. Thỉnh thoảng mới ghé qua nhà sau những kỳ họp hành liên miên, trong chiếc xe hơi biển xanh, cô lợt lạt phóng tia nhìn hầm hập tia sốt bồn chồn lướt qua đầu hắn. Có lẽ vì hắn ngồi, nên hắn quá thấp.

Cô Ba và cô Tư ríu rít lớn lên cùng nhau thành hai cô thiếu nữ xinh đẹp nhất vùng. Nhan sắc tươi non như nhành hoa giấy hường nghiêng nghiêng xuống dáng ngồi của hắn mỗi ngày. Cho đến ngày cô Ba đi lấy chồng, là một cuộc hôn nhân đã được lựa chọn, giữa ông chủ vườn cao su và hảng vỏ cao su lớn nhất tỉnh. Lúc tà áo dài hồng của cô lướt qua cổng kết hoa, cô cúi đầu xuống nhìn hắn, một giọt nước mắt to nặng rớt vào má hắn:
- Anh Ngồi ở lại, em đi.
Hắn để nguyên giọt nước mắt đó suốt một ngày. Trái tim đau nhói của hắn mát rượi hết những ngày còn lại. Chỉ có vết sướt gai hoa giấy trên áo dài cưới của cô Ba gợi cho hắn những linh cảm lạ lùng. Ai không biết sợ trước vết sướt của một cuộc hôn nhân?

Cô Ba không thể có con, bao lỗi lầm nhà chồng trút hết lên đầu cô gái "cây độc không trái, gái độc không con" và "thằng cha bố vợ ăn ở vô hậu". Chuyện thay thế cô Ba bằng người đàn bà khác biết đẻ đã được bàn bạc trong gia đình chồng hằng ngày. May mà anh chàng chồng da trắng xanh bỗng dưng si tình cô em sinh đôi, cô Tư, hồn nhiên như bông hồng bạch. Vậy là một đám cưới kế tiếp ít rầm rộ hơn lại được tiến hành để giữ tròn khối tài sản của cả hai gia đình.


Hai lâu đài song song màu xanh ngọc, có cầu thang cong cong bắc ngang giữa mỗi tầng hiện lên rực rỡ giữa ngay thị xã. Người ta thì thầm lâu đài dành cho Nhị Kiều như truyện ngày xưa. Trong đêm tân hôn của cô Tư, cô Ba lần về nhà cũ, lặng lẽ bên thằng Ngồi, dưới cội cây hoa giấy già. Hắn tựa cằm vào cần đàn bầu, ngón tay gõ cần rung rung:


“Từ la từ phu tướng 
Bảo kiếm sắc phong lên đàng 
Vào ra luống trông tin chàng 
Năm canh mơ màng 
Em luống trông tin chàng…”


Một giọt nước mắt trĩu nặng rơi xuống thành đàn, vỡ ra như trăng loang:

“Ôi gan vàng quặn đau 
Đường dù xa ong bướm 
Xin đó đừng phụ nghĩa tào khang 
Mòn đêm luống trông tin bạn 
Mỏi mòn như đá vọng phu 
Vọng phu vọng luống trong tin chàng 
Lòng xin chớ phủ phàng”


Một bóng người khác, mỏng như hoa giấy rơi, lạnh đẫm sương ngồi bệt xuống bên hắn; cô Tư còn nguyên khăn đóng, áo dài hồng ngã đầu trên vai hắn, nước mắt thay nhau tuôn như mưa trên vai.

Và ba người ngồi như vậy suốt đêm.


Ông chủ đồn điền cao su hấp hối. Chuyện như vậy không dễ làm thiên hạ vùng bán cao nguyên giật mình. Nhưng giật mình là vì thằng Ngồi cũng được triệu tập vào bên giường người chết. Giật mình là vì giọt nước mắt của người sắp ra đi nhỏ từng hạt nặng nề vào thân hình co quắp của thằng Ngồi. Ngay lúc bàn tay có ngón út thiếu một lóng của ông chủ run rẩy đưa về phía thằng Ngồi, nó vụt đứng lên thẳng băng bằng cả hai chân, hai mắt trợn ngược, tràn ngập bi thương lẫn hạnh phúc.

 

Huyết thống ruột thịt từ đâu trên trời ụp xuống làm con tim thằng Ngồi như vỡ tan ra trong thứ hạnh phúc đau đớn. Vậy là tình yêu thầm kín, vô bờ bến, gần như thiêng liêng của thằng Ngồi với 4 đứa con gái nhà chủ cũng được giải mã, bởi sợi dây ruột rà máu mủ.

Giấc mơ thiên đường của một người có khi lớn quá trái tim người ta có thể chịu đựng nỗi. Ngay cả trái tim mênh mang như trái tim của người đã ngồi cả đời.

