- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: tapchihopluu@aol.com
Tác Giả
Tìm đọc
Trang Nhà

Bà điên

22 Tháng Năm 201212:00 SA(Xem: 142509)

phuonglanvn2011
 Phương Lan _VN 2011

LTS: Phương Lan là bút hiệu của cô sinh viên trường đại học Văn hóa TP. HCM. Chúng tôi hân hạnh giới thiệu truyện ngắn “Bà điên” của Phương Lan đến với quí độc giả và văn hữu Hợp Lưu.
Tạp Chí Hợp Lưu


Gần cả tuần nay, ở cái chợ nhỏ bên sông nơi có đường quốc lộ chạy qua, mọi người cứ bàn tán xôn xao về sự xuất hiện một người đàn bà. Người đàn bà đó khoảng ba lăm đến bốn mươi tuổi, quần áo rách bươm, tơi tả để lộ cả bộ phận kín đáo của phụ nữ. Tóc tai bà bù xù, trước ngực đeo tòng teng một con nộm bằng rơm. Miệng lúc nào cũng huyên thuyên: “Đầu lòng hai ả tố nga. Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân. - Nàng Kiều đẹp đến nổi hoa ghen liễu hờn, nàng Vân cũng đẹp nhưng mây thua tuyết nhường... Đời là bể khổ, đàn bà hồng nhan là bạc phận. Có phải không mấy chị em?” Nói xong, bà ôm lấy con nộm đung đưa và hát: “Gió mùa thu mẹ ru con ngủ, năm canh dài thức đủ vừa năm,...” Những giọt lệ tràn ra, chảy dài thành sợi trên khuôn mặt nhem nhuốc nhưng toát lên những nét hài hòa. Bà có đôi mắt buồn rất đẹp, ánh mắt ấy như đang chất chứa một nỗi sầu u uẩn. Giọng nói bà ấm áp và hát ru truyền cảm đến lạ kỳ. Lượt người vào chợ mỗi lúc một tấp nập. Có người nhìn bà điên thương hại, tò mò đứng lại nhìn. Dăm ba kẻ tỏ vẻ khó chịu, hằn học ra mặt.
Cứ mỗi tháng bà điên vất vưởng ở cái chợ này thì có ba ngày những người ở chợ nhất là buôn bán đồ ăn, thức uống phải khổ sở cùng bà. Bà điên mang cái mông nhầy nhụa một thứ nước màu đỏ đặc sếnh, chảy loang lổ xuống cả hai chân, gặp ai cũng đứng lại bắt chuyện. Mọi người đang ngồi ăn nhìn thấy bà điên chỉ muốn nôn thốc nôn tháo và bỏ chạy.
Những người bán ở chợ hợp sức lại khiêng bà ra bến sông. Họ chia nhau giữ chân, tắm rửa, kì cọ sạch sẽ rồi thay quần áo, bưng bít cho bà ta nhưng chỉ mấy tiếng sau đâu lại vào đấy. Họ đành phải trói bà lại và nhốt vào cái nhà kho gần bãi rác, tan chợ mới thả ra.
Thỉnh thoảng, có vài người đàn ông đào vàng trên núi xuống các quán nhậu quanh khu chợ này ăn uống. Say quá không về được, họ lại kéo nhau vào chợ nằm lăn lóc, hò hát ầm ĩ đến sáng. Đêm hôm qua, những người đàn ông đó lại đi ngang qua đây. Không ai biết đã xảy ra chuyện gì nhưng tinh mơ sáng hôm sau, có người đến dọn hàng sớm khen bà điên hôm nay ngoan ghê. Rồi khi ánh sáng ban mai đủ để nhìn thấy nhau, người ta mới kinh hoàng nhận ra khuôn mặt, thân thể bà điên bầm tím, phờ phạc, áo quần bị xé rách từng mảng. Bà ta ngồi chẳng khác nào sợi bún ẩm mốc vắt qua cái cọc tre ở giữa chợ. Ánh mắt vô hồn, rưng rưng nhìn trân về một hướng. Những người ở chợ vây quanh bà điên thoa dầu, cạo gió và không ngớt ruả những người đàn ông hôm qua đến thậm tệ. Vậy mà vừa tỉnh lại một chút, bà ta tiếp tục vung tay múa chân. Nói. Cười. Chửi…
 Có ai đó đang nắm tay tôi từ phía sau. Tôi hoảng hồn chút nữa là hét toáng lên khi thấy người đàn bà đó nhe răng cười ngây dại. Tôi rút tay lại trước khi bà ta buông ra một câu:
- Em đẹp lắm!
Bà nhìn thẳng vào mắt tôi:
- Đừng tin vào đàn ông, đều là lũ khốn nạn cả, nhớ chưa? nhớ nhé!
Cứ thế bà ta vừa đi vừa lảm nhảm đến cuối chợ, để mặc tôi ngơ ngác như kẻ mất hồn. Chị bán thịt lợn nhìn tôi mỉm cười:
- Không sao đâu em, bà ta bị điên mà, toàn ăn nói vớ vẩn như vậy thôi.
Tôi tò mò nên hỏi chị bán thịt:
- Thế nhà bà ta nơi nào, người thân đâu hết, sao lại ra nông nỗi này hả chị?
Chị bán thịt kể:
- Nhà bà ta ở bên kia sông, gần nhà chị. Bố mẹ đều mất cả rồi, có duy nhất một người anh trai cũng bỏ làng đi biệt xứ không biết sống chết nơi nào. Bà ta là giáo viên dạy văn cấp ba, ngày trước sắc đẹp nghiêng nước hương trời nhưng số phận đun đủi thế nào gặp phải thằng chồng mê gái, đã thế còn cờ bạc và nghiện rượu. Mỗi lần ra ngoài chơi về lấy tiền mà bà ta không đưa là nó đánh cho thâm mặt tím mày. Khi thằng bé đầu lòng được hai tháng thì chồng đem gái về nhà ngủ. Vừa sinh dậy, sức khỏe còn yếu lại bị sốc nên người bà ta cứ đờ đẫn, lấy nước sôi sùng sục ở trên bếp tắm cho con mà không biết. Tội nghiệp lắm, vừa đưa đến bệnh viện thì thằng bé tắt thở. Từ đó, bà ta bị điên bỏ nhà đi lang thang, ăn, ngủ đầu đường xó chợ. Lượm được cái gì là bà ta cho vào miệng liền, kể cả đồ thối rữa. Những người ở chợ thương tình, lâu lâu lại bớt đồ ăn đang bán của mình cho bà ấy.
