- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: [email protected]
Tác Giả
Tìm đọc

CUỘC TỰ VẤN LƯƠNG TÂM LỚN NHẤT VÀ RUNG CẢM NHẤT TRONG ĐIỆN ẢNH

09 Tháng Tám 20266:02 CH(Xem: 6388)


images (24)

CUỘC TỰ VẤN LƯƠNG TÂM
LỚN NHẤT VÀ RUNG CẢM NHẤT TRONG ĐIỆN ẢNH

Tác giả: Mai An Nguyễn Anh Tuấn


Hợp Lưu trân trọng giới thiệu bài viết của Mai An Nguyễn Anh Tuấn về The Odyssey — bộ phim mới của đạo diễn Christopher Nolan.

Không chỉ là một bài điểm phim, tác giả đã đọc cuộc trở về của Odysseus như một hành trình trở về với lương tri và Nhân tính; nơi chiến thắng, quyền lực và những cuộc chinh phạt cuối cùng phải đối diện với món nợ máu của những người vô tội.

Từ thành Troy của Homer đến một thế giới hôm nay vẫn còn “gió tanh mưa máu”, bài viết đặt ra một câu hỏi tưởng cổ xưa mà vẫn nhức nhối: Sau mỗi cuộc chiến, ai sẽ là người trả giá cho những gì con người đã gây ra cho con người?

— BAN BIÊN TẬP HỢP LƯU


 

_______________


Bộ phim bom tấn mới nhất: “The Odyssey” của đạo diễn Mỹ Christopher Nolan chinh phục khán giả khắp thế giới, theo tôi chưa phải bởi nó được quay bằng kỹ thuật tân kỳ cho màn ảnh rộng IMAX và các kỹ xảo hiện đại của nền công nghiệp điện ảnh Hollywood; và chắc chắn khiến không ít vị nguyên thủ quốc gia đang sử dụng vận mạng của hàng triệu người dân như một thứ phương tiện để phục vụ mục đích chính trị đẫm máu cho bản thân phải giật mình và suy ngẫm…

Mặc dù bộ phim này đã bị chê trách khá nặng về kịch bản từ một số trí thức (như bà giáo sư Emily Wilson, người dịch tác phẩm sử thi của Homer sang tiếng Anh), mặc dù có sự phản đối về cách thức thể hiện của Nolan đi quá xa, quá lệch với nguyên tác “Odyssey” và có những hạt sạn lớn về lịch sử (như nhân vật của phim xác định họ đang sống thời đại đồ đồng), v.v, nhưng với phần đông khán giả “biết xem phim” ở các thị trường phim ảnh mà Hollywood vươn tới,  có thể khẳng định rằng phim “The Odyssey” chính là một cuộc tự vấn lương tâm lớn nhất và rung cảm nhất trong điện ảnh xưa – nay, và điều đó làm nên giá trị quan trọng hàng đầu của bộ phim!

“The Odyssey” là tác phẩm nghệ thuật đầu tiên khai thác câu chuyện Con ngựa gỗ thành Troy (Trojan Horse) một cách khác biệt, tạo cho nó một ý nghĩa triết lý mang tính nhân loại: Đó không còn là sáng kiến phi thường của Odysseus và chiến tích vĩ đại của quân Hy Lạp, mà trở thành nguyên cớ chính cho sự “hoàn nguyên” phẩm chất Người ở chiến binh-vua Itaca Odysseus! Quân Hy Lạp và Odysseus khi cầm gươm giáo dưới sự thống lĩnh của ông vua đầy tham vọng Agamemnon - kẻ từng nhẫn tâm đem máu con gái mình là Iphigiêni làm lễ hiến tế thần linh* -, đã giống như một lũ cuồng điên, khát máu, tàn bạo, bất chấp mọi luật lệ của con người lẫn luật lệ thần linh: Họ lợi dụng sự kính trọng lòng hiếu khách của người dân thành Troy để biến lễ vật thiêng liêng thành cái bẫy nhằm triệt hạ cướp bóc thành Troy… Điều này đã là tiếng sét giữa lương tri của Odysseus và trở thành nỗi ám ảnh tâm hồn người chiến binh trung thực: Những tượng thần bị chặt đầu và giật đổ, những phụ nữ bị hãm hiếp, những đứa trẻ bị giật khỏi tay mẹ ném vào lửa… Những cảnh phim có nghĩa nhất giống như một thứ “leimotif” trở đi trở lại từ đầu tới cuối phim là cận cảnh rộng Odysseus đỏ rực ngơ ngác, đau đớn giữa lửa cháy và chém giết máu đổ ngập ngụa trong thành Troy… Kẻ thù lớn nhất của Odysseus chính bản ngã bị dối lừa của ông và những tội lỗi ông gây ra góp phần hủy diệt cả một nền văn minh! Hành trình trở về quê hương cũng là hành trình chuộc lại chính những gì mình đã đánh mất trong máu tươi của người vô tội! Thế rồi, khán giả tự ngầm hiểu: sự trừng phạt đối với Odysseus và nhóm người trở về không phải là sự trừng phạt của các vị thần linh mà quân Hy Lạp đã xúc phạm tới, mà là sự trừng phạt của biết bao sinh linh vô tội đã dính máu trong lưỡi gươm của họ - sự trừng phạt của Nhân tính đối với những gì thuộc về Con người! Cuộc trả thù của Odysseus và con trai ông, dưới sự đồng tình của những con người trung hậu, đối với lũ cầu hôn độc ác tham lam nhung nhúc ở cuối phim chính là kết quả tất yếu của lương tri thức ngộ và bùng nổ của Odysseus sau mười năm trời vượt hiểm nguy của biển cả, sự trừng phạt (và thử thách) của thần linh, và sau cùng là chiến thắng bản thân mình để thấm hiểu cái giá của sự sống trên thế gian - sự sống của bao sinh mạng đã từng ngã gục dưới lưỡi kiếm mê muội của ông!

Cuộc tự vấn lương tâm và sự thức tỉnh Nhân tính dữ dội của một nhân vật văn học cổ đại khi bước vào điện ảnh đã trở thành một hiện tượng nghệ thuật hiếm có của thời đại “gió tanh mưa máu” này!

Đạo diễn MA NAT

 

* Xem thêm: «Iphigiêni ở Ôlix» (Kịch Ơripit - Nguyễn Giang, Nguyễn Trác dịch, Nxb Văn học HN 1980)

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
17 Tháng Bảy 201012:00 SA(Xem: 31438)
Viết về Phạm Phú Hải, tôi mang cảm giác mình đang ngồi đếm sao. Đối diện với cái mênh mông của tâm hồn như vũ trụ kia, tôi thong thả đếm từng ánh sao trời mà mơ hồ tưởng tượng rồi lại cảm thấy bất lực vì không đủ sức đếm hết tất cả sao trên trời gom hết ánh sáng vào tay mình.
23 Tháng Sáu 201012:00 SA(Xem: 135152)
Ta đang sống trong thời đại của xin lỗi. Dù xin lỗi do động lực nào thì cũng phải nhìn nhận là người được xin lỗi cũng phần nào nguôi ngoai, và người xin lỗi cũng thấy nhẹ nhõm phần nào. Và đấy là bước đầu đưa tới hòa giải.
28 Tháng Hai 201012:00 SA(Xem: 32025)
Khi chọn chủ đề của tranh là "không gian sống" (living space), chắc chắn Lê Thánh Thư đã chọn cho mình một hướng sáng tác, đã xác định thái độ và mối quan hệ của anh, người nghệ sĩ, đối với sự vật, với cuộc sống, những gì đã và đang xảy ra hàng ngày, hàng giờ, ở trước mắt, ở chung quanh và cả trong tâm hồn.
10 Tháng Hai 201012:00 SA(Xem: 118748)
Xuân vừa về trên bãi cỏ non… Nghe câu hát ấy của Phạm Duy, ta nghe mùa xuân về đâu đó quanh đây, về trên những thảm cỏ xanh mướt, về trên những bông hoa dại đủ sắc mầu dọc theo con đường chúng ta đi.
18 Tháng Giêng 201012:00 SA(Xem: 29150)
Võ Đình đi đi, lại lại, bứt rứt, bực bội, tìm cách "vẽ" Ôn Như Hầu, nhưng câu thơ hắc búa của Gia Thiều cứ trơ ra như một "ảo giác" không thể "vẽ" được. Võ xoay ngang, chém dọc, bổ đôi, chẻ ba lời thơ, bước vào trong, chạy ra ngoài, mắt nhìn trời, tay vạch đất...
17 Tháng Giêng 201012:00 SA(Xem: 31595)
Nằm trong lịch sử sân khấu phương Tây với những nghi lễ tôn giáo từ thời Hi Lạp cổ đại, sân khấu Pháp đã có sự phát triển bền bỉ và có nhiều thành tựu theo chiều dài các thế kỉ. Trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất, tình hình kịch Pháp về cơ bản là kế thừa kