- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: [email protected]
Tác Giả
Tìm đọc
Trang Nhà

Ý DÂN LÀ Ý TRỜI

04 Tháng Mười Một 202611:32 CH(Xem: 2754)
y dan la y troi
Ý DÂN LÀ Ý TRỜI – VẬN MỆNH ĐẤT NƯỚC THUỘC VỀ NHÂN DÂN.



Ý DÂN LÀ Ý TRỜI
Từ sức mạnh lá phiếu ở Hoa Kỳ đến bài học độc lập của Việt Nam
MINH HẠO – Ghi chép
____________________,

Nhân cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11 năm 2026 tại Hoa Kỳ, nhìn vào sức mạnh của lá phiếu người dân, tôi chợt thấm thía hơn câu nói của người xưa: “Ý Dân Là Ý Trời”.

Trong một nền dân chủ, một lá phiếu có thể góp phần làm thay đổi tương quan quyền lực. Một cuộc bầu cử có thể khiến những người đang nắm quyền phải nhìn lại vị trí của mình. Và quan trọng hơn, nó nhắc nhở giới lãnh đạo rằng quyền lực không phải tài sản riêng, càng không phải thứ được mặc nhiên sở hữu vĩnh viễn.

Người dân có thể trao quyền, nhưng cũng có thể lấy lại quyền ấy bằng lá phiếu.

Từ câu chuyện nước Mỹ, tôi chợt nghĩ về Việt Nam.

Một đất nước có lịch sử hàng nghìn năm chống ngoại xâm, từng trải qua hơn một nghìn năm Bắc thuộc, nhiều lần đứng trước nguy cơ bị thôn tính, nhưng cuối cùng vẫn giữ được tiếng nói, văn hóa và ý thức về một quốc gia độc lập.

Ngày nay, Trung Quốc lại là một trong những cường quốc hàng đầu thế giới. Việt Nam tiếp tục sống bên cạnh người láng giềng khổng lồ ấy, với những mối quan hệ kinh tế, văn hóa, ngoại giao đan xen, nhưng cũng không ít bất đồng về chủ quyền và lợi ích quốc gia.

Vậy Việt Nam có thể tránh được những bài học đau đớn của lịch sử hay không?

1. Khi phương Bắc hùng mạnh, phương Nam phải tỉnh táo

Nhìn lại lịch sử, có một quy luật đáng chú ý: mỗi khi Trung Quốc thống nhất, củng cố được quyền lực trung ương và mở rộng tham vọng bành trướng, các quốc gia và vùng lãnh thổ phía Nam thường phải đối diện với sức ép lớn hơn.

Từ nhà Hán, nhà Tùy, nhà Đường đến nhà Minh và nhà Thanh, lịch sử Việt Nam đã nhiều lần chứng kiến những cuộc xâm lăng và áp đặt quyền cai trị từ phương Bắc.

Năm 111 trước Công nguyên, nhà Hán thôn tính Nam Việt, đặt vùng đất Âu Lạc cũ dưới quyền cai trị của mình.

Năm 602, nhà Tùy tiến quân đánh Vạn Xuân, chấm dứt nền độc lập của nhà Tiền Lý.
Dưới thời nhà Đường, Việt Nam bị đặt dưới hệ thống cai trị của An Nam Đô hộ phủ.
Năm 1407, nhà Minh chiếm Đại Việt, áp đặt chế độ cai trị trực tiếp kéo dài 20 năm.

Năm 1788, quân Thanh tiến vào Thăng Long, nhưng đã bị Hoàng đế Quang Trung đánh tan trong chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa mùa xuân Kỷ Dậu 1789.

Điều đáng suy ngẫm là Trung Quốc có thể rất hùng mạnh, nhưng sức mạnh ấy không đồng nghĩa với khả năng khuất phục vĩnh viễn người Việt.

Từ chiến thắng Bạch Đằng năm 938 của Ngô Quyền, ba lần chống quân Nguyên – Mông dưới thời nhà Trần, đến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và chiến thắng của Quang Trung, lịch sử Việt Nam đã nhiều lần chứng minh điều đó.

Nhưng chúng ta cũng không nên chỉ nhìn lịch sử bằng những chiến thắng. Hơn một nghìn năm Bắc thuộc là một cái giá quá đắt mà dân tộc đã phải trả.

2. Không chống nhân dân Trung Quốc, mà chống những chính sách xâm phạm chủ quyền
Đây là điều tôi cho rằng cần được phân biệt thật rõ.

Trung Quốc là một quốc gia. Nhân dân Trung Quốc là một dân tộc đông đảo với nhiều tầng lớp, nhiều suy nghĩ và quan điểm khác nhau. Đảng Cộng sản Trung Quốc là lực lượng lãnh đạo chính trị của nước này. Còn những chính sách cụ thể của Bắc Kinh phải được đánh giá bằng hành động và tác động thực tế.

Không thể đánh đồng tất cả người Trung Quốc với những quyết định của chính quyền Bắc Kinh.

Người Việt Nam không có lý do gì để thù ghét một dân tộc chỉ vì quốc tịch của họ.
Chúng ta có thể học hỏi những thành tựu văn minh Trung Hoa, giao lưu văn hóa, buôn bán, hợp tác và chung sống hòa bình với người dân Trung Quốc.

Nhưng điều đó không có nghĩa là phải im lặng trước những hành động xâm phạm chủ quyền Việt Nam.

Hữu nghị không đồng nghĩa với khuất phục. Hợp tác không đồng nghĩa với lệ thuộc. Và tôn trọng một dân tộc không có nghĩa là phải đồng tình với mọi chính sách của chính quyền nước ấy.

Phản đối một chính sách xâm phạm chủ quyền là bảo vệ nguyên tắc. Thù ghét một dân tộc là đánh mất nguyên tắc ấy.

Chúng ta cần tỉnh táo để không biến một vấn đề chính trị và chủ quyền thành sự thù hằn dân tộc.

3. Trung Quốc ngày nay: Không chỉ là sức mạnh quân sự

Trung Quốc hiện nay không còn giống những đế quốc phong kiến ngày xưa.

Sức mạnh của họ không chỉ nằm ở quân đội, tàu chiến hay tên lửa, mà còn ở nền sản xuất khổng lồ, thương mại, công nghệ, tài chính và khả năng chi phối nhiều chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việt Nam có quan hệ kinh tế sâu rộng với Trung Quốc. Đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức.
Nếu quá lệ thuộc vào nguyên liệu, máy móc, công nghệ và thị trường của một quốc gia, chúng ta có thể rơi vào thế bị động khi quan hệ chính trị xuất hiện bất đồng.

Một quốc gia có chủ quyền không chỉ cần đường biên giới được bảo vệ. Quốc gia ấy còn cần khả năng tự chủ về kinh tế, công nghệ, năng lượng, lương thực và những lĩnh vực thiết yếu.

Đặc biệt, vấn đề Biển Đông không thể được giải quyết chỉ bằng những lời tuyên bố hữu nghị.

Việt Nam cần kiên trì bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán hợp pháp của mình bằng luật pháp quốc tế, ngoại giao và năng lực quốc phòng phù hợp.

Không khiêu khích, nhưng cũng không nhân nhượng trước những hành động xâm phạm lợi ích chính đáng của quốc gia.

4. Nguy cơ lớn nhất đôi khi không chỉ đến từ bên ngoài

Một đất nước có thể chống lại ngoại xâm, nhưng sẽ rất khó bảo vệ độc lập nếu sức mạnh bên trong bị suy yếu.

Lịch sử đã cho chúng ta nhiều bài học.

Khi triều đình chia rẽ, vua quan tranh giành quyền lực, lợi ích cá nhân lấn át lợi ích quốc gia, đất nước thường trở nên dễ bị tổn thương trước sức ép bên ngoài.

Bài học ấy không chỉ thuộc về thời phong kiến.

Việt Nam ngày nay cần một nền kinh tế có sức tự chủ, một nền giáo dục trọng dụng nhân tài, một bộ máy công quyền liêm chính, một hệ thống pháp luật đáng tin cậy và một xã hội trong đó người dân có tiếng nói thực chất đối với những vấn đề liên quan đến vận mệnh đất nước.

Đặc biệt, người dân cần được quyền giám sát quyền lực, yêu cầu trách nhiệm giải trình và tham gia thực chất vào việc lựa chọn những người lãnh đạo.

Bởi lẽ, một chính quyền có thể sở hữu quân đội, ngân sách và bộ máy hành chính, nhưng nguồn gốc chính đáng và sức mạnh bền vững của quyền lực quốc gia vẫn phải gắn với lợi ích và sự đồng thuận của nhân dân.

5. Việt Nam cần gì để không lặp lại lịch sử?

Theo tôi, có năm điều không thể xem nhẹ:

Một: Độc lập về kinh tế. Không để đất nước lệ thuộc quá mức vào bất cứ một cường quốc nào.

Hai: Độc lập trong đối ngoại. Quan hệ bình đẳng với Trung Quốc, Hoa Kỳ và các quốc gia khác; không biến Việt Nam thành quân cờ trong cuộc cạnh tranh của những nước lớn.

Ba: Năng lực quốc phòng. Đủ sức bảo vệ lãnh thổ, biển đảo và không phận, đồng thời duy trì chính sách hòa bình, tự vệ.

Bốn: Sức mạnh văn hóa và giáo dục. Một dân tộc muốn tự chủ phải có tri thức, có bản sắc và có khả năng tạo ra những giá trị của riêng mình.

Năm: Quyền làm chủ của nhân dân. Một quốc gia không thể thực sự mạnh nếu người dân không được tham gia giám sát quyền lực, nếu tham nhũng làm suy yếu bộ máy và nếu lợi ích nhóm đứng trên lợi ích quốc gia.

Độc lập không chỉ là chuyện giữ được một đường biên giới. Độc lập còn là quyền tự quyết của một dân tộc đối với chính tương lai của mình.

6. Và ngoại lệ duy nhất… (?!)

Tất nhiên, mọi nguyên tắc bảo vệ độc lập dân tộc đều có thể trở nên vô nghĩa nếu một ngày nào đó, những người lãnh đạo Việt Nam không còn xem độc lập và chủ quyền quốc gia là mục tiêu tối thượng.

Hay nói theo một giả định có phần… viễn tưởng:

Biết đâu có người lại nuôi một giấc mộng chính trị vĩ đại hơn: biến đất nước mình thành một tỉnh của Trung Quốc, để rồi sau đó có thể ung dung tham gia cuộc đua vào chiếc ghế Chủ tịch nước Trung Hoa?

Hihi! Chắc chuyện ấy chỉ có trong một cuốn tiểu thuyết trào phúng chính trị mà thôi!
Bởi suy cho cùng, người dân Việt Nam không cần những nhà lãnh đạo có tham vọng trở thành lãnh đạo của một quốc gia khác.

Họ cần những người lãnh đạo đủ bản lĩnh để bảo vệ quyền được làm chủ chính đất nước mình.