Tôi thắc mắc:
- Thế chồng bà ta bây giờ ở đâu chị?
- Lão theo gái vào Nam rồi. Bây giờ giàu lắm, hôm trước về làng đi trên chiếc xe ô tô xịn, hãng gì của Mỹ ấy.
Tôi ngước mặt lên trời thở dài thườn thượt. Câu chuyện của bà điên cứ ám ảnh tôi suốt đêm, dù cố gắng cũng không thể nào chợp mắt được. Nhìn bà điên thương thật nhưng cuộc sống của tôi bây giờ cũng đâu có khá gì so với thời sinh viên. Giá cả thị trường leo thang, mà đồng lương thử việc của tôi chỉ có tám trăm ngàn đồng một tháng. Tiền thuê nhà, điện nước hết hai trăm, còn lại sáu trăm là tiền ăn. Mỗi ngày, tôi xài không được quá hai mươi ngàn. Nếu có vài cái đám cưới của bạn bè, đồng nghiệp thì tháng đó tôi ăn toàn mì tôm.
 Ngày trước cầm ba ngàn đồng ra chợ cũng mua được hơn một lạng thịt lợn, còn bây giờ ra chợ bảo bán cho chừng đó chắc người bán thịt sẽ la rộn lên, chẳng mấy chốc trở thành trò hề để người ta chỉ trỏ, cười cợt. Tất cả các mặt hàng ở chợ giá đều tăng gấp đôi, ai thắc mắc người ta đều đổ thừa cho xăng lên giá. Nghĩ về bà điên rồi nghĩ đến bản thân, chao ôi, sao mà nao lòng thế!
Rạng sáng ở đằng đông, mặt trời nhú lên như hòn than hồng. Một ngày mới lại đến và một ngày nữa phải lo toan. Nhảy xuống khỏi giường đánh răng, rửa mặt, thay xong áo quần rồi đến cơ quan, thói quen hằng ngày đó đã ăn hằn thành nếp nhưng chợt nhớ hôm nay là ngày nghỉ, cái bụng cũng đã sôi lên sùng sục. Sẵn quần áo đã mang, tôi lên chợ.
 Vừa đến cổng chợ đã đụng phải bà điên. Hai tay của bà cầm bánh rán vừa chạy vừa ngoái đầu nhìn lại, la hét om sòm:
- Đất đá thương tao, cỏ cây thương tao, con đường thương tao, chúng mày không thương tao...
 Chạy được một đoạn, bà cho hết bánh vào miệng nhai ngốn ngấu. Chị bán bánh bực mình, cáu kỉnh:
- Con mẹ điên nhìn thế mà khôn đáo để, vừa ăn trộm vừa la làng đó bà con!
Chị ta châm lửa đốt tờ giấy lẩm bẩm rồi quay mặt về phía bà điên nói to:
- Ăn xong thì cút đi cho khuất mắt, đừng lai vãng ở đây nữa, để cho người ta còn buôn bán nghe chưa mụ điên kia!
 Nói xong, chị ngồi xuống đon đả mời khách.
Tôi tiến thẳng vào bên trong chợ. Nhìn thấy tôi, chị bán thịt đưa tay vẫy vẫy:
- Nhanh đến đây, chị kể cái này cho mà nghe!
Nhìn bộ dạng vội vã của chị như có chuyện gì đó nghiêm trọng lắm. Chị ghé sát vào tai tôi thì thầm:
- Em biết chuyện gì chưa?
Tôi lắc đầu, chị bán thịt nói tiếp:
 - Bà điên có người yêu.
 Tôi cười và không khỏi ngạc nhiên. Tôi nghĩ ai đó chắc cũng là kẻ “dở hơi cám lợn”, chứ người bình thường, qủa là chuyện động trời. Chị bán thịt nhìn tôi đưa cái cằm hất hất mấy cái về phía người đàn ông đang ngồi đối diện, như muốn nói cho tôi biết, chính ông ta đấy - Người yêu của bà điên.
Ông ta ngồi nhìn xa xăm, tóc tai bồm xồm, râu mọc tùm lum, che phủ gần hết cả khuôn mặt. Trông dáng người ông ta to cao, phong độ nhưng ăn mang xộc xệch.
Tôi cúi sát chị bán thịt hỏi nhỏ:
- Cũng bị điên hả chị?
Chị bán thịt thì thầm:
- Không biết nữa, mới xuất hiện chiều qua. Em đợi một lát đi, sắp có trò vui để xem đó.
Người đàn ông vẫn ngồi bất động trên sạp của một quán xép không người bán, hai tay ôm chặt lấy đầu, mặt cúi gầm xuống. Bà điên thì cứ lượn lờ, bước qua, lướt lại trước mặt ông ta. Bà tiến sang bên trái dùng tay đánh hai cái vào mông, lè lưỡi và nói những lời yêu thương nhưng sao rú lên một cách dữ dằn:
- Mày có nhớ tao không? Có yêu tao không?
 Bà tiếp tục trở về bên phải nhìn người đàn ông hồi lâu rồi phá lên cười điên dại. Tôi chứng kiến mà mặt cứ nghệt ra, không thể hiểu nổi. Chẳng lẽ, người điên họ tỏ tình như thế chăng?
Tất cả mọi người có mặt thường xuyên ở chợ nghe mãi, nhìn riết rồi cũng chán, không ai thèm quan tâm nữa và tôi tiếp tục hòa vào dòng người đang chen lấn trả giá thức ăn, mong sao chọn được những món ngon giá cả phải chăng để chuẩn bị cho buổi tối của mình.