 

Ngay đêm đó thằng Ngồi ra đi, vỡ tim mà miệng vẫn cười. Cả thị xã thì thầm, về sau này rằng, đó là nụ cười đẹp nhất mà con người bình thường không thể có được. Đám ma của thằng Ngồi đưa đi trong một ngày rất nắng, có bốn người đàn bà đi sau một quan tài chỉ nhỏ bằng nửa quan tài người thường. 


Và rất nhiều hoa giấy rụng.

 

UYÊN LÊ

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
08 Tháng Bảy 20267:19 CH(Xem: 5614)
LTS: "Khi anh đi không người đưa đón – Khi anh về tám chín người khiêng" là một truyện ngắn lay động về sự phản bội, sự trả giá và lòng vị tha. Không lên án gay gắt, nhà văn Hoàng Thị Bích Hà để chính số phận nhân vật cất lên bài học về nhân quả và giá trị của nghĩa tình tào khang. TCHL
08 Tháng Bảy 20265:41 CH(Xem: 5089)
Sinh 1946, tôi rời Việt Nam năm 1982 – 36 tuổi – và sống tại Mỹ từ đó cho đến bây giờ ở tuổi 80. Năm nay – 2026 – Mỹ kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc. Nhìn lại bản thân và gia đình mình, chúng tôi đã được sống trên đất nước này ngót một phần năm chặng đường của dòng lịch sử Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ. / Càng đến tuổi xế chiều, rồi... chạng vạng cuộc đời, sự ra đi vĩnh viễn không còn là vấn đề bận tâm như thời còn trẻ mà chỉ còn lại nỗi ám ảnh tuổi già là “ra đi như thế nào”. Có lúc nghe tin người bạn, người thân làm ăn kiếm bạc triệu đô la tôi vẫn chúc mừng nhưng với tâm trạng dửng dưng như mùa thu lá rụng. Nhưng nghe tin một bạn già vừa thảnh thơi an nhiên ra đi nhanh như khuất bóng chiều, tôi lại mừng đến xúc động và ước chi mình cũng sẽ ra đi nhanh và nhẹ như giấc ngủ qua đêm. Thì ra, cái “nỗi niềm canh cánh” của đời người cũng đổi thay theo thời gian qua những chặng đường đời.
08 Tháng Bảy 20264:22 CH(Xem: 6243)
Sau một khoảng lặng khá dài, nhà thơ Phan Thanh Bình gửi đến Hợp Lưu năm bài thơ mới như những mảnh suy tưởng được chưng cất từ ký ức, lịch sử, tri thức và những đổ vỡ của đời sống đương đại. Ở đó, hình ảnh quen thuộc luôn được đặt trong những liên tưởng bất ngờ: mùi oản hương đi cùng chỉ số Dow Jones, phế tích vương triều mở ra một hệ đếm của ký ức, còn cơn mưa cuối cùng lại đổ xuống ngay trong bóng mình.
27 Tháng Sáu 20269:11 SA(Xem: 6263)
Tôi về căn nhà xây xong bỏ trống chưa bán được vì Covit 19 của ông con, căn nhà trống trơn không nước nóng đi vội tôi không mang theo bất cứ thứ gì ngoài vài gói mì gói, không muỗng nĩa, không khăn tắm tôi đi như người Tị nạn chạy trối chết ra khỏi nhà với vết răng cắn trên tay, một vết cắn nhá lửa của hiền thê nhớ đời, bắt đầu viết về Exodus của dân Do thái Việt Nam gia đình tôi lủng cũng vì chuyện viết lách của tôi, khi bà xã phát giác ra cái quá khứ lẫy lừng gái gú của tôi bà không vui nói tôi chỉ sống mộng mơ với quá khứ không biết sống với hiện tại và quý những gì mình đang có, một trận cãi nhau kịch liệt vợ hiền nổi giận biến thành bà La sát xuất chiêu cho tôi một vết cắn...
26 Tháng Sáu 20265:05 CH(Xem: 7426)
anh nằm ôm huế sượng trân / bởi tóc em buộc phù vân giữa lòng / huế mình chừ mãi long đong / nên trăng trong nội vẫn không chịu về
26 Tháng Sáu 20264:45 CH(Xem: 5849)
Tấm vé World Cup đầu tiên / Mùa hè năm 2026, thế giới quay cuồng trong bầu không khí cuồng nhiệt của ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Giữa mùa náo nhiệt ấy, tôi cũng có được niềm vui thầm kín nhưng mãnh liệt: lần đầu tiên chính thức sở hữu hai tấm vé xem World Cup trực tiếp (một cho tôi, một cho người con ) .
26 Tháng Sáu 20264:21 CH(Xem: 6104)