LỜI KẾT

Từ lá phiếu của người dân Hoa Kỳ đến những trang sử thăng trầm của Việt Nam, có một điều đáng để chúng ta suy ngẫm:

Một quốc gia có thể có những vị vua tài giỏi, những vị tướng kiệt xuất và một quân đội hùng mạnh. Nhưng nếu người dân không được làm chủ vận mệnh của mình, thì nền độc lập ấy vẫn có những khoảng trống cần được nhìn nhận.

Trung Quốc có thể mạnh. Hoa Kỳ có thể mạnh. Những cường quốc khác cũng có thể mạnh.
Nhưng Việt Nam phải có quyền tự quyết định con đường của mình.

Chúng ta không cần phải ghét một dân tộc để bảo vệ đất nước. Chúng ta cũng không cần phải dựa dẫm vào một cường quốc để chứng minh mình có chủ quyền.

Độc lập không đồng nghĩa với thù hận.

Hòa bình không đồng nghĩa với khuất phục.

Hữu nghị không đồng nghĩa với lệ thuộc.

Và sau cùng, xin được nhắc lại câu nói của người xưa:

Ý DÂN LÀ Ý TRỜI.

Bởi đất nước này không phải tài sản riêng của bất cứ triều đại, đảng phái hay cá nhân nào.
Đất nước là của nhân dân.

Vận mệnh Việt Nam phải do người Việt Nam quyết định.

MINH HẠO – Ngày 14, tháng 11, năm 2026

_________________________

GHI CHÚ THÊM – NHỮNG MỐC LỊCH SỬ CẦN BIẾT

A. Những triều đại Trung Quốc và các biến cố liên quan đến Việt Nam

Triều đại Trung Quốc Sự kiện liên quan đến Việt Nam

Nhà Tần (221–206 TCN) Tiến quân xuống vùng Bách Việt
Nhà Hán (206 TCN–220) 111 TCN: thôn tính Nam Việt
Nhà Tùy (581–618) 602: đánh chiếm Vạn Xuân
Nhà Đường (618–907) Thiết lập An Nam Đô hộ phủ năm 679
Nhà Nguyên (1271–1368) Ba lần xâm lược Đại Việt
Nhà Minh (1368–1644) 1407–1427: cai trị Đại Việt
Nhà Thanh (1644–1912) 1788–1789: tiến quân và thất bại trước Quang Trung
Columbia University+3

B. Những chiến thắng tiêu biểu của Việt Nam

Ngô Quyền – vị tổ trung hưng thứ nhất

938 – Ngô Quyền
Chiến thắng Bạch Đằng, đánh bại quân Nam Hán, mở ra thời kỳ độc lập tự chủ lâu dài.
Chiến dịch Bạch Đằng năm 1288 đã diễn ra như thế nào?
1288 – Trần Hưng Đạo
Chiến thắng Bạch Đằng lần thứ ba, đánh bại cuộc xâm lược của quân Nguyên.
Lê Lợi – anh hùng dân tộc
1427 – Lê Lợi
Khởi nghĩa Lam Sơn kết thúc thắng lợi, chấm dứt 20 năm cai trị của nhà Minh.
Quang Trung - Nguyễn Huệ: Bản hùng ca về khát vọng tự cường và tầm nhìn canh tân dân tộc
1789 – Quang Trung
Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa, đánh bại quân Thanh.
Columbia University+2

C. Một vài điểm lịch sử cần phân biệt

1. Nhà Tùy: Cuộc tiến quân năm 602 diễn ra dưới thời Tùy Văn Đế Dương Kiên, không phải Tùy Dạng Đế Dương Quảng. Đây là điểm cần sửa so với phần trao đổi trước của chúng ta.

2. Nhà Đường: An Nam Đô hộ phủ được thiết lập năm 679, trong quá trình tổ chức lại hệ thống cai trị của nhà Đường tại vùng đất Việt Nam.

3. Nhà Nguyên: Ba lần xâm lược Đại Việt diễn ra vào các năm 1258, 1285 và 1287–1288. Đây là các cuộc chiến chống quân Mông Cổ và nhà Nguyên.

4. Nhà Minh: Cuộc chiếm đóng kéo dài từ 1407 đến 1427. Năm 1428, Lê Lợi chính thức lên ngôi hoàng đế.

5. Nhà Thanh: Quang Trung đánh bại quân Thanh vào mùa xuân năm 1789, chứ không phải năm 1788.

The Cambridge History of Southeast Asia+3

D. Tài liệu tham khảo

• Columbia University – Vietnam Historical Timeline.
• Cambridge University Press – The Ming Invasion of Vietnam, 1407–1427.
• Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ – History of Vietnam.
• Federal Election Commission – Election Information.
• Ngày 3/11/2026 là ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ liên bang Hoa Kỳ, bầu lại toàn bộ Hạ viện và khoảng một phần ba Thượng viện. Kết quả bầu cử được AP ghi nhận là Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện. Tuy nhiên, cần phân biệt kết quả bầu cử Quốc hội với một cuộc trưng cầu trực tiếp về chức vụ tổng thống.
• Election and voting information+2