Có tiếng xôn xao ở sau chợ, tôi đưa mắt nhìn về hướng đó. Ông điên chạy trước. Ba người thanh niên mang áo đỏ - Họ là những người thường bỏ hàng cho các quầy tạp hóa ở chợ, đang rượt theo sau:
- Cướp cướp…
Ông điên vấp phải cục đá ngã nhào. Mấy người đàn ông kia được đà xúm lại vừa đấm, đá, và chửi bới nhặng xị:
- Đánh chết mẹ mày này, dám móc ví của tao hả?
Mọi người đang quẩn quanh mua đồ hoặc đứng từ xa nhìn lại, có người không hiểu chuyện gì, thấy vậy cũng bâu lại xúm xít. Tự nhiên bà điên hét toáng lên không ai nhận ra được là bà đang khóc hay cười…
Ông điên bị đánh phọt cả máu mũi, không thể kháng cự được nữa. Một số người nhảy vào can. Một người đàn ông trong đám đông lên tiếng:
- Thôi, dừng tay lại đi mấy đứa. Dù gì ông ta cũng là người yêu của bà điên, đều là điên khùng cả thì chấp làm gì. Lấy lại ví tiền là được rồi. Bây mà đánh nữa lão chết mất, không khéo lại mang họa vào thân.
 Những người kia nghe có lý, họ lần lượt bỏ đi...có thằng còn nhổ lại bên cạnh ông ta một bãi nước bọt. Trên nền đất đỏ bụi bặm, ông ta gần như kiệt sức hoàn toàn nhưng để tránh những cái nhìn xỉa xói của đám đông ở chợ và những bàn chân vô tình dẫm lên thân hình nhừ đòn đau đớn, ông ta đang cố dùng tí sức lực còn lại bò vật vã, gắng gượng để đứng dậy…nhưng đứng lên lại khuỵu xuống, cuối cùng ông ta đành chun người lại nằm im và thở phè phè… những giọt máu ở mũi chảy ra nhanh chống được lớp bụi cuốn lấy. Một số người ở chợ xúm lại, nhao nhao quanh ông ta. Chị bán thịt lách đám đông bước vào bên trong vòng người, đưa tay vén mái tóc của ông ta để nhìn kỹ khuôn mặt. Chợt chị ấy xoay người về phía đám đông hét to:
- Ôi trời ơi! Tôi nhận ra người đàn ông này rồi, không phải là người yêu của bà điên mà là chồng, là chồng đấy bà con à!
Đám đông càng lúc càng nhiều, họ chen chúc, đua nhau nói, hỏi:
- Vậy à, lão ta về lúc nào? Nghe nói là giám đốc công ty gì đó lớn lắm ở Thành phố Hồ chí Minh mà.
- Ừ, có thật nhưng giám đốc bù nhìn thôi. Toàn bộ tài khoản cô vợ bé nắm hết. Mà công nhận lão đẹp trai không kém ngày trước mấy bác nhỉ? Bị đánh cho xơ xác thế mà vẫn đẹp.
- Tôi nghe thằng cháu của tôi ở trong đó về nói, vì lão ăn ở hai lòng, đèo bồng mấy cô chân dài nên con vợ bé rút hết cổ phần theo trai, công ty phá sản nên mới mò về đây đấy.
- Chắc lão muốn bám váy vợ cũ, ai dè... 
- Nhưng bộ dạng lão bây giờ thê thảm quá...
- Như thế là đáng “Nợ đời trời trả mà.’’
Sau những lời bàn tán xôn xao, như xem xong một vở tuồng, đám đông cũng tan dần. Mọi người rảo bước, đi nhanh trở về vị trí của mình. Người mua thì vào mua, kẻ bán thì vào bán. Riêng ở một góc chợ, dưới cái lều được che bằng bạt và nilông, bà điên vẫn ngồi co quắp nhìn chằm chằm vào người đàn ông đang nằm bất động trên đất. Đôi mắt ráo hoảnh, không chớp. Tôi chợt giật mình khi nhìn vào đôi mắt ấy, có cảm giác đấy là ánh mắt của một người đang rất tỉnh. Lẽ nào lại thế?
 
Phương Lan






 
 







Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
28 Tháng Hai 20263:48 SA(Xem: 1559)
Vợ chồng tay Lộc chuyển nhà, đi ở thuê. Dân khu phố Lợi Giang xì xào, sẵn nhà năm tầng to đẹp thế không ở, đi thuê cái phòng bằng lỗ mũi, vợ chồng con cái đút nút vào với nhau cho nó nhục ra… Nhưng Lộc không thấy nhục. Lộc vốn là công nhân lắp ráp điện tử bên khu công nghiệp gần đó. Vợ ở nhà bán hàng online, nội trợ. Hai con, một đứa lên năm một đứa lên ba đi nhà trẻ cả. Đời sống cũng ổn. Vợ chồng con cái dắt nhau đi thuê căn phòng trong dãy trọ mãi cuối khu phố Lợi Giang, cách nhà cũ độ hai cây số là chuyện cực chẳng đã. Khá xa. Khuất mắt. Chỉ có điều ngày hai buổi đi về, vẫn phải lượn qua ngõ rẽ vào nhà cũ. Hơi khó chịu. Nhưng cứ nhìn thẳng, tăng ga xe máy phóng vèo qua một cái cũng xong. Mẹ Lộc bảo: “Đi cách xa khỏi cái chỗ ma nó quen chốn ấy, cho yên ấm gia đình”. Lộc nghe lời mẹ, lấy cái sự yên ấm gia đình con cái làm trọng.