Âm bản & Dương bản (Négatif & Positif) – khái niệm có gốc từ điện ảnh phim nhựa, còn gọi là phim điện ảnh hoặc phim chiếu rạp, liên quan đến quy trình sản xuất phim có từ buổi sơ sinh của Nghệ thuật Thứ Bảy - Nàng Tiên Út từ cuối thế kỷ XIX (hiện phim nhựa và các loại máy quay máy chiếu phim nhựa đã được đưa vào các Bảo tàng Điện ảnh), cái quy trình mà nếu ai đó muốn tìm hiểu trên Google sẽ không bao giờ có được thông tin đầy đủ… Nhưng, cuốn sách này không đi sâu vào công nghệ Điện ảnh, chỉ mượn khái niệm Âm bản & Dương bản như một cánh cửa ban đầu, một ký hiệu nghệ thuật nhỏ để phác họa hành trình tinh thần của tác giả, cùng đôi ba lát cắt tự sự về nghề qua đó hé lộ giúp người đọc đôi chút về đời sống của những người làm phim Việt qua mấy thế hệ, ở xứ sở Lắm người nhiều ma …
26 Tháng Sáu 20263:59 CH(Xem: 6233)
“Là con dân của một đất nước mà lịch sử là một chuỗi tranh đấu không ngừng để được tồn tại, NQ thiết nghĩ “Hội Thề Đông Quan” là một chiến thắng đáng suy ngẫm. Sau 10 năm nếm mật nằm gai, chứng kiến đất nước và dân mình chịu bao tang tóc dưới ách bạo tàn của nhà Minh. Thế mà cha ông chúng ta đã mở đường hiếu sinh cho hàng vạn hàng binh, và còn cấp thuyền, cấp ngựa cho họ trở về nước. Sự bao dung đã biến một chiến thắng quân sự thành khúc khải hoàn của lòng nhân ái và đem lại bình yên cho người dân của đôi bờ bờ cõi.” (Nguyệt Quỳnh)
26 Tháng Sáu 20263:01 CH(Xem: 6955)
Có những thứ tưởng chừng phai hết thảy / Đến cuối đời vẫn thổn thức không nguôi / Như chiếc lá rơi qua mùa rất cũ / Chạm tim người một tiếng động xa xôi.
26 Tháng Sáu 20262:03 CH(Xem: 5338)
Tôi không sống bằng nghề báo nhưng luôn dành cho nghề báo một sự yêu quý đặc biệt. Dù công việc chính là một nghề khác, thỉnh thoảng tôi vẫn cộng tác với một vài tờ báo, có bài được đăng và nhận nhuận bút. Vì thế, tôi có cơ hội quan sát báo chí từ một khoảng cách vừa đủ gần để thấy những giá trị đáng trân trọng, đồng thời cũng nhận ra không ít vấn đề tồn tại.
07 Tháng Tám 2026(Xem: 3781)
Lời dẫn nhập: Hai năm sau lễ động thổ ngày 5 tháng 8 năm 2024, Kênh Funan Techo vẫn đang được thi công theo từng đoạn, chưa hoàn thành toàn tuyến khoảng 180 km. Tác giả phân tích rõ dự án không chỉ là tuyến giao thông đường thủy đơn thuần mà còn là công trình điều tiết nước đa mục tiêu, có nguy cơ ảnh hưởng đến chế độ lũ, phân phối phù sa và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, dự án đã vi phạm nghiêm trọng Điều 5 của Hiệp định Mekong 1995. Cam Bốt đã cố tình xếp kênh Funan Techo vào nhóm “dự án trên dòng nhánh” để chỉ phải làm thủ tục Thông báo đơn giản, thay vì thực hiện thủ tục Tham vấn trước (Prior Consultation) bắt buộc theo quy trình PNPCA. Thực tế, kênh kết nối trực tiếp với sông Mekong và sông Bassac – hai nhánh mang nước dòng chính – và chuyển nước ra Vịnh Thái Lan. Việc né tránh Điều 5 không chỉ làm suy yếu cơ chế hợp tác của Ủy hội sông Mekong (MRC) mà còn mở ra nguy cơ các quốc gia khác noi theo, phá vỡ nguyên tắc sử dụng nước công bằng và hợp lý trên ...
16 Tháng Tám 2025(Xem: 13195)
Giáo sư Trần Ngọc Ninh đã ra đi thanh thản ở tuổi 103 vào ngày 16 tháng 7 năm 2025 tại Bệnh viện Hoag, thành phố Newport Beach, miền Nam California. Tin tức về sự qua đời của giáo sư chỉ được gia đình thông báo hai tuần sau đó, theo đúng nguyện vọng của thầy về một tang lễ Phật giáo vô cùng đơn giản, được tổ chức riêng tư trong phạm vi gia đình. Không có cáo phó, không có điếu văn, và gia đình đã thực hiện đúng những gì thầy mong muốn. Thầy được an táng tại nghĩa trang Loma Vista Memorial Park, thành phố Fullerton, cách Little Saigon khoảng 20 km, bên cạnh phần mộ của người vợ quá cố, mất vào năm 2020 trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Bia mộ của thầy rất giản dị, không ghi học hàm hay danh hiệu – chỉ khắc tên thầy và pháp danh “Orgyen Karma, biểu tượng cho hoạt động giác ngộ”.
