- Tạp Chí Hợp Lưu P.O.BOX 8782 Fountain Valley, CA 92728-9809 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: tapchihopluu@aol.com
Tác Giả
Tìm đọc
Lượt người xem
1,448,011

LÀM GÌ VỚI TỰ DO GIÀNH LẠI ?

13 Tháng Năm 20155:54 CH(Xem: 13874)

 
TranVu 1


Sau thất trận, dân chúng trong Nam đột ngột khám phá những công cụ kiểm soát của một chính quyền độc tài: hộ khẩu, công an khu vực, công an phường, Viện Kiểm sát Nhân dân và Hội Nhà văn Chiến thắng... Gọi Hội Nhà văn Chiến thắng vì là một thực tế, vì những nhà văn phía bại trận bị vây bắt tập trung. Trước 75 miền Nam là đất của nhật trình, nguyệt san và tiểu thuyết. Các quầy sách rộ hoa, các hiệu sách và nhà sách cho thuê truyện phát đạt. Chưa thời kỳ nào dân Nam ham đọc sách như vậy. Không duy nhất khai trí tiến đức, tường lãm, mà còn là một say mê văn chương. Sau “truy quét”, là cảnh tượng một bãi tha ma tiêu điều. Trên bia mộ của nền văn học vừa bị chôn, xuất hiện những Chiến Đấu Trên Mặt Đường của Xuân Thiều, Những Tiếng Hát Hậu Phương của Bùi Hiển, Ngọn Tầm Vông của Đoàn Giỏi, Phía Trước Là Mặt Trận của Hữu Mai, Trước Giờ Nổ Súng của Phan Tứ, Cửa Ngõ Mặt Trận của Triệu Bôn, Hai Ông Già Ở Đồng Tháp Mười của Nguyễn Khải... như một thứ vàng mã.

Hàng mã, vì thứ tiểu thuyết ấy không thật, chúng được viết ra theo tiêu chí phục vụ tập thể, trong khung thép của Tuyên giáo. Một thời kỳ dài Hội say sưa tuyên truyền kỳ tích “giải phóng” mà không màng đến việc dân chúng tẩy chay sách quốc doanh. Bao cấp, nên bất cần đọc giả.

 

Đến Glasnost, Nguyên Ngọc hiểu rõ vì sao Thiên Sứ của Phạm Thị Hoài, Những Ngọn Gió Hua-Tát của Nguyễn Huy Thiệp, Nỗi Buồn Chiến Tranh của Bảo Ninh, Ác Mộng của Ngô Ngọc Bội, Những Mảnh Đời Đen Trắng của Nguyễn Quang Lập, Đi Về Nơi Hoang Dã của Nhật Tuấn... được đón nhận. Báo Văn Nghệ được giành giật như thịt nạc, của một dân tộc thiếu chất đạm. Vì văn chương thật  phải mang da thịt của con người, bằng suy nghĩ thật của nhà văn. Không thể vĩnh viễn làm một nền văn chương minh họa cho những khẩu lệnh của Tuyên giáo. Nhưng Nguyên Ngọc không trụ được lâu và các nhà văn bị trói giật cánh khủyu trở lại, đến khi thả ra, tâm trí đã rã rời. Không ai còn đọc báo Văn nghệ nữa, Văn học Đổi Mới đắp bằng thịt nạc đã ôi.

 

Nhiều thập niên sau, tuy muộn màng, nhiều nhà văn ý thức không thể tiếp tục với Hội. Vì Hội đồng nghĩa hạn chế, kiểm soát và chỉ đạo; những “tiêu cực” mà Phan Khôi đã thẳng thừng phê phán trong “Phê bình Lãnh đạo Văn nghệ” thời Nhân văn Giai phẩm. Nhìn vào đường hướng công bố của Văn đoàn Độc lập, “muốn xây dựng một nền văn học Việt Nam đích thực, tự do, nhân bản", chỉ có thể hiểu: Hội Nhà văn Chiến thắng thiếu tự do, không đủ nhân bản và rao truyền văn chương giả. Lý do ra đời, chính đáng.

 

Văn học Pháp cho nhiều tấm gương. Một George Sand khi đau ốm được Pháp hoàng triệu vời vào cung, ban thưởng cho sự nghiệp trước tác đồ sộ, đã thẳng thừng từ chối. Thông điệp của Sand cho những người viết tiểu thuyết mai hậu vô cùng rõ: Không chung chạ với quyền lực. Một Michel Tournier định nghĩa chức năng của nhà văn là “nhóm lên những lò lửa của suy nghĩ, phản đối, đặt lại câu hỏi về sự ngự trị mặc nhiên của quyền lực." Một Camus, trong diễn từ Nobel 1957, xác quyết “Sự cao quý của nghề văn luôn bắt rễ trong hai dấn thân khó khăn: Khước từ gian dối với chính bản thân và kháng cự lại sự đàn áp.” Một Montesquieu kêu gọi bảo vệ những giá trị của tự do, sự thật và danh dự... Bên cạnh, tấm gương Phan Khôi và Nhất Linh vẫn sáng.

 

Nguyễn Hữu Thỉnh, bút hiệu Vũ Hữu, tên ông không sáng. Vì ông không có văn tài, cũng chưa là một tiếng thơ thời đại, ông lừng danh vì làm quan thâm niên kế thừa tận tụy di sản của Tố hữu. Bằng khai trừ các thành viên của Văn đoàn Độc lập, ông vô tình cấp khai sinh chính thức cho một văn đoàn còn bán chính thức. Giống “vượt biên đăng ký” hai năm 78-79, công an thu vàng nhưng vẫn là phản quốc và phải ra khơi thầm lặng. Nay, Văn đoàn Độc lập đã có một nhãn hiệu cầu chứng “Không Cung đình”, “Không Nửa Vời”, “Không hội viên”, do chính tay ông cấp. Công lao này, là “thi công” của Hữu Thỉnh.

 

Với Nguyên Ngọc và Văn đoàn Độc lập, vấn đề còn nguyên. Làm gì với tự do đã giành lại sau khai trừ rồi ly khai? Làm gì với mục đích độc lập tách rời ra khỏi Hội? Ra khơi, lên đường, hay lo ngại “phạm pháp” sẽ khiến nhòa nhòa trong vận hành của hệ thống? Tháng 5-1954, hai chữ “Độc lập” thét vang trong lồng ngực của năm mươi ngàn binh sĩ chiến thắng trận Điên Biên, để cuối cùng là một nền độc lập hà khắc trong toàn trị. Tháng 5-2015, “vì một nền văn học Việt Nam tự do, nhân bản” in đậm trên trang web của Văn đoàn Độc lập. Công chúng trông chờ câu trả lời. 

 

 

Trần Vũ

13 tháng 5-2015

 

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
28 Tháng Tư 20209:52 CH(Xem: 716)
tháng tư ta nhớ mùa hoa trắng / trắng mãi cùng ta một nỗi niềm / bước chân lơ đãng, dòng sông trắng / cành lau trắng một giấc cô miên
24 Tháng Tư 202011:27 CH(Xem: 495)
CÁO PHÓ / Gia đình chúng tôi vô cùng thương tiếc và đau buồn báo tin cùng thân bằng quyến thuộc và bạn hữu xa gần Chồng, Cha, Ông , Anh của chúng tôi: Ông PHẠM ANH TUẤN / Pháp danh QUẢNG KIỆT / Cựu Đại Úy Phi Công Phi Đoàn 213 Quân Lực VNCH Sinh ngày 9 tháng 8 năm 1945 / Đã từ trần ngày 22 tháng 4 năm 2020 / Hưởng thọ 76 tuổi / Tang Gia Đồng Kính Báo / Cáo Phó Này Thay Thế Thiệp Tang.
23 Tháng Tư 20208:54 CH(Xem: 722)
Khi đồng cỏ trải xanh mùa hứa hẹn / Ôm thu đông bằng những muộn phiền / Anh như loài dơi trốn lạnh / Mình cách nhau như hai phía đêm ngày
23 Tháng Tư 20208:24 CH(Xem: 624)
nhìn sắc màu chuyển động trong tinh thể lỏng / nào hay biết hai chân máu ứ chậm hoàn hồi về tim / hiển nhiên sự tương đồng ấy không phụ thuộc vào ý nghĩ / thôi thì hãy quên đi tôi ơi! / khi thế giới luôn trình hiện quá nhiều tử thi đang ngủ vùi với giấc mơ vĩnh cửu
23 Tháng Tư 20208:19 CH(Xem: 752)
Giờ này / Đâu còn quán cà phê nào mở cửa / Những con đường có lệnh giới nghiêm / Chợt nhớ đã nhiều lần thất hứa / Có cái gì bật dậy để ... rồi im /
23 Tháng Tư 20208:11 CH(Xem: 649)
những hoài vọng rũ nhau ra đi / tháng tư trời mưa rỉ rả / những con đường đi xa thành phố / khung cửa đục, mắt hoen mờ / con chim đen trú lạnh / dẫm lên từng ô vuông ký ức /
23 Tháng Tư 20207:53 CH(Xem: 766)
Con đường giảm bớt người đi / Dấu chân thưa giẫm sân si giật mình / Ngã tư đèn đỏ lặng thinh / Nghe hơi thở gấp chùng chình khẩu trang
23 Tháng Tư 20207:45 CH(Xem: 828)
Cách đây ba tuần, khi con vi khuẩn độc ác xâm nhập, tấn công ồ ạt vào lãnh thổ Hoa kỳ, lúc ấy mọi người đã bắt đầu thức tỉnh lo sợ trước một cuộc chiến vô cùng gian nan, một mất một còn với kẻ thù vô hình có sức mạnh tấn công tiêu diệt hàng loạt sinh mạng con người mà loài người vẫn chưa có vũ khí chống lại chúng. Chúng không biết phân biệt già, trẻ, lớn bé hay người ấy là ai, nếu không may đến gần chúng, đụng phải chúng, coi như chúng đã chiếm đoạt cái số phận của người ấy, quyết định sống hay chết là do sự chống trả của một có thể cố gắng đánh bại chúng.
20 Tháng Tư 202012:02 SA(Xem: 1448)
Gia đình chúng tôi vô cùng thương tiếc báo tin cùng thân bằng quyến thuộc xa gần / Bố, ông, anh, bác, chú của chúng tôi là:Ông PHẠM VĂN DĨNH / Pháp Danh MINH NGỘ / Sinh ngày 24 tháng 2 năm 1930 Hải Phòng Việt Nam / Từ trần lúc 2:37pm chiều ngày 17 tháng 4 năm 2020 / (Nhằm ngày 25 tháng 3 năm Canh Tý) / Tại tư gia, Santa Ana, California / Hưởng Thọ 90 tuổi / TANG GIA ĐỒNG KÍNH BÁO
13 Tháng Tư 202011:37 CH(Xem: 801)
Đã phát hành trên toàn cầu / DẤU KHÓI TÀN TRO / tiểu thuyết của KhánhTrường / Tình yêu, tình dục và sự thủy chung, một tác phẩm đậm tính nhân văn, một văn phong lội cuốn, hấp dẫn