28 Tháng Hai 20263:32 SA(Xem: 1333)
Vốn âm nhạc của tôi không có bao nhiêu, nghèo nàn lắm. Có thể nói tôi rất dốt về âm nhạc. Đây là sự thực và đôi lúc, một mình suy tư, đem lòng đối diện với lòng, tôi tự cảm thấy có một chút xấu hổ. Không phải là tôi không được học nhạc. Trái lại, hệ thống giáo dục thời chúng tôi, thuở xa xưa ấy, ba phần tư thế kỷ tức 75 năm trước đây, từ lớp Đệ Thất (lớp 6 bây giờ), năm đầu tiên của bậc Trung-Học phổ thông, môn âm nhạc đã có trong chương trình giảng dạy. Ngoài những môn học chính như Việt Văn, Toán, Lý Hóa, Sinh Ngữ v.v. mỗi tuần còn có ba giờ dạy môn học phụ: một giờ “Họa”, một giờ “Hán Văn”, một giờ “Nhạc”. Học sinh chúng tôi thời đó, tiếp thu ba môn học phụ này để bổ túc kiến thức phổ thông, và chỉ được dạy ở Trung-Học Đệ-Nhất-Cấp, nay gọi là Trung-Học Cơ-Sở…
28 Tháng Hai 20262:58 SA(Xem: 1289)
Trong đời sống văn chương Việt Nam hải ngoại, có những người viết để nổi danh. Có những người viết để lưu dấu một thời. Có những người viết để giữ lại một phần linh hồn dân tộc mình giữa những bể dâu của lịch sử. Nhà văn, dịch giả Từ Vũ thuộc vế thứ ba, bền bỉ gìn giữ tiếng Việt như giữ một ngọn lửa nhỏ trong gió.
28 Tháng Hai 202612:40 SA(Xem: 1810)
cô ấy cao hơn tôi gần một cái đầu / nhưng điều đó / không làm tôi thấy mình nhỏ lại / khi tôi muốn hôn / tôi không cần nhón chân / cô ấy sẽ cúi xuống / rất khẽ / như một nhành cây / nghiêng vì gió
19 Tháng Hai 202611:49 CH(Xem: 2319)
Tôi chỉ thấy dễ chịu khi máy bay hạ cánh xuống California. Không phải vì nước Mỹ tốt hơn. Mà vì tôi vừa rời khỏi một nơi khiến lòng mình nặng trĩu. Một tháng đi qua Sài Gòn, Nha Trang, Đà Nẵng, Hà Nội. Một tháng đủ để cảm nhận nhịp thở của một đất nước đang lớn lên – nhưng lớn lên như một đứa trẻ không được hỏi ý kiến mình muốn trở thành ai.
13 Tháng Hai 20262:55 CH(Xem: 2000)
Tháng Hai / ru nhẹ tình thơ / khẽ nâng vạt tóc / ngủ nhờ trên vai / Tóc thơm một đóa / trăng cài / Đêm quỳnh / thoảng mộng mơ hoài trong ta
13 Tháng Hai 20262:13 CH(Xem: 2181)
Inoue Seigetsu (1822−1887) là người có học thức cao và là chuyên gia về thư pháp. Vì vậy, ông được các nhà bảo trợ nghệ thuật giàu có chào đón và thường đến thăm các nhà thơ và học giả, dạy kèm các nhóm thơ haiku và giảng dạy Nho giáo. Seigetsu đã viết khoảng 1.700 bài thơ haiku. Ông ngưỡng mộ Basho nhưng vẫn có phong cách riêng.
13 Tháng Hai 202611:18 SA(Xem: 2167)
Tháng chạp ấm áp ngọn đèn / Cơn mưa tha hương lao xao song cửa / Như có tiếng vó ngựa hồng tan vỡ / Bóng mẹ ngồi thao thức cánh nhân duyên
10 Tháng Hai 20263:12 SA(Xem: 1371)
Bài viết này đặt ra một nghịch lý của Việt Nam đương đại: khi lý tưởng cộng sản vẫn được nhắc tới như nền tảng chính danh, nhưng vai trò thực tế của nó trong đời sống xã hội đã thay đổi sâu sắc. Thay vì tranh luận đúng–sai hay kết tội, tác giả chọn cách phân tích sự dịch chuyển của lý tưởng từ mục tiêu giải phóng sang ngôn ngữ quyền lực. Cách tiếp cận này giúp nhìn lại mối quan hệ giữa ổn định, phát triển và bất bình đẳng dưới một góc nhìn tỉnh táo hơn. Tòa soạn giới thiệu bài viết như một đóng góp cho đối thoại xã hội, với tinh thần viết để hiểu và cùng suy ngẫm
08 Tháng Hai 202610:45 CH(Xem: 2293)
Xuân đến rồi sao chẳng thắm hoa / Đây đổ quyên / Đây rừng Bà Nà / Xuân chưa thắm nhưng lòng đã thắm / Bốn mùa mưa nắng bốn mùa hoa
16 Tháng Tám 2025(Xem: 7659)
Giáo sư Trần Ngọc Ninh đã ra đi thanh thản ở tuổi 103 vào ngày 16 tháng 7 năm 2025 tại Bệnh viện Hoag, thành phố Newport Beach, miền Nam California. Tin tức về sự qua đời của giáo sư chỉ được gia đình thông báo hai tuần sau đó, theo đúng nguyện vọng của thầy về một tang lễ Phật giáo vô cùng đơn giản, được tổ chức riêng tư trong phạm vi gia đình. Không có cáo phó, không có điếu văn, và gia đình đã thực hiện đúng những gì thầy mong muốn. Thầy được an táng tại nghĩa trang Loma Vista Memorial Park, thành phố Fullerton, cách Little Saigon khoảng 20 km, bên cạnh phần mộ của người vợ quá cố, mất vào năm 2020 trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Bia mộ của thầy rất giản dị, không ghi học hàm hay danh hiệu – chỉ khắc tên thầy và pháp danh “Orgyen Karma, biểu tượng cho hoạt động giác ngộ”.
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 14797)
Cristoforo Borri dành hai chương III và IV, trong Phần II của Ký Sự Đàng Trong để viết về nhân vật mà ông quý trọng và tôn vinh: quan Khám lý Trần Đức Hoà -ân nhân thứ hai của đạo Chúa (sau Minh Đức Vương Thái Phi)- là người đã cứu sống cha Buzomi và mời các giáo sĩ về vùng ông cai trị, năm 1618, trong cơn sóng gió, các giáo sĩ phải lẩn tránh, ông đã cấp nhà ở và dựng nhà thờ cho họ ở Quy Nhơn, tạo ra cơ sở đạo Chúa ở Nước Mặn. Xin tóm tắt lại những sự kiện đã xẩy ra: / Đạo Chúa ở Đàng Trong do cha Buzomi đặt nền móng từ năm 1615, nhờ Minh Đức Vương Thái Phi giúp đỡ và che chở, có được nhà thờ lớn ở Đà Nẵng. Năm 1616, Macao gửi thêm ba thầy giảng người Nhật sang trợ giúp. Năm 1619, cha Buzomi bình phục; quan Khám lý đưa ông trở lại Hội An, các đạo hữu Dòng Tên gặp nhau trong niềm vui khôn tả. Họ quyết định: Cha Pedro Marques ở lại Hội An. Các Cha Buzomi, de Pina, Borri và thầy giảng Bồ, theo quan Khám lý về Quy Nhơn[1].