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 19603)
Cristoforo Borri dành hai chương III và IV, trong Phần II của Ký Sự Đàng Trong để viết về nhân vật mà ông quý trọng và tôn vinh: quan Khám lý Trần Đức Hoà -ân nhân thứ hai của đạo Chúa (sau Minh Đức Vương Thái Phi)- là người đã cứu sống cha Buzomi và mời các giáo sĩ về vùng ông cai trị, năm 1618, trong cơn sóng gió, các giáo sĩ phải lẩn tránh, ông đã cấp nhà ở và dựng nhà thờ cho họ ở Quy Nhơn, tạo ra cơ sở đạo Chúa ở Nước Mặn. Xin tóm tắt lại những sự kiện đã xẩy ra: / Đạo Chúa ở Đàng Trong do cha Buzomi đặt nền móng từ năm 1615, nhờ Minh Đức Vương Thái Phi giúp đỡ và che chở, có được nhà thờ lớn ở Đà Nẵng. Năm 1616, Macao gửi thêm ba thầy giảng người Nhật sang trợ giúp. Năm 1619, cha Buzomi bình phục; quan Khám lý đưa ông trở lại Hội An, các đạo hữu Dòng Tên gặp nhau trong niềm vui khôn tả. Họ quyết định: Cha Pedro Marques ở lại Hội An. Các Cha Buzomi, de Pina, Borri và thầy giảng Bồ, theo quan Khám lý về Quy Nhơn[1].
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 18589)
Kỳ trước, chúng tôi đã trình bày Đời sống thế tục ở Đàng Trong theo sách Ký sự Đàng Trong của Cristoforo Borri. Kỳ này, xin giới thiệu Đời sống tôn giáo ở Đàng Trong qua ngòi bút của Borri, về giai đoạn đầu tiên đạo Chúa được truyền vào nước ta, từ 1615 đến 1622, dưới thời chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên./ Cristoforo Borri xác định vai trò tiên phong của Dòng Tên / Cristoforo Borri xác định các giáo sĩ Dòng Tên đúng là những người đầu tiên đem đạo Chúa vào Đàng Trong, bằng cách chỉ trích sự bịa đặt trong cuốn sách của một giáo sĩ Y Pha Nho [Hordũnez de Zeballos] kể rằng ông ta đã đến Đàng Trong trước đó, đã rửa tội cho một bà công chúa và nhiều người trong hoàng tộc, mà Borri cho là hoàn toàn hoang tưởng.
18 Tháng Mười 20266:14 CH(Xem: 1514)
Bữa nay tôi khóc tôi la / Vì tôi chẳng thể làm ma vô tình / Tuệ Sỹ viết: “Trời có Tình / Thì Trời cũng đã trở thành già nua” / Tưởng như lời nói bông đùa / Mà trong sự thể mái chùa vỡ tung / Nhìn nhau trong cuộc trùng phùng / Mỗi người một ái ngại ngùng cho nhau
18 Tháng Mười 20266:04 CH(Xem: 1684)
Bữa nay Bùi Giáng chết rồi Hôm qua Giáng vẫn nằm ngồi chiêm bao Bữa nay là bữa hôm nào Hôm nào cũng như hôm nào vậy thôi Hôm nào cũng có mây trôi Không trôi chân đất thì trôi chân trời Lập đi lập lại ba hồi Những vần Thơ cũ lôi thôi vô cùng
09 Tháng Mười 20266:39 CH(Xem: 2190)
Rồi mai nữa, giữa muôn trùng năm tháng Nếu vô tình nghe một khúc mưa rơi Ta chợt hiểu có những điều rất cũ Bay qua hồn đọng lại một vần thơ
09 Tháng Mười 20266:09 CH(Xem: 2298)
Ta ngắm đời… như cuộc viễn du… Thân như mây… nổi giữa sương mù… Dấu xưa cát phủ dần năm tháng Bóng cũ hồn vương đáy vĩnh thu Gửi mộng theo trăng qua bể vắng Mang sầu rơi, mắt lạc sông u
(Xem: 1392)
Vào một buổi chiều của năm 1966 bạn ấy chở tôi trên chiếc xe gắn máy Puch đến một con ngõ đường Lý Thái Tổ để tìm Helga, nơi mà nhà xuất bản An Tiêm của Thanh Tuệ đặt trụ sở, vì ở đấy giới văn nghệ sĩ hay tụ tập thân mật với nhau. Quả nhiên tôi đã gặp một số các nhà văn nhà thơ nghệ sĩ tên tuổi của văn học nghệ thuật bấy giờ của VNCH, những người mà tôi biết tên hơn là biết mặt. Lúc bấy giờ tôi còn là một học sinh lớp đệ nhị, văn học nghệ thuật vốn là chuyên tâm của tôi, vì tôi đọc sách khá nhiều và cũng đã viết chút văn xuôi cũng như thơ, như đã kể ở những chương khác. Ở đấy tôi đã gặp Bùi Giáng.
(Xem: 2136)
Ngày xưa, ngày là học sinh, mình ngoan lắm, chả biết bia rượu, thuốc lá là gì nhưng từ ngày đi lính về, thế quái nào lại sinh ra đổ đốn. Nhìn thấy chai rượu là mắt cứ sáng lên, lòng cứ nao nao, lạ lắm, cứ như là bị đói khát lâu ngày mong được một trận uống no nê, thỏa thích. Và nhất định bữa rượu ấy phải cho ai đó trong bàn nhậu liêng phiêng, cà tang cà tửng mới thích. Nhưng thật oái oăm, thật khốn là hầu như tới 80% cuối các trận nhậu mình toàn nhìn gà hóa cuốc, nhìn một mà ngỡ là năm, sáu, bảy... Tiễn mọi người ra về, bắt chân bắt tay, chào hỏi vẫn có chiều tinh tỉnh lắm nhưng lê được vào giường là nằm lăn ra ngủ quên trời quên đất. Sáng hôm sau tỉnh giấc chẳng nhớ khuya qua mình đã tiễn mọi người ra về thế nào? Có điều gì sơ suất không? Và bụng lại bảo dạ từ lần sau ngồi uống phải cầm chừng, uống in ít thôi, uống kiểu giao lưu thôi nhưng mấy chục năm rồi cứ dặn lòng mà chẳng lần nào mình làm được.
(Xem: 1884)
Trong khi chìm đắm trong các thư tịch xưa - nay để tìm hiểu về ba cuộc kháng chiến vĩ đại chống xâm lược Nguyên Mông, tôi tình cờ dừng lại khá lâu trước đôi dòng ngắn gọn trong cuốn sách An Nam chí lược của tác giả Lê Tắc - người đã đầu hàng giặc Thát và sống lưu vong, tuy viết trên tinh thần của sử gia nô lệ (nội phụ) song cũng có hạt nhân sự thực lịch sử
(Xem: 1941)
Với những gì chúng ta được biết về công nghiệp và đức độ của Đinh Tiên Hoàng đế, về tình cảnh hiểm nguy của triều đại nhà Đinh vào lúc nhà Tống đang nhòm ngó nước Nam chờ cơ hội xua quân sang xâm chiếm, có thể hình dung được Di nguyện thiêng liêng nhất của Tiên đế chắc sẽ được ghi rõ trong Chúc thư trước khi ngài bị hành thích không lâu:
18 Tháng Mười 20264:43 CH(Xem: 1268)
Nghiêm đến nhà Đào khi trời đã về chiều, nhưng anh không vào nhà mà đi ra vườn sau coi mấy luống rau cải anh mới trồng tuần trước. Con chó vẫy đuôi kêu ăng ẳng bám theo anh. Nghe tiếng chó, Đào chạy ra: - Trời đất, anh đến lúc nào mà lặng lẽ vậy. Em trông anh từ chiều. - Tôi cũng mới đến – Nghiêm vừa nói vừa chỉ luống rau: Cải lên thế này là tốt rồi. Cô nên trồng thêm ít hành, tỏi. Nghiêm theo Đào bước vào nhà, đến trước bàn thờ Lương, chồng Đào, đốt 3 cây nhang, vái ba vái, cắm vào bát nhang, lẩm bẩm khấn mà như nói với mình: Mới đó mà đã gần 2 năm. Anh chết đã yên phận, còn người sống…, rồi quay lại đi đến ghế:
09 Tháng Mười 20265:49 CH(Xem: 2298)
– Giới thiệu với chú, đây là bạn gái của cháu. Cô đã cùng với thám tử tư giúp tìm ra người cha hải tặc của cháu như trong bài viết “Đứa Con Lai… Hải Tặc” của chú. Còn đây là ông chú mà anh vẫn thường nói với em. – Chào chú! Chú ngạc nhiên lắm phải không? Con đã được nghe rất nhiều về chú. Con muốn gặp chú từ lâu nên đã nhờ bạn thu xếp giúp. Con từ Thái Lan qua, đang theo học tại Michigan State University. Con chọn trường này vì biết bạn cũng ở thành phố Detroit, Michigan.
02 Tháng Mười 202612:54 SA(Xem: 2520)
