- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: [email protected]
Tác Giả
Tìm đọc

CUỘC TỰ VẤN LƯƠNG TÂM LỚN NHẤT VÀ RUNG CẢM NHẤT TRONG ĐIỆN ẢNH

09 Tháng Tám 20266:02 CH(Xem: 6381)


images (24)

CUỘC TỰ VẤN LƯƠNG TÂM
LỚN NHẤT VÀ RUNG CẢM NHẤT TRONG ĐIỆN ẢNH

Tác giả: Mai An Nguyễn Anh Tuấn


Hợp Lưu trân trọng giới thiệu bài viết của Mai An Nguyễn Anh Tuấn về The Odyssey — bộ phim mới của đạo diễn Christopher Nolan.

Không chỉ là một bài điểm phim, tác giả đã đọc cuộc trở về của Odysseus như một hành trình trở về với lương tri và Nhân tính; nơi chiến thắng, quyền lực và những cuộc chinh phạt cuối cùng phải đối diện với món nợ máu của những người vô tội.

Từ thành Troy của Homer đến một thế giới hôm nay vẫn còn “gió tanh mưa máu”, bài viết đặt ra một câu hỏi tưởng cổ xưa mà vẫn nhức nhối: Sau mỗi cuộc chiến, ai sẽ là người trả giá cho những gì con người đã gây ra cho con người?

— BAN BIÊN TẬP HỢP LƯU


 

_______________


Bộ phim bom tấn mới nhất: “The Odyssey” của đạo diễn Mỹ Christopher Nolan chinh phục khán giả khắp thế giới, theo tôi chưa phải bởi nó được quay bằng kỹ thuật tân kỳ cho màn ảnh rộng IMAX và các kỹ xảo hiện đại của nền công nghiệp điện ảnh Hollywood; và chắc chắn khiến không ít vị nguyên thủ quốc gia đang sử dụng vận mạng của hàng triệu người dân như một thứ phương tiện để phục vụ mục đích chính trị đẫm máu cho bản thân phải giật mình và suy ngẫm…

Mặc dù bộ phim này đã bị chê trách khá nặng về kịch bản từ một số trí thức (như bà giáo sư Emily Wilson, người dịch tác phẩm sử thi của Homer sang tiếng Anh), mặc dù có sự phản đối về cách thức thể hiện của Nolan đi quá xa, quá lệch với nguyên tác “Odyssey” và có những hạt sạn lớn về lịch sử (như nhân vật của phim xác định họ đang sống thời đại đồ đồng), v.v, nhưng với phần đông khán giả “biết xem phim” ở các thị trường phim ảnh mà Hollywood vươn tới,  có thể khẳng định rằng phim “The Odyssey” chính là một cuộc tự vấn lương tâm lớn nhất và rung cảm nhất trong điện ảnh xưa – nay, và điều đó làm nên giá trị quan trọng hàng đầu của bộ phim!

“The Odyssey” là tác phẩm nghệ thuật đầu tiên khai thác câu chuyện Con ngựa gỗ thành Troy (Trojan Horse) một cách khác biệt, tạo cho nó một ý nghĩa triết lý mang tính nhân loại: Đó không còn là sáng kiến phi thường của Odysseus và chiến tích vĩ đại của quân Hy Lạp, mà trở thành nguyên cớ chính cho sự “hoàn nguyên” phẩm chất Người ở chiến binh-vua Itaca Odysseus! Quân Hy Lạp và Odysseus khi cầm gươm giáo dưới sự thống lĩnh của ông vua đầy tham vọng Agamemnon - kẻ từng nhẫn tâm đem máu con gái mình là Iphigiêni làm lễ hiến tế thần linh* -, đã giống như một lũ cuồng điên, khát máu, tàn bạo, bất chấp mọi luật lệ của con người lẫn luật lệ thần linh: Họ lợi dụng sự kính trọng lòng hiếu khách của người dân thành Troy để biến lễ vật thiêng liêng thành cái bẫy nhằm triệt hạ cướp bóc thành Troy… Điều này đã là tiếng sét giữa lương tri của Odysseus và trở thành nỗi ám ảnh tâm hồn người chiến binh trung thực: Những tượng thần bị chặt đầu và giật đổ, những phụ nữ bị hãm hiếp, những đứa trẻ bị giật khỏi tay mẹ ném vào lửa… Những cảnh phim có nghĩa nhất giống như một thứ “leimotif” trở đi trở lại từ đầu tới cuối phim là cận cảnh rộng Odysseus đỏ rực ngơ ngác, đau đớn giữa lửa cháy và chém giết máu đổ ngập ngụa trong thành Troy… Kẻ thù lớn nhất của Odysseus chính bản ngã bị dối lừa của ông và những tội lỗi ông gây ra góp phần hủy diệt cả một nền văn minh! Hành trình trở về quê hương cũng là hành trình chuộc lại chính những gì mình đã đánh mất trong máu tươi của người vô tội! Thế rồi, khán giả tự ngầm hiểu: sự trừng phạt đối với Odysseus và nhóm người trở về không phải là sự trừng phạt của các vị thần linh mà quân Hy Lạp đã xúc phạm tới, mà là sự trừng phạt của biết bao sinh linh vô tội đã dính máu trong lưỡi gươm của họ - sự trừng phạt của Nhân tính đối với những gì thuộc về Con người! Cuộc trả thù của Odysseus và con trai ông, dưới sự đồng tình của những con người trung hậu, đối với lũ cầu hôn độc ác tham lam nhung nhúc ở cuối phim chính là kết quả tất yếu của lương tri thức ngộ và bùng nổ của Odysseus sau mười năm trời vượt hiểm nguy của biển cả, sự trừng phạt (và thử thách) của thần linh, và sau cùng là chiến thắng bản thân mình để thấm hiểu cái giá của sự sống trên thế gian - sự sống của bao sinh mạng đã từng ngã gục dưới lưỡi kiếm mê muội của ông!