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 13641)
Kỳ trước, chúng tôi đã trình bày Đời sống thế tục ở Đàng Trong theo sách Ký sự Đàng Trong của Cristoforo Borri. Kỳ này, xin giới thiệu Đời sống tôn giáo ở Đàng Trong qua ngòi bút của Borri, về giai đoạn đầu tiên đạo Chúa được truyền vào nước ta, từ 1615 đến 1622, dưới thời chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên./ Cristoforo Borri xác định vai trò tiên phong của Dòng Tên / Cristoforo Borri xác định các giáo sĩ Dòng Tên đúng là những người đầu tiên đem đạo Chúa vào Đàng Trong, bằng cách chỉ trích sự bịa đặt trong cuốn sách của một giáo sĩ Y Pha Nho [Hordũnez de Zeballos] kể rằng ông ta đã đến Đàng Trong trước đó, đã rửa tội cho một bà công chúa và nhiều người trong hoàng tộc, mà Borri cho là hoàn toàn hoang tưởng.
18 Tháng Mười Hai 2024(Xem: 14084)
Tác phẩm Ký sự Đàng Trong của Cristoforo Borri[1] nguyên bản tiếng Ý, được viết để đệ lên Giáo Hoàng Urbain VIII (1623-1644), theo truyền thống các văn bản của giáo sĩ tường trình với Đức Thánh Cha và Tòa thánh về hiện tình đất nước mà họ đã đến truyền giáo, cũng là cuốn sách đầu tiên của người Âu viết về Đàng Trong, in năm 1631, cung cấp những thông tin giá trị trên ba mặt: lịch sử, tôn giáo và ngôn ngữ. Và ông đã ghi lại những chữ quốc ngữ đầu tiên trong tác phẩm Ký sự Đàng Trong. Giáo sĩ Cristoforo Borri (1583-1632), thông bác nhiều địa hạt, từ sinh vật học đến thiên văn, ngoài việc báo cáo tình hình Đại Việt, có tính cách "gián điệp" cho Tòa Thánh, ông còn yêu mến đất nước này, hòa mình vào đời sống Việt Nam đầu thế kỷ XVII, tìm hiểu xã hội và con người.
28 Tháng Hai 202612:40 SA(Xem: 1809)
cô ấy cao hơn tôi gần một cái đầu / nhưng điều đó / không làm tôi thấy mình nhỏ lại / khi tôi muốn hôn / tôi không cần nhón chân / cô ấy sẽ cúi xuống / rất khẽ / như một nhành cây / nghiêng vì gió
13 Tháng Hai 20262:55 CH(Xem: 2000)
Tháng Hai / ru nhẹ tình thơ / khẽ nâng vạt tóc / ngủ nhờ trên vai / Tóc thơm một đóa / trăng cài / Đêm quỳnh / thoảng mộng mơ hoài trong ta
13 Tháng Hai 20262:13 CH(Xem: 2180)
Inoue Seigetsu (1822−1887) là người có học thức cao và là chuyên gia về thư pháp. Vì vậy, ông được các nhà bảo trợ nghệ thuật giàu có chào đón và thường đến thăm các nhà thơ và học giả, dạy kèm các nhóm thơ haiku và giảng dạy Nho giáo. Seigetsu đã viết khoảng 1.700 bài thơ haiku. Ông ngưỡng mộ Basho nhưng vẫn có phong cách riêng.
13 Tháng Hai 202611:18 SA(Xem: 2167)
Tháng chạp ấm áp ngọn đèn / Cơn mưa tha hương lao xao song cửa / Như có tiếng vó ngựa hồng tan vỡ / Bóng mẹ ngồi thao thức cánh nhân duyên
(Xem: 1333)
Vốn âm nhạc của tôi không có bao nhiêu, nghèo nàn lắm. Có thể nói tôi rất dốt về âm nhạc. Đây là sự thực và đôi lúc, một mình suy tư, đem lòng đối diện với lòng, tôi tự cảm thấy có một chút xấu hổ. Không phải là tôi không được học nhạc. Trái lại, hệ thống giáo dục thời chúng tôi, thuở xa xưa ấy, ba phần tư thế kỷ tức 75 năm trước đây, từ lớp Đệ Thất (lớp 6 bây giờ), năm đầu tiên của bậc Trung-Học phổ thông, môn âm nhạc đã có trong chương trình giảng dạy. Ngoài những môn học chính như Việt Văn, Toán, Lý Hóa, Sinh Ngữ v.v. mỗi tuần còn có ba giờ dạy môn học phụ: một giờ “Họa”, một giờ “Hán Văn”, một giờ “Nhạc”. Học sinh chúng tôi thời đó, tiếp thu ba môn học phụ này để bổ túc kiến thức phổ thông, và chỉ được dạy ở Trung-Học Đệ-Nhất-Cấp, nay gọi là Trung-Học Cơ-Sở…
(Xem: 2319)
Tôi chỉ thấy dễ chịu khi máy bay hạ cánh xuống California. Không phải vì nước Mỹ tốt hơn. Mà vì tôi vừa rời khỏi một nơi khiến lòng mình nặng trĩu. Một tháng đi qua Sài Gòn, Nha Trang, Đà Nẵng, Hà Nội. Một tháng đủ để cảm nhận nhịp thở của một đất nước đang lớn lên – nhưng lớn lên như một đứa trẻ không được hỏi ý kiến mình muốn trở thành ai.