Buổi trưa, vừa nhai xong một nhúm cơm và uống một nắp nước do tàu cấp phát thì mọi người dưới hầm nghe nhiều tiếng chạy thình thịch náo động trên boong tàu. Qua kẽ hở, biết tàu đã bị hải tặc xâm chiếm không biết từ lúc nào. Họ hoàn toàn làm chủ tình hình. Trong vòng một tiếng đồng hồ không gặp kháng cự, những tên hải tặc đã đủ thì giờ lục lọi tìm kiếm vàng bạc và giở trò khả ố với những đàn bà con gái nằm la liệt trên sàn tàu mà trước đó đã được ưu tiên dời lên vì kiệt sức.
23 Tháng Chín 202610:53 CH(Xem: 2311)
Sau ngày vợ mất, căn nhà của ông Trần Đình Tuấn bỗng vắng lặng một cách kỳ lạ. Bởi bà Bạch Nhàn, người vợ sống cùng ông gần 40 năm,đã mất vì bạo bệnh. Chiếc ghế bà Bạch Nhàn vẫn ngồi mỗi tối còn đó. Cái khăn lau kính bà thường vắt trên thành ghế vẫn đó. Cả chiếc ly nhỏ bà hay uống nước cũng vẫn nằm nguyên trên chiếc bàn cạnh cửa sổ. Nhìn đâu ông cũng mường tượng thấy bóng hình bà. Mọi thứ trong căn nhà còn nguyên màu kỷ niệm.
27 Tháng Mười 2026(Xem: 147)
Một câu nói đã trở thành chuẩn mực đạo đức của ngành y, nhắc nhở người thầy thuốc phải xem nỗi đau của người bệnh như nỗi đau của chính mình, lấy việc cứu người làm bổn phận, không lấy sự sống của con người làm phương tiện cho lợi ích riêng. Thế nhưng, khi dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) được đưa ra Quốc hội Việt Nam xem xét, những tranh luận quanh đề xuất liên quan đến người dưới 18 tuổi đã khiến dư luận đặt ra nhiều câu hỏi.
21 Tháng Mười 2026(Xem: 720)
Có những câu hỏi, thoạt nghe tưởng như chuyện đùa, nhưng càng nghĩ càng thấy buồn. Có những lời hứa, khi mới nghe, khiến người ta tin tưởng vào một tương lai huy hoàng. Nhưng sau nhiều năm, điều còn lại đôi khi không phải là chiếc bánh để ăn, mà chỉ là bức tranh vẽ chiếc bánh. Và có những nhân vật, ban đầu được tôn vinh vì công lao của họ, nhưng dần dần trở thành những hình tượng gần như bất khả xâm phạm. Người ta được khuyến khích ca ngợi, nhưng lại ngần ngại khi muốn đặt câu hỏi. Phải chăng điều đáng lo ngại nhất đối với một dân tộc không chỉ là nghèo đói, chiến tranh hay sự áp bức, mà còn là ngày con người không còn đủ tự do để tự hỏi mình đang sống trong một thực tại như thế nào?
19 Tháng Mười 2026(Xem: 942)
Trong lịch sử, phong trào Chấn hưng Phật giáo Việt Nam thường được dùng để chỉ cuộc vận động vào nửa đầu thế kỷ XX, khởi lên từ những năm 1920 và phát triển mạnh trong các thập niên 1930-1940. Các bậc cao tăng như Khánh Hòa, Huệ Quang, Giác Tiên, Thanh Hanh, Trí Hải cùng nhiều cư sĩ trí thức đã góp sức mở trường đào tạo tăng tài, thành lập hội Phật học, dịch kinh, xuất bản báo chí và đưa Phật giáo đến gần hơn với đời sống xã hội. Công cuộc ấy không dừng lại ở một giai đoạn lịch sử. Tinh thần chấn hưng, hiểu theo nghĩa rộng, là sự trở về với những giá trị căn bản của đạo Phật, đồng thời tìm ra phương thức thích hợp để truyền đạt và thực hành giáo pháp trong những hoàn cảnh mới. Một trường hợp tiêu biểu trong thời hiện đại là công cuộc khôi phục và phát triển Thiền phái Trúc Lâm của Đại lão Hòa thượng Thích Thanh Từ.
19 Tháng Mười 2026(Xem: 1012)
Với “TA LÀ - Những khúc mắc siêu hình học” (I AM: Metaphysical Aporias), Giáo sư Nguyễn Hữu Liêm không tìm cách trả lời giản đơn câu hỏi “Ta là ai?”, mà dựng lên một hành trình bản thể luận: con người từ đâu đến, vì sao phải trở thành một cá thể, tự-ý thức được hình thành như thế nào và liệu sau tất cả những phân ly, con người có thể “trở về” với căn nguyên hữu thể của mình hay không.
05 Tháng Sáu 2026(Xem: 6353)