___________________________________
Hinh Minh Họa:
Ý DÂN LÀ Ý TRỜI – VẬN MỆNH ĐẤT NƯỚC THUỘC VỀ NHÂN DÂN.



Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
31 Tháng Mười 200712:00 SA(Xem: 109645)
... lịch sử Việt Nam, dưới mắt nhiều học giả thế giới, chỉ là một thứ câu chuyện thêm thắt vào [anecdotes] chính sách và sự can thiệp của các cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Hoa, Pháp, Bri-tên, Nhật, v.. v... Người Việt cũng có lý do riêng để không muốn thấy có một tiểu sử chính xác về Diệm, từ chính trị, tôn giáo, tới ý thức hệ. Nên chẳng ngạc nhiên khi khối văn chương hiện hữu về họ Ngô hay Đệ nhất Việt Nam Cộng Hòa tràn ngập những lời “cung văn” hoặc “đào mộ,” bất chấp sự thực... Bài viết này nhằm điền vào khoảng trống nói trên.
07 Tháng Tám 2026(Xem: 7144)
Lời dẫn nhập: Hai năm sau lễ động thổ ngày 5 tháng 8 năm 2024, Kênh Funan Techo vẫn đang được thi công theo từng đoạn, chưa hoàn thành toàn tuyến khoảng 180 km. Tác giả phân tích rõ dự án không chỉ là tuyến giao thông đường thủy đơn thuần mà còn là công trình điều tiết nước đa mục tiêu, có nguy cơ ảnh hưởng đến chế độ lũ, phân phối phù sa và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, dự án đã vi phạm nghiêm trọng Điều 5 của Hiệp định Mekong 1995. Cam Bốt đã cố tình xếp kênh Funan Techo vào nhóm “dự án trên dòng nhánh” để chỉ phải làm thủ tục Thông báo đơn giản, thay vì thực hiện thủ tục Tham vấn trước (Prior Consultation) bắt buộc theo quy trình PNPCA. Thực tế, kênh kết nối trực tiếp với sông Mekong và sông Bassac – hai nhánh mang nước dòng chính – và chuyển nước ra Vịnh Thái Lan. Việc né tránh Điều 5 không chỉ làm suy yếu cơ chế hợp tác của Ủy hội sông Mekong (MRC) mà còn mở ra nguy cơ các quốc gia khác noi theo, phá vỡ nguyên tắc sử dụng nước công bằng và hợp lý trên ...
16 Tháng Tám 2025(Xem: 16014)
Giáo sư Trần Ngọc Ninh đã ra đi thanh thản ở tuổi 103 vào ngày 16 tháng 7 năm 2025 tại Bệnh viện Hoag, thành phố Newport Beach, miền Nam California. Tin tức về sự qua đời của giáo sư chỉ được gia đình thông báo hai tuần sau đó, theo đúng nguyện vọng của thầy về một tang lễ Phật giáo vô cùng đơn giản, được tổ chức riêng tư trong phạm vi gia đình. Không có cáo phó, không có điếu văn, và gia đình đã thực hiện đúng những gì thầy mong muốn. Thầy được an táng tại nghĩa trang Loma Vista Memorial Park, thành phố Fullerton, cách Little Saigon khoảng 20 km, bên cạnh phần mộ của người vợ quá cố, mất vào năm 2020 trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Bia mộ của thầy rất giản dị, không ghi học hàm hay danh hiệu – chỉ khắc tên thầy và pháp danh “Orgyen Karma, biểu tượng cho hoạt động giác ngộ”.
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 21749)
Cristoforo Borri dành hai chương III và IV, trong Phần II của Ký Sự Đàng Trong để viết về nhân vật mà ông quý trọng và tôn vinh: quan Khám lý Trần Đức Hoà -ân nhân thứ hai của đạo Chúa (sau Minh Đức Vương Thái Phi)- là người đã cứu sống cha Buzomi và mời các giáo sĩ về vùng ông cai trị, năm 1618, trong cơn sóng gió, các giáo sĩ phải lẩn tránh, ông đã cấp nhà ở và dựng nhà thờ cho họ ở Quy Nhơn, tạo ra cơ sở đạo Chúa ở Nước Mặn. Xin tóm tắt lại những sự kiện đã xẩy ra: / Đạo Chúa ở Đàng Trong do cha Buzomi đặt nền móng từ năm 1615, nhờ Minh Đức Vương Thái Phi giúp đỡ và che chở, có được nhà thờ lớn ở Đà Nẵng. Năm 1616, Macao gửi thêm ba thầy giảng người Nhật sang trợ giúp. Năm 1619, cha Buzomi bình phục; quan Khám lý đưa ông trở lại Hội An, các đạo hữu Dòng Tên gặp nhau trong niềm vui khôn tả. Họ quyết định: Cha Pedro Marques ở lại Hội An. Các Cha Buzomi, de Pina, Borri và thầy giảng Bồ, theo quan Khám lý về Quy Nhơn[1].
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 20813)