Cuộc tự vấn lương tâm và sự thức tỉnh Nhân tính dữ dội của một nhân vật văn học cổ đại khi bước vào điện ảnh đã trở thành một hiện tượng nghệ thuật hiếm có của thời đại “gió tanh mưa máu” này!

Đạo diễn MA NAT

 

* Xem thêm: «Iphigiêni ở Ôlix» (Kịch Ơripit - Nguyễn Giang, Nguyễn Trác dịch, Nxb Văn học HN 1980)

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
29 Tháng Tám 200912:00 SA(Xem: 35087)
Mọi Rợ văn hóa [cultural barbarism]. Thoạt nghe có vẻ lạ tai, nhưng suy nghĩ kỹ, mới thấy thấm thía. Đọc cổ thư Trung Hoa, thường thấy những người tự xưng là “người Hoa hạ” rất tự hào về tập tục đội mũ, mặc áo, dinh thự nguy nga, ăn uống tiếp khách ngồi bàn, ngồi ghế, có chữ viết, sách vở.
16 Tháng Tám 200912:00 SA(Xem: 33936)
1945, Võ Phiến gia nhập bộ đội trong một thời gian ngắn, sang 1946 ra Hà Nội học trường Văn Lang; đến tháng 12/1946, trở về Bình Định tham gia kháng chiến, sang năm 1947 về làm thuế quan tại Gò Bồi. Năm 1948, ông kết hôn với cô Võ Thị Viễn Phố (Võ Phiến là Viễn Phố nói lái) và ông dạy học ở trường trung học bình dân Liên Khu V.
15 Tháng Tám 200912:00 SA(Xem: 40975)
Khác với Nam Cao, người trí thức của Nguyễn Mộng Giác không rơi vào dằn vặt vì vật chất "cơm áo gạo tiền". Ông ý thức sự quan trọng của vật chất nhưng không bao giờ cho đó là vấn đề lớn đối với trí thức. Sau chiến tranh, ông hiểu khó khăn, thiếu thốn là đương nhiên. Điều ông khắc khoải là bị đứng bên lề cuộc sống.
17 Tháng Bảy 200912:00 SA(Xem: 190332)
Tìm hiểu về rùa Hoàn Kiếm chúng ta hãy đi ngược trở lại những trang sử Việt Nam , chính sử cũng như huyền sử, và những bài viết thực tế đương thời đã được lưu trữ trong các mạng lưới. Khi đọc những dữ liệu trên, nhiều người sẽ có một cảm tưởng những dữ kiện về rùa không được thống nhất cả về huyền sử lẫn thực tế, và có những vấn đề cần được thảo luận.
05 Tháng Bảy 200912:00 SA(Xem: 33513)
Thuật ngữ khuôn nhịp, hay cấu trúc nhịp điệu giúp ta nhận diện: sự lặp lại đều đặn theo chu kì của những bước nhịp, các âm thanh mạnh yếu. Các khuôn âm luật ấy góp phần tạo ra tính nhạc cho bài thơ. Mỗi khuôn nhịp có trường độ bước nhịp nhất định. Ở mỗi bước nhịp, số âm tiết hợp thành tiết tấu câu thơ luôn được hạn định.
09 Tháng Sáu 200912:00 SA(Xem: 123644)
K ể từ năm 1975, hàng năm cứ đến mùa giỗ Đệ Nhị VNCH dịp tháng Tư là những kẻ thua cay lại lôi Trịnh công Sơn ra làm quả banh da của võ sinh quyền Anh đấm cho đỡ ngứa tay ngứa miệng...
13 Tháng Tư 200912:00 SA(Xem: 125904)
Năm 1995, Vi Thuỳ Linh đăng in bài thơ đầu tay của mình trên báo Tiền phong . Năm 1999, nhà xuất bản Hội Nhà văn in tập thơ Khát của chị; Nguyễn Trọng Tạo khi viết lời tựa cho tập thơ đó, đã xác quyết mạnh mẽ rằng: Vi Thùy Linh đi vào thơ hiện đại bằng “con ngựa chữ nghĩa dậy thì”.
22 Tháng Ba 200912:00 SA(Xem: 28871)
Độc giả ngày nay có lẽ không mấy người biết Vũ Khắc Khoan là ai. Mặc nhiên ông là một trong những tác gia lớn - tên tuổi có lẽ không nổi tiếng như Võ Phiến, Mai Thảo hay Thanh Tâm Tuyền - đã để lại những tác phẩm độc đáo, đánh dấu những biến chuyển quan trọng về bút pháp và tư tưởng, trong nửa sau thế kỷ XX, của văn học Việt.
22 Tháng Ba 200912:00 SA(Xem: 34026)
"Mới" đây là mới được công bố. Trong sự nghiệp sáng tạo nhiều mặt của mình, Lưu Quang Vũ ký thác tâm sự sâu nặng nhất, thể hiện mình rõ nhất ở thơ.
23 Tháng Hai 200912:00 SA(Xem: 115511)
Tập tài liệu được nói tới ở đây là một tập hợp những bài viết của “một số lão đồng chí đã từng công tác trong Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc tại Việt Nam đầu những năm 50 của thế kỷ 20” theo lời của Nhóm biên tập sách viết trong Lời Cuối Sách vào tháng 12 năm 2001.