(Xem: 1616)
Nhà Ba Má tôi ở ngay phố chợ Qui Nhơn, một căn nhà rộng lớn rất đẹp. Ngày xưa xa xôi thời còn nhỏ, mỗi năm đến độ xuân về, nhà tôi thường có một chậu mai đẹp chưng giữa phòng khách thật sang trọng. Ngày ấy mấy anh em tôi thường lấy những tấm thiệp chúc xuân be bé gắn lên cành mai. Mai vàng nở tươi, e ấp dịu dàng trong tiếng nhạc xuân nghe rộn rã xuân về.
(Xem: 2170)
Với tôi, Tết về trước hết, bằng một mùi hương - mùi gừng nồng ấm Ở cái xóm nhỏ ven sông- xóm Giã Viên. Trong ký ức, cứ vào khoảng đầu tháng Chạp, không khí quanh bến sông Kẻ Vạn* gần nhà tôi lại trở nên rộn ràng. Từ lò mứt chị Bưởi (chủ lò mứt: chị Nguyễn Thị Bưởi là con gái Kim Long, xứ mứt gừng nổi tiếng của Huế) ở xóm trên, những gánh gừng trên vai các o, các chị đã được thái lát, luộc qua, nối nhau về dòng sông để xả nước cho bớt vị cay. Dòng sông Kẻ Vạn ngày ấy trong đến nỗi có thể nhìn thấy từng viên sỏi, từng ngọn rêu dưới đáy. Không chỉ là mùi thơm của gừng, mà là mùi vị của sự tảo tần, của bàn tay chịu thương chịu khó bắt đầu vào vụ mứt Tết.
28 Tháng Hai 20263:48 SA(Xem: 1559)
Vợ chồng tay Lộc chuyển nhà, đi ở thuê. Dân khu phố Lợi Giang xì xào, sẵn nhà năm tầng to đẹp thế không ở, đi thuê cái phòng bằng lỗ mũi, vợ chồng con cái đút nút vào với nhau cho nó nhục ra… Nhưng Lộc không thấy nhục. Lộc vốn là công nhân lắp ráp điện tử bên khu công nghiệp gần đó. Vợ ở nhà bán hàng online, nội trợ. Hai con, một đứa lên năm một đứa lên ba đi nhà trẻ cả. Đời sống cũng ổn. Vợ chồng con cái dắt nhau đi thuê căn phòng trong dãy trọ mãi cuối khu phố Lợi Giang, cách nhà cũ độ hai cây số là chuyện cực chẳng đã. Khá xa. Khuất mắt. Chỉ có điều ngày hai buổi đi về, vẫn phải lượn qua ngõ rẽ vào nhà cũ. Hơi khó chịu. Nhưng cứ nhìn thẳng, tăng ga xe máy phóng vèo qua một cái cũng xong. Mẹ Lộc bảo: “Đi cách xa khỏi cái chỗ ma nó quen chốn ấy, cho yên ấm gia đình”. Lộc nghe lời mẹ, lấy cái sự yên ấm gia đình con cái làm trọng.
07 Tháng Hai 202610:25 CH(Xem: 2351)
Trường tiểu học Sunshine Elementary. Một buổi sáng như bao buổi sáng khác, cô giáo Lopez viết lên bảng đề luận: “Viết Về Nước Mỹ.” Lớp học lập tức xôn xao bàn tán. Có đứa quay qua hỏi bạn, có đứa chống cằm nhìn ra cửa sổ như tìm kiếm điều gì . Riêng Khang chỉ nhìn hàng chữ trắng trên nền bảng xanh . Em không hỏi, cũng không biết mình sẽ viết gì. Nhưng khoảnh khắc rất đỗi bình thường ấy lại in sâu vào trí nhớ em.
07 Tháng Hai 20269:31 CH(Xem: 2831)
Chiếc xe đò nhỏ lừ đừ chạy vào bến vắng đang thiu thiu ngủ dưới ánh nắng đã lợt màu của chiều ba mươi Tết. Đây là chuyến xe cuối cùng trong ngày, trong tháng, trong năm cũ. Bến xe vắng hoe. Giờ này còn ai ra đây làm gì nữa. Tiếng xe thắng mạnh trước khi ngừng hẳn lại khiến một vài hành khách đang ngủ vật vờ giật mình choàng tỉnh dậy. Ai nấy đều đứng cả lên, quơ tay lấy hành lý và lục tục ra khỏi xe.
26 Tháng Mười Một 202511:06 CH(Xem: 4433)
Cô bé Lò Thị Chang đã sống ở chỗ cao nhất trên mái nhà sàn của một gia đình Thái đen gồm 5 người suốt ba ngày đêm. Nước lũ ngập vào bản em từ hôm ấy đến tối nay chỉ rút được chút ít, rồi như trêu ngươi, làm lộ rõ hơn các mái nhà sàn và các ngọn cây cao đang chơi vơi tô điểm cho những xác trâu bò, gà lợn nổi lềnh phềnh - tựa cuộc “trình diễn” chưa bao giờ có của bản em giữa đất trời xám xịt…
28 Tháng Hai 2026(Xem: 1288)
Trong đời sống văn chương Việt Nam hải ngoại, có những người viết để nổi danh. Có những người viết để lưu dấu một thời. Có những người viết để giữ lại một phần linh hồn dân tộc mình giữa những bể dâu của lịch sử. Nhà văn, dịch giả Từ Vũ thuộc vế thứ ba, bền bỉ gìn giữ tiếng Việt như giữ một ngọn lửa nhỏ trong gió.