Kỳ trước, chúng tôi đã trình bày Đời sống thế tục ở Đàng Trong theo sách Ký sự Đàng Trong của Cristoforo Borri. Kỳ này, xin giới thiệu Đời sống tôn giáo ở Đàng Trong qua ngòi bút của Borri, về giai đoạn đầu tiên đạo Chúa được truyền vào nước ta, từ 1615 đến 1622, dưới thời chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên./ Cristoforo Borri xác định vai trò tiên phong của Dòng Tên / Cristoforo Borri xác định các giáo sĩ Dòng Tên đúng là những người đầu tiên đem đạo Chúa vào Đàng Trong, bằng cách chỉ trích sự bịa đặt trong cuốn sách của một giáo sĩ Y Pha Nho [Hordũnez de Zeballos] kể rằng ông ta đã đến Đàng Trong trước đó, đã rửa tội cho một bà công chúa và nhiều người trong hoàng tộc, mà Borri cho là hoàn toàn hoang tưởng.
16 Tháng Mười Một 20266:30 CH(Xem: 974)
Ở đây về những cơn mưa Chiều ôm vai áo lạnh vừa tay em Nghe không gió hát trong đêm Lời con sóng vỗ bên thềm biển xa
18 Tháng Mười 20266:14 CH(Xem: 6030)
Bữa nay tôi khóc tôi la / Vì tôi chẳng thể làm ma vô tình / Tuệ Sỹ viết: “Trời có Tình / Thì Trời cũng đã trở thành già nua” / Tưởng như lời nói bông đùa / Mà trong sự thể mái chùa vỡ tung / Nhìn nhau trong cuộc trùng phùng / Mỗi người một ái ngại ngùng cho nhau
18 Tháng Mười 20266:04 CH(Xem: 5640)
Bữa nay Bùi Giáng chết rồi Hôm qua Giáng vẫn nằm ngồi chiêm bao Bữa nay là bữa hôm nào Hôm nào cũng như hôm nào vậy thôi Hôm nào cũng có mây trôi Không trôi chân đất thì trôi chân trời Lập đi lập lại ba hồi Những vần Thơ cũ lôi thôi vô cùng
09 Tháng Mười 20266:39 CH(Xem: 7814)
Rồi mai nữa, giữa muôn trùng năm tháng Nếu vô tình nghe một khúc mưa rơi Ta chợt hiểu có những điều rất cũ Bay qua hồn đọng lại một vần thơ
(Xem: 845)
Có một thói quen khá kỳ lạ của con người: khi một công ty trở nên vĩ đại, chúng ta thường tìm một gương mặt để gắn toàn bộ thành công vào đó. Apple là Steve Jobs. Microsoft là Bill Gates. Amazon là Jeff Bezos. Và NVIDIA, trong thời đại trí tuệ nhân tạo, là Jensen Huang. Chúng ta thích những câu chuyện về thiên tài. Một người có tầm nhìn vượt thời đại, một bộ óc phi thường, một quyết định táo bạo, một chút may mắn, rồi từ một gara, một căn phòng nhỏ hay một quán ăn bình dân, người ấy dựng nên một đế chế hàng nghìn tỷ đô la. Câu chuyện càng đơn giản, nhân vật càng có vẻ phi thường. Nhưng lịch sử thường phức tạp hơn những gì chúng ta muốn tin.
(Xem: 678)
Khi đủ duyên sẽ có một người rẽ đám đông đi về phía bạn. Khi hết duyên người ấy sẽ rời khỏi bạn, đi về phía đám đông rồi mất hút. Người gặp người là bởi do duyên. Khi duyên hết thì dẫu họ có ở bên cạnh ta, cũng không dành cho ta như ta lầm tưởng vậy.
(Xem: 5096)
Vào một buổi chiều của năm 1966 bạn ấy chở tôi trên chiếc xe gắn máy Puch đến một con ngõ đường Lý Thái Tổ để tìm Helga, nơi mà nhà xuất bản An Tiêm của Thanh Tuệ đặt trụ sở, vì ở đấy giới văn nghệ sĩ hay tụ tập thân mật với nhau. Quả nhiên tôi đã gặp một số các nhà văn nhà thơ nghệ sĩ tên tuổi của văn học nghệ thuật bấy giờ của VNCH, những người mà tôi biết tên hơn là biết mặt. Lúc bấy giờ tôi còn là một học sinh lớp đệ nhị, văn học nghệ thuật vốn là chuyên tâm của tôi, vì tôi đọc sách khá nhiều và cũng đã viết chút văn xuôi cũng như thơ, như đã kể ở những chương khác. Ở đấy tôi đã gặp Bùi Giáng.
(Xem: 5888)
Ngày xưa, ngày là học sinh, mình ngoan lắm, chả biết bia rượu, thuốc lá là gì nhưng từ ngày đi lính về, thế quái nào lại sinh ra đổ đốn. Nhìn thấy chai rượu là mắt cứ sáng lên, lòng cứ nao nao, lạ lắm, cứ như là bị đói khát lâu ngày mong được một trận uống no nê, thỏa thích. Và nhất định bữa rượu ấy phải cho ai đó trong bàn nhậu liêng phiêng, cà tang cà tửng mới thích. Nhưng thật oái oăm, thật khốn là hầu như tới 80% cuối các trận nhậu mình toàn nhìn gà hóa cuốc, nhìn một mà ngỡ là năm, sáu, bảy... Tiễn mọi người ra về, bắt chân bắt tay, chào hỏi vẫn có chiều tinh tỉnh lắm nhưng lê được vào giường là nằm lăn ra ngủ quên trời quên đất. Sáng hôm sau tỉnh giấc chẳng nhớ khuya qua mình đã tiễn mọi người ra về thế nào? Có điều gì sơ suất không? Và bụng lại bảo dạ từ lần sau ngồi uống phải cầm chừng, uống in ít thôi, uống kiểu giao lưu thôi nhưng mấy chục năm rồi cứ dặn lòng mà chẳng lần nào mình làm được.
11 Tháng Mười Một 20268:40 SA(Xem: 1892)
Tôi không quen Thiền sư ấy. Chúng tôi chỉ gặp nhau tình cờ, vậy mà những câu chuyện giữa hai người – về chiến tranh, về sự sống còn, nỗi ám ảnh, lòng thù hận và hành trình tìm bình an – lại mở ra tự nhiên, như thể chúng đã hiện hữu từ lâu lắm.