-Trần Thị Nguyệt Mai: Xin anh nói cho độc giả biết một chút về anh? -Trang Châu: Tôi sinh ngày 28 tháng 3 năm 1938 ở Huế. Mồ côi mẹ năm 10 tuổi. Tôi được theo học các trường Pellerin, Institut de la Providence ở Huế và Lycée Yersin ở Đà Lạt. Lên đại học tôi chọn Y Khoa Sàigòn, vào quân y, ra trường cuối năm 1965 với cấp bậc y sĩ trung úy. Tôi chọn phục vụ quân y Dù từ 1966 đến 1971. Tiếp theo là y sĩ điều trị Quân Y Viện Trần Ngọc Minh. Giữa năm 1972 được lệnh thuyên chuyển về Trường Quân Y, đảm trách chức vụ Trưởng Khối Sinh Viên và Khóa Sinh một thời gian ngắn và sau đó là Trưởng Khối Tâm lý Chiến kiêm Chủ Bút Tập San Quân Y cho đến ngày mất Miền Nam năm 1975. Tị nạn tại thành phố Montréal, tỉnh bang Québec, xứ Canada, từ 14 tháng 5 năm 1975. Trở lại nghề Y vào tháng 9 năm 1977. Tháng 4 năm 1988 tình nguyện theo tàu của Hội Médecins du Monde (Pháp) về Biển Đông cứu người vượt biển. Tàu đã gặp 5 ghe vượt biển, vớt được 327 thuyền nhân. Nghỉ hưu từ đầu tháng 3 năm 2016.
06 Tháng Sáu 2025(Xem: 15825)
Trước khi thực hiện cuộc phỏng vấn này, tôi đã tham khảo nhiều nguồn thông tin và trực tiếp đối thoại với những nhân vật “sống” trong và ngoài nước. Tuy nhiên, phản hồi nhận được đa phần rơi vào ba mô thức: (1) phê phán gay gắt phía đối lập, (2) nói chung chung với lý thuyết viễn mơ, hoặc (3) phủ nhận hoàn toàn tính khả thi của việc hòa hợp hòa giải. Do đó, tôi đã tìm đến Trí tuệ Nhân tạo Chat GPT – như một cuộc đối thoại với "sự trống vắng im lặng", và đồng thời là một sự tổng hợp từ hàng triệu nguồn tiếng nói – để có được một cái nhìn khách quan, toàn diện, mang tinh thần đối thoại tương kính về một vấn đề lớn và dai dẳng của dân tộc Việt Nam.
22 Tháng Mười Hai 2023(Xem: 32084)
Như bài viết gần đây của ông về kênh đào Phù Nam của Cam Bốt, và đặc biệt như một tuyên bố gần đây nhất của Thủ tướng Cam Bốt Hun Manet: “Kênh đào Phù Nam không lấy nước từ sông Mekong mà chỉ lấy từ sông Bassac và sẽ dùng cho tưới tiêu, nông nghiệp)\”, xin ý kiến của ông về những vấn đề sau:
27 Tháng Tư 2022(Xem: 38803)
Những ngày 11, 12 tuổi, vào những năm 73-74, tôi say mê Phan Nhật Nam. Anh trở thành thần tượng của tuổi thơ, với những ngày dài trên quê hương, những ngày bi thảm, những ngày thê lương, những ngày gẫy vụn, trong nỗi sợ khốn cùng. Nỗi sợ trái lựu đạn đã bật kíp. Nỗi đau vô hình của đồng ruộng ẩn chứa triệu trái mìn. Nỗi đau thắt ruột của người cha xếp xác con, trên đoạn đường từ Quảng Trị về Huế. Trong bất mãn của người lính trước một hậu phương vô ơn. Của người lính miền Nam phải tự vệ giữa một thế giới làm ngơ những thảm sát tập thể ở bãi Dâu, ở trường tiểu học Cai Lậy. Khác những nhà văn quân đội khác, tính chất bi tráng của một xã hội dân sự thời chiến phủ trùm lấy bút ký của Phan Nhật Nam, vượt lên trên các trận đánh. Không phải Mùa hè đỏ lửa, mà Tù binh và Hòa bình, Dọc đường số 1, Dấu binh lửa mới thực sự ghi lại suy nghĩ của một quân nhân trong chiến tranh. Bên cạnh, nhật ký của Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc chỉ là những tiểu xảo của những sản phẩm được biên tập.
(Xem: 1373)
Có những cuốn sách khiến người ta đọc để hiểu thế giới. Có những cuốn sách buộc người ta quay về nhìn lại chính mình. Và cũng có những cuốn sách, dù tác giả không nhất thiết chủ ý, lại khiến người đọc đặt câu hỏi về cái thế giới đang tìm mọi cách định nghĩa con người thay cho chính họ. TA LÀ: Những khúc mắc siêu hình học của Nguyễn Hữu Liêm có thể được tiếp cận theo hướng thứ ba ấy. Thoạt nhìn, đây là một hành trình triết học quanh những khái niệm như bản thể, ý thức, cái Tôi và vô ngã. Nhưng nếu đọc chậm hơn, bên dưới những tầng ngôn ngữ siêu hình ấy, ta có thể nhận ra một vấn đề gần gũi hơn nhiều: con người phải làm gì để trở thành một cá nhân có ý thức độc lập, thay vì chỉ là một đơn vị trong đám đông? Và câu hỏi ấy, trong một số xã hội, chưa bao giờ hoàn toàn vô hại.