10 Tháng Hai 2026(Xem: 1371)
Bài viết này đặt ra một nghịch lý của Việt Nam đương đại: khi lý tưởng cộng sản vẫn được nhắc tới như nền tảng chính danh, nhưng vai trò thực tế của nó trong đời sống xã hội đã thay đổi sâu sắc. Thay vì tranh luận đúng–sai hay kết tội, tác giả chọn cách phân tích sự dịch chuyển của lý tưởng từ mục tiêu giải phóng sang ngôn ngữ quyền lực. Cách tiếp cận này giúp nhìn lại mối quan hệ giữa ổn định, phát triển và bất bình đẳng dưới một góc nhìn tỉnh táo hơn. Tòa soạn giới thiệu bài viết như một đóng góp cho đối thoại xã hội, với tinh thần viết để hiểu và cùng suy ngẫm
07 Tháng Hai 2026(Xem: 1946)
Sắp đến Tết truyền thống, như một “tập quán” bất đắc dĩ mới, nhiều người đang lo lắng chuẩn bị đón đợi nhằm chống đỡ các chiêu trò hài nhạt chọc cười nhảm trên các phương tiện truyền thông, thì đã bị đầu độc đến nôn mửa bởi hàng loạt thứ văn hóa rác được gọi là “Thơ Văn”, mà lại là “Thơ Văn” đoạt các giải cao ngất ngưởng, được ngợi ca ngút trời theo kiểu “quá lời nguyện hết thành hoàng thổ công”…
07 Tháng Hai 2026(Xem: 2439)
Bụt trong văn hóa Việt Nam là một hiện thân vừa nhân hậu vì hay cứu khổ giúp đời mang hình ảnh đức Phật, vừa là vị thần linh có quyền phép trấn tà, trừ vọng mang hình ảnh thần thánh. Đó là biểu tượng hiền thần, hỷ thánh trong nếp sống tinh thần dân gian Việt Nam. Hễ nơi nào có đau khổ, bất công, nguy khốn là có Bụt hiện lên cứu cấp. Người Việt đi vào đời bằng Bụt, rồi đi sâu vào đạo bằng Phật.
06 Tháng Sáu 2025(Xem: 10268)
Trước khi thực hiện cuộc phỏng vấn này, tôi đã tham khảo nhiều nguồn thông tin và trực tiếp đối thoại với những nhân vật “sống” trong và ngoài nước. Tuy nhiên, phản hồi nhận được đa phần rơi vào ba mô thức: (1) phê phán gay gắt phía đối lập, (2) nói chung chung với lý thuyết viễn mơ, hoặc (3) phủ nhận hoàn toàn tính khả thi của việc hòa hợp hòa giải. Do đó, tôi đã tìm đến Trí tuệ Nhân tạo Chat GPT – như một cuộc đối thoại với "sự trống vắng im lặng", và đồng thời là một sự tổng hợp từ hàng triệu nguồn tiếng nói – để có được một cái nhìn khách quan, toàn diện, mang tinh thần đối thoại tương kính về một vấn đề lớn và dai dẳng của dân tộc Việt Nam.
22 Tháng Mười Hai 2023(Xem: 26780)
Như bài viết gần đây của ông về kênh đào Phù Nam của Cam Bốt, và đặc biệt như một tuyên bố gần đây nhất của Thủ tướng Cam Bốt Hun Manet: “Kênh đào Phù Nam không lấy nước từ sông Mekong mà chỉ lấy từ sông Bassac và sẽ dùng cho tưới tiêu, nông nghiệp)\”, xin ý kiến của ông về những vấn đề sau:
27 Tháng Tư 2022(Xem: 33326)
Những ngày 11, 12 tuổi, vào những năm 73-74, tôi say mê Phan Nhật Nam. Anh trở thành thần tượng của tuổi thơ, với những ngày dài trên quê hương, những ngày bi thảm, những ngày thê lương, những ngày gẫy vụn, trong nỗi sợ khốn cùng. Nỗi sợ trái lựu đạn đã bật kíp. Nỗi đau vô hình của đồng ruộng ẩn chứa triệu trái mìn. Nỗi đau thắt ruột của người cha xếp xác con, trên đoạn đường từ Quảng Trị về Huế. Trong bất mãn của người lính trước một hậu phương vô ơn. Của người lính miền Nam phải tự vệ giữa một thế giới làm ngơ những thảm sát tập thể ở bãi Dâu, ở trường tiểu học Cai Lậy. Khác những nhà văn quân đội khác, tính chất bi tráng của một xã hội dân sự thời chiến phủ trùm lấy bút ký của Phan Nhật Nam, vượt lên trên các trận đánh. Không phải Mùa hè đỏ lửa, mà Tù binh và Hòa bình, Dọc đường số 1, Dấu binh lửa mới thực sự ghi lại suy nghĩ của một quân nhân trong chiến tranh. Bên cạnh, nhật ký của Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc chỉ là những tiểu xảo của những sản phẩm được biên tập.
07 Tháng Năm 2021(Xem: 33356)
...một thập kỷ gian nan của nông dân Dương Nội qua cuộc trò chuyện với anh Trịnh Bá Phương - một trong những người có mặt từ đầu - đã góp phần không nhỏ trong nỗ lực xây dựng sự đoàn kết đấu tranh dai dẳng của bà con. Mong rằng chúng ta sẽ học được nhiều điều từ họ, những người mà nhà thơ Hồng Nguyên gọi là “Áo vải chân không đi lùng giặc đánh”.
(Xem: 8057)
Cuốn sách này là bản dịch tuyển tập những bút ký cá nhân, văn học và báo chí về các nhân vật Việt Nam đã có những đóng góp đáng kể cho văn học, nghệ thuật và khoa học. Đây là một nguồn tư liệu phong phú về lịch sử xã hội, văn hóa và chính trị của miền Nam Việt Nam, đồng thời khắc họa sự nghiệp của từng nhân vật. Phần lớn những người được đề cập nổi bật trong giai đoạn 1954 – 1975. Sau khi miền Nam thất thủ vào tay lực lượng miền Bắc năm 1975, hầu hết họ đều bị giam giữ nhiều năm trong các trại cải tạo cộng sản. Đến thập niên 1980, một số người đã sang Hoa Kỳ và đa phần vẫn tiếp tục hoạt động sáng tạo.(TS. Eric Henry, dịch giả)
(Xem: 10400)
Tập thơ “Hẹn Anh Về Vỹ Dạ Ngắm Mưa Bay” của Hoàng Thị Bích Hà có hơn 180 bài thơ dài ngắn khác nhau được chia làm 2 phần: Phần 1: 80 bài thơ, Phần 2: 116 bài thơ bốn câu. Phần 1: 80 bài thơ tuyển là những bài tâm đắc được chọn lọc ra từ 10 tập thơ trước đã xuất bản và một số bài thơ mới sáng tác trong thời gian gần đây, chưa in nhưng đã được đăng tải trên các trang báo mạng và website Văn học Nghệ thuật trong và ngoài nước. Phần 2 là những khổ thơ yêu thích, mỗi bài chỉ chon 4 câu trong số những bài thơ đã xuất bản.
TẠP CHÍ HỢP LƯU là một không gian văn học, nghệ thuật và biên khảo độc lập, nơi các dòng tư tưởng, mỹ cảm và ký ức văn hóa gặp gỡ và đối thoại. Chúng tôi đăng tải các tiểu luận, khảo cứu, bình luận văn hóa – xã hội, cùng những sáng tác văn học và phê bình nghệ thuật, với tinh thần khai phóng, tôn trọng đa dạng quan điểm và tự do học thuật. Hợp Lưu không nhằm đại diện cho bất kỳ khuynh hướng chính trị, ý thức hệ hay tổ chức quyền lực nào, mà xem trọng tiếng nói cá nhân, chiều sâu suy tư và giá trị của chữ nghĩa
(Xem: 1809)
cô ấy cao hơn tôi gần một cái đầu / nhưng điều đó / không làm tôi thấy mình nhỏ lại / khi tôi muốn hôn / tôi không cần nhón chân / cô ấy sẽ cúi xuống / rất khẽ / như một nhành cây / nghiêng vì gió
(Xem: 3391)
BIỂN CÓ NHIỀU MÀU HỞ ANH – bài thơ của Đặng Hiền viết ngày 16.12.2017, hôm nay trở lại trong một hình hài mới: Blue Rock, với giọng nam trầm ấm, chậm rãi và đầy suy tư. Từ câu hỏi giản dị mà ám ảnh “Biển có nhiều màu hở anh…”, ca khúc mở ra một thế giới yêu thương rất đời: cà phê buổi sáng, âm nhạc không lời, những ước mong nhỏ bé nhưng bền bỉ. Giai điệu Blue Rock khoác lên bài thơ một lớp sóng mới – vừa hoang hoải, vừa ấm nồng – để tình yêu vang lên như biển: không chỉ một màu, mà sâu, rộng và không ngừng chuyển động.
(Xem: 3344)
ĐÔI MẮT EM là một thí nghiệm nhỏ nhưng đầy mở rộng của thời đại AI: nơi một bài thơ có thể hóa thân thành nhiều phiên bản—hay và chưa hay, đơn ca hay song ca, với giai điệu và hòa âm luôn biến chuyển, không còn bị giam trong sự lặp lại sáo mòn. Nhưng sau tất cả, điều còn lại vẫn là phần hồn: ca khúc có chạm được trái tim người nghe hay không, và giọng hát có đủ cảm để ở lại trong ký ức. Phiên bản này được gửi đi như một trải nghiệm—lắng, điện ảnh, và mong manh—để người nghe tự tìm thấy mình trong đôi mắt em. TẠP CHÍ HỢP LƯU
(Xem: 3211)
“Mỹ Hương” là một bản Jazz Ballad dịu ngọt, nơi giọng nam trầm ấm và giọng nữ mượt nhẹ hòa quyện, kể lại một buổi sớm bình yên bên cầu San Francisco. Từ những “hoa cúc trong lòng”, từ bài hát cũ của mùa thu nơi xứ Mỹ, ca khúc mở ra một không gian phủ sương, đầy gió biển, và đầy nỗi nhớ như sương. “Mỹ Hương” là một lời thì thầm Jazz Ballad từ sương thu San Francisco Thân mời quí ACE cùng nghe Ca khúc: MỸ HƯƠNG - thơ Đặng Hiền- (Phiên bản Trắng Đen- Song Ca)
(Xem: 3537)
Trong phiên bản Dream Pop này, bài thơ Mỹ Hương được khoác lên một lớp không khí mờ ảo và chậm rãi, như bước chân ai đó đi giữa màn sương lạnh của San Francisco. Giọng nam trầm thì thầm, hoà vào reverb dày và những lớp ambient pads lơ lửng, tạo cảm giác như một ký ức đang tan ra trong ánh đèn vàng trên cầu Golden Gate.
31 Tháng Mười 202510:09 CH(Xem: 5048)
PHÂN ƯU / Vô cùng thương tiếc khi được tin: Nhà văn, Nhà giáo DOÃN QUỐC SỸ / Pháp danh HẠNH TUỆ / Sinh ngày 17 tháng 2 năm 1923 tại Hạ Yên Quyết, Hà Đông,Hà Nội, Việt Nam. Đã tạ thế vào ngày 14 tháng 10 năm 2025 / tại Anaheim California, Hoa Kỳ / Hưởng thượng thọ 103 tuổi
25 Tháng Mười 20251:53 SA(Xem: 4538)
Vô cùng thương tiếc khi được tin thân phụ của bạn Lưu Thanh Nga: Cụ Francis Xavier Lưu Vĩnh Lữ /Cựu Chủ Tịch Nghị Viên Hội Đồng Đô Thành Sài Gòn / Sinh năm 1934 tại làng Tưởng Lộc, Vĩnh Long, Việt Nam / Đã được Chúa gọi về ngày 11 tháng 10 năm 2025 tại Katy, Texas. /Hưởng thượng thọ 92 tuổi
14 Tháng Mười 202510:03 CH(Xem: 5921)
QUẬN CAM, California (Việt Báo) -- Nhà văn Doãn Quốc Sỹ đã thanh thản từ trần lúc 10:05 Quốc Sỹ đã thanh thản từ trần lúc 10:05 giờ sáng ngày Thứ Ba 14/10/2025 tại một bệnh viện ở Quận Cam, California, theo tin từ gia đình họ Doãn. Nhà văn Doãn Quốc Sỹ lấy tên thật làm bút hiệu. Ông sinh ngày 17/02/1923 (nhằm ngày Mùng Hai Tết Quí Hợi) tại xã Hạ Yên Quyết, Hà Đông, ngoại thành Hà Nội. Như thế, nhà văn ra đi khi được 102 tuổi, theo tuổi ta là 103.