10 Tháng Mười Một 20264:50 CH(Xem: 2188)
Gần nửa thế kỷ trước, vào một đêm mưa gió tôi đứng ở sân ga để đón xe trở về nhà. Bầu trời đen thẫm, gió lạnh sắt se. Thành phố tôi đang sống được gọi tên là “thành phố gió” nơi cơn gió có thể thổi bay tất cả, mà tâm hồn tôi thì đã bay mất rồi khi vừa bước ra khỏi khuôn viên trường đại học, khi bắt gặp một tia sáng vụt ngang bầu trời. Bất chợt, những câu thơ của Trần Tế Xương như tia chớp trên bầu trời, bật chợt và tình cờ, rồi cứ thế tái hiện trong đầu làm ray rứt thêm nỗi nhớ nhà trong tôi: Trời không chớp bể cũng mưa nguồn Đêm nảo đêm nao tớ cũng buồn (Đêm hè)
06 Tháng Mười Một 20263:37 CH(Xem: 2744)
Cảnh chen lấn xô đẩy liên tục khiến tôi có cảm tưởng máy bay chở quá tải. Có vẻ như số hành khách nhiều hơn số ghế. Khi đã tạm yên vị, nhìn chung quanh mới biết mình lầm. Tôi ngồi bên bìa trái của hàng giữa, bìa phải là một bà đầm, giữa tôi và bà là 2 ghế trống. Trước mặt tôi còn một ghế trống, phía xa hơn cũng thấy trống nhiều. Đây là chuyến bay Hong Kong-Toronto của hãng Cathay Pacific nên nhìn đâu cũng thấy tóc đen da vàng và tóc vàng da vàng, tóc vàng da trắng trở thành lẻ loi. Tiếng Anh, tiếng Hoa, tiếng Việt trộn lẫn thành một thứ âm thanh hỗn độn rất chói tai, át hẳn tiếng động cơ phản lực. Giả điếc, cài dây an toàn, tìm một thế ngồi thoải mái. Tôi nhắm mắt cố nghĩ đến những chuyện khác đễ khỏi bận tâm.
18 Tháng Mười 20264:43 CH(Xem: 4842)
Nghiêm đến nhà Đào khi trời đã về chiều, nhưng anh không vào nhà mà đi ra vườn sau coi mấy luống rau cải anh mới trồng tuần trước. Con chó vẫy đuôi kêu ăng ẳng bám theo anh. Nghe tiếng chó, Đào chạy ra: - Trời đất, anh đến lúc nào mà lặng lẽ vậy. Em trông anh từ chiều. - Tôi cũng mới đến – Nghiêm vừa nói vừa chỉ luống rau: Cải lên thế này là tốt rồi. Cô nên trồng thêm ít hành, tỏi. Nghiêm theo Đào bước vào nhà, đến trước bàn thờ Lương, chồng Đào, đốt 3 cây nhang, vái ba vái, cắm vào bát nhang, lẩm bẩm khấn mà như nói với mình: Mới đó mà đã gần 2 năm. Anh chết đã yên phận, còn người sống…, rồi quay lại đi đến ghế:
17 Tháng Mười Một 2026(Xem: 466)
Có những bài thơ sống lâu hơn cả thời đại đã sinh ra chúng. Nhưng đôi khi, phía sau một thi phẩm nổi tiếng lại có những tiếng vọng từ những nền văn hóa khác, những tác phẩm đã tồn tại trước đó hàng trăm năm. Tiếng thu của Lưu Trọng Lư là một trường hợp đáng để chúng ta nhìn lại. Không phải để xét xử một nhà thơ, càng không phải để phủ nhận giá trị của một tác phẩm đã trở thành dấu ấn của phong trào Thơ Mới Việt Nam, mà để thử tìm hiểu những dòng chảy văn học nào có thể đã hội tụ trong thi phẩm ấy.
10 Tháng Mười Một 2026(Xem: 1934)
Ngày 11 tháng 11 mỗi năm là Remembrance’s Day của Canada và Veteran’s Day của Hoa Kỳ. Sự tham chiến của các chiến binh Canada trong cuộc chiến Việt Nam ít được biết đến. Hàng chục nghìn người Canada đã tình nguyện tham gia lực lượng quân sự Mỹ và chiến đấu trong Chiến tranh Việt Nam, dù Canada chính thức giữ lập trường trung lập và từ chối cử quân chính thức.
10 Tháng Mười Một 2026(Xem: 1784)
Ngày 3 tháng 11 năm 2026, cử tri Hoa Kỳ bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Và kết quả đã gửi đến Washington một thông điệp không thể xem thường. Đảng Dân Chủ giành lại quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Đồng thời, họ giành thêm năm chức thống đốc từ tay Đảng Cộng Hòa tại Georgia, Iowa, Nevada, Ohio và Texas. Đây không đơn thuần là một cuộc đổi màu trên bản đồ chính trị nước Mỹ. Đó là một cuộc trưng cầu dân ý không chính thức về cách điều hành đất nước của chính quyền Donald Trump.
08 Tháng Mười Một 2026(Xem: 1999)
Trong những bộ phim truyện lịch sử Trung Hoa, nhất là thể loại cung đấu, người ta thường bắt gặp những câu chuyện rất quen thuộc: Hoàng đế thay cận thần, đại thần tranh quyền, phe này hạ bệ phe kia, người hôm qua còn được sủng ái thì hôm nay đã thất thế. Kẻ lập công được ban thưởng, người thất bại phải tìm một ai đó để gánh trách nhiệm. Đó là những chuyện bình thường trong thế giới phim cung đấu. Bởi ở đó, quyền lực tập trung vào một người. Ý muốn của Hoàng đế có thể quyết định số phận của cả triều đình. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên là đôi khi nhìn vào chính trường Hoa Kỳ, chúng ta lại có cảm giác đang xem một bộ phim tương tự. Chỉ khác một điều: đây không phải Tử Cấm Thành, mà là Tòa Bạch Ốc.