(Xem: 13853)
Cuốn sách này là bản dịch tuyển tập những bút ký cá nhân, văn học và báo chí về các nhân vật Việt Nam đã có những đóng góp đáng kể cho văn học, nghệ thuật và khoa học. Đây là một nguồn tư liệu phong phú về lịch sử xã hội, văn hóa và chính trị của miền Nam Việt Nam, đồng thời khắc họa sự nghiệp của từng nhân vật. Phần lớn những người được đề cập nổi bật trong giai đoạn 1954 – 1975. Sau khi miền Nam thất thủ vào tay lực lượng miền Bắc năm 1975, hầu hết họ đều bị giam giữ nhiều năm trong các trại cải tạo cộng sản. Đến thập niên 1980, một số người đã sang Hoa Kỳ và đa phần vẫn tiếp tục hoạt động sáng tạo.(TS. Eric Henry, dịch giả)
TẠP CHÍ HỢP LƯU là một không gian văn học, nghệ thuật và biên khảo độc lập, nơi các dòng tư tưởng, mỹ cảm và ký ức văn hóa gặp gỡ và đối thoại. Chúng tôi đăng tải các tiểu luận, khảo cứu, bình luận văn hóa – xã hội, cùng những sáng tác văn học và phê bình nghệ thuật, với tinh thần khai phóng, tôn trọng đa dạng quan điểm và tự do học thuật. Hợp Lưu không nhằm đại diện cho bất kỳ khuynh hướng chính trị, ý thức hệ hay tổ chức quyền lực nào, mà xem trọng tiếng nói cá nhân, chiều sâu suy tư và giá trị của chữ nghĩa
(Xem: 6824)
Tháng Năm, Sài Gòn vừa chớm những cơn mưa đầu mùa. Không phải mưa tháng Mười Hai… nhưng lạ là, mỗi lần nghe tiếng mưa rơi trên mái phố, mình lại nhớ đến một bài thơ cũ— như thể ký ức có mùa riêng của nó.
(Xem: 10609)
Sau khi đã tập tành yêu anh / Em tập tành chia tay, tập tành giận dỗi / Tập tành nghi ngờ anh nói dối, / (Rồi không tin anh nói thật bao giờ)
(Xem: 9802)
Khoảnh khắc dài theo tiếng gọi / Rốt lại một chiều câm tiếng nói / Đợi chờ đuối một giấc mơ /
(Xem: 9925)
Ném buồn vào phố đông / Nhìn người ta bỗng thấy / Mình đi giữa đồng không / Ném buồn vào tôi vậy / Trăm gai cây xương rồng
(Xem: 10724)
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ / Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô / Người thua trận chót đền trăm tuổi / Ta gánh thù sâu chốn hải hồ / Những tưởng mười năm đời sáng lại / Ta về bươi kiếm miểng xương khô / Vét hết oan khiên người lỡ vận / Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
14 Tháng Chín 20262:19 SA(Xem: 3414)
Tên thật Trần Ngọc Thao, sinh năm 1936 tại Quảng Nam, Cung Tích Biền thuộc thế hệ nhà văn hứng chịu và tham dự trực tiếp nội chiến. Theo học Văn Khoa Huế, Luật Khoa Sàigòn trước khi bị động viên rồi trải qua nhiều đơn vị pháo binh, thiết giáp của quân lực VNCH cho đến ngày giải ngũ vì thương tích năm 1973, nhà văn khởi đăng truyện ngắn đầu tiên trên tuần báo Nghệ Thuật vào năm 1966.
31 Tháng Mười 202510:09 CH(Xem: 11072)
PHÂN ƯU / Vô cùng thương tiếc khi được tin: Nhà văn, Nhà giáo DOÃN QUỐC SỸ / Pháp danh HẠNH TUỆ / Sinh ngày 17 tháng 2 năm 1923 tại Hạ Yên Quyết, Hà Đông,Hà Nội, Việt Nam. Đã tạ thế vào ngày 14 tháng 10 năm 2025 / tại Anaheim California, Hoa Kỳ / Hưởng thượng thọ 103 tuổi
25 Tháng Mười 20251:53 SA(Xem: 10297)
Vô cùng thương tiếc khi được tin thân phụ của bạn Lưu Thanh Nga: Cụ Francis Xavier Lưu Vĩnh Lữ /Cựu Chủ Tịch Nghị Viên Hội Đồng Đô Thành Sài Gòn / Sinh năm 1934 tại làng Tưởng Lộc, Vĩnh Long, Việt Nam / Đã được Chúa gọi về ngày 11 tháng 10 năm 2025 tại Katy, Texas. /Hưởng thượng thọ 92 tuổi