05 Tháng Sáu 2026(Xem: 8872)
-Trần Thị Nguyệt Mai: Xin anh nói cho độc giả biết một chút về anh? -Trang Châu: Tôi sinh ngày 28 tháng 3 năm 1938 ở Huế. Mồ côi mẹ năm 10 tuổi. Tôi được theo học các trường Pellerin, Institut de la Providence ở Huế và Lycée Yersin ở Đà Lạt. Lên đại học tôi chọn Y Khoa Sàigòn, vào quân y, ra trường cuối năm 1965 với cấp bậc y sĩ trung úy. Tôi chọn phục vụ quân y Dù từ 1966 đến 1971. Tiếp theo là y sĩ điều trị Quân Y Viện Trần Ngọc Minh. Giữa năm 1972 được lệnh thuyên chuyển về Trường Quân Y, đảm trách chức vụ Trưởng Khối Sinh Viên và Khóa Sinh một thời gian ngắn và sau đó là Trưởng Khối Tâm lý Chiến kiêm Chủ Bút Tập San Quân Y cho đến ngày mất Miền Nam năm 1975. Tị nạn tại thành phố Montréal, tỉnh bang Québec, xứ Canada, từ 14 tháng 5 năm 1975. Trở lại nghề Y vào tháng 9 năm 1977. Tháng 4 năm 1988 tình nguyện theo tàu của Hội Médecins du Monde (Pháp) về Biển Đông cứu người vượt biển. Tàu đã gặp 5 ghe vượt biển, vớt được 327 thuyền nhân. Nghỉ hưu từ đầu tháng 3 năm 2016.
06 Tháng Sáu 2025(Xem: 17895)
Trước khi thực hiện cuộc phỏng vấn này, tôi đã tham khảo nhiều nguồn thông tin và trực tiếp đối thoại với những nhân vật “sống” trong và ngoài nước. Tuy nhiên, phản hồi nhận được đa phần rơi vào ba mô thức: (1) phê phán gay gắt phía đối lập, (2) nói chung chung với lý thuyết viễn mơ, hoặc (3) phủ nhận hoàn toàn tính khả thi của việc hòa hợp hòa giải. Do đó, tôi đã tìm đến Trí tuệ Nhân tạo Chat GPT – như một cuộc đối thoại với "sự trống vắng im lặng", và đồng thời là một sự tổng hợp từ hàng triệu nguồn tiếng nói – để có được một cái nhìn khách quan, toàn diện, mang tinh thần đối thoại tương kính về một vấn đề lớn và dai dẳng của dân tộc Việt Nam.
22 Tháng Mười Hai 2023(Xem: 35132)
Như bài viết gần đây của ông về kênh đào Phù Nam của Cam Bốt, và đặc biệt như một tuyên bố gần đây nhất của Thủ tướng Cam Bốt Hun Manet: “Kênh đào Phù Nam không lấy nước từ sông Mekong mà chỉ lấy từ sông Bassac và sẽ dùng cho tưới tiêu, nông nghiệp)\”, xin ý kiến của ông về những vấn đề sau:
27 Tháng Tư 2022(Xem: 40710)
Những ngày 11, 12 tuổi, vào những năm 73-74, tôi say mê Phan Nhật Nam. Anh trở thành thần tượng của tuổi thơ, với những ngày dài trên quê hương, những ngày bi thảm, những ngày thê lương, những ngày gẫy vụn, trong nỗi sợ khốn cùng. Nỗi sợ trái lựu đạn đã bật kíp. Nỗi đau vô hình của đồng ruộng ẩn chứa triệu trái mìn. Nỗi đau thắt ruột của người cha xếp xác con, trên đoạn đường từ Quảng Trị về Huế. Trong bất mãn của người lính trước một hậu phương vô ơn. Của người lính miền Nam phải tự vệ giữa một thế giới làm ngơ những thảm sát tập thể ở bãi Dâu, ở trường tiểu học Cai Lậy. Khác những nhà văn quân đội khác, tính chất bi tráng của một xã hội dân sự thời chiến phủ trùm lấy bút ký của Phan Nhật Nam, vượt lên trên các trận đánh. Không phải Mùa hè đỏ lửa, mà Tù binh và Hòa bình, Dọc đường số 1, Dấu binh lửa mới thực sự ghi lại suy nghĩ của một quân nhân trong chiến tranh. Bên cạnh, nhật ký của Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc chỉ là những tiểu xảo của những sản phẩm được biên tập.
(Xem: 5485)
Có những cuốn sách khiến người ta đọc để hiểu thế giới. Có những cuốn sách buộc người ta quay về nhìn lại chính mình. Và cũng có những cuốn sách, dù tác giả không nhất thiết chủ ý, lại khiến người đọc đặt câu hỏi về cái thế giới đang tìm mọi cách định nghĩa con người thay cho chính họ. TA LÀ: Những khúc mắc siêu hình học của Nguyễn Hữu Liêm có thể được tiếp cận theo hướng thứ ba ấy. Thoạt nhìn, đây là một hành trình triết học quanh những khái niệm như bản thể, ý thức, cái Tôi và vô ngã. Nhưng nếu đọc chậm hơn, bên dưới những tầng ngôn ngữ siêu hình ấy, ta có thể nhận ra một vấn đề gần gũi hơn nhiều: con người phải làm gì để trở thành một cá nhân có ý thức độc lập, thay vì chỉ là một đơn vị trong đám đông? Và câu hỏi ấy, trong một số xã hội, chưa bao giờ hoàn toàn vô hại.
(Xem: 15753)
Cuốn sách này là bản dịch tuyển tập những bút ký cá nhân, văn học và báo chí về các nhân vật Việt Nam đã có những đóng góp đáng kể cho văn học, nghệ thuật và khoa học. Đây là một nguồn tư liệu phong phú về lịch sử xã hội, văn hóa và chính trị của miền Nam Việt Nam, đồng thời khắc họa sự nghiệp của từng nhân vật. Phần lớn những người được đề cập nổi bật trong giai đoạn 1954 – 1975. Sau khi miền Nam thất thủ vào tay lực lượng miền Bắc năm 1975, hầu hết họ đều bị giam giữ nhiều năm trong các trại cải tạo cộng sản. Đến thập niên 1980, một số người đã sang Hoa Kỳ và đa phần vẫn tiếp tục hoạt động sáng tạo.(TS. Eric Henry, dịch giả)
TẠP CHÍ HỢP LƯU là một không gian văn học, nghệ thuật và biên khảo độc lập, nơi các dòng tư tưởng, mỹ cảm và ký ức văn hóa gặp gỡ và đối thoại. Chúng tôi đăng tải các tiểu luận, khảo cứu, bình luận văn hóa – xã hội, cùng những sáng tác văn học và phê bình nghệ thuật, với tinh thần khai phóng, tôn trọng đa dạng quan điểm và tự do học thuật. Hợp Lưu không nhằm đại diện cho bất kỳ khuynh hướng chính trị, ý thức hệ hay tổ chức quyền lực nào, mà xem trọng tiếng nói cá nhân, chiều sâu suy tư và giá trị của chữ nghĩa
(Xem: 974)
Ở đây về những cơn mưa Chiều ôm vai áo lạnh vừa tay em Nghe không gió hát trong đêm Lời con sóng vỗ bên thềm biển xa
(Xem: 2780)
Có những chuyện tưởng đã khép lại theo thời gian, nhưng càng nhìn kỹ, người ta càng thấy chưa thể bỏ qua. Nhạc sĩ Phú Quang đã qua đời. Những tình khúc của ông vẫn tiếp tục được trình diễn, phát hành và khai thác trên các nền tảng âm nhạc. Người yêu nhạc vẫn nhớ ông qua những giai điệu trữ tình, sâu lắng. Nhưng có một câu chuyện liên quan đến ca khúc Đâu phải bởi mùa thu mà tôi nghĩ chúng ta cần nhắc lại. Bởi vì đôi khi, người đã khuất vẫn có thể bị mang tiếng thay cho những người đang sống.
(Xem: 2839)
Có những bài thơ không cần cất cao tiếng nói, bởi chính sự lặng lẽ của chúng đã đủ làm lòng người đau nhói. Đầy Tháng Con của Thành Tôn đưa chúng ta trở về một Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh 1954–1975, nơi một đứa trẻ vừa chào đời, người cha đã ở phương xa trong cuộc chiến. Tiếng khóc đầu đời hòa lẫn với tiếng súng, tiếng kêu đau đớn của những người bị thương và tiếng khóc của những người mẹ, người bà tiễn biệt người thân.
(Xem: 9409)
Tháng Năm, Sài Gòn vừa chớm những cơn mưa đầu mùa. Không phải mưa tháng Mười Hai… nhưng lạ là, mỗi lần nghe tiếng mưa rơi trên mái phố, mình lại nhớ đến một bài thơ cũ— như thể ký ức có mùa riêng của nó.
(Xem: 14802)
Sau khi đã tập tành yêu anh / Em tập tành chia tay, tập tành giận dỗi / Tập tành nghi ngờ anh nói dối, / (Rồi không tin anh nói thật bao giờ)
28 Tháng Mười 202612:41 SA(Xem: 3363)
PHÂN ƯU Vô cùng thương tiếc khi được tin / Nhà văn TRIỆU VŨ / tên thật VŨ NGỰ TRIỆU Sinh ngày 25 tháng 10 năm 1939, tại Phụng-Viện-Thượng, Bình-Giang, Hải-Dương, VN. Mệnh chung ngày 25 tháng 10 năm 2026 tại Houston, TX Hoa-Kỳ. Hưởng Thượng Thọ 87 tuổi.
27 Tháng Mười 202610:38 CH(Xem: 3120)
Nhận được tin buồn Phu quân của bà Lê Thị Nguyệt Minh Cụ ông VŨ NGỰ TRIỆU Nhà văn TRIỆU VŨ Sinh ngày 25 tháng 10 năm 1939, tại Phụng-Viện-Thượng, Bình-Giang, Hải-Dương, VN. Mệnh chung ngày 25 tháng 10 năm 2026 tại Houston, TX Hoa-Kỳ.
27 Tháng Mười 20266:25 CH(Xem: 3918)
Gia đình chúng tôi vô cùng thương tiếc báo tin cùng thân bằng quyến thuộc, bạn hữu xa gần Our family is deeply saddened to announce to all relatives and friends, near and far, the passing of our beloved: Cụ Ông VŨ NGỰ TRIỆU Nhà văn TRIỆU VŨ Chồng, Cha, Anh, Ông Nội, Ông Ngoại của chúng tôi – Husband, Father, Brother, Grandfather. Sinh ngày: 15 tháng 11 năm 1939 tại Phụng Viện Thượng, Bình Giang, Hải Dương, Việt Nam – Born: November 15, 1939 Đã từ trần, ngày 25 tháng 10 năm 2026, tại Houston, TX – Passed away on October 25, 2026 Nhằm ngày 16 tháng 9 năm Bính Ngọ Hưởng Thượng Thọ 87 tuổi – At the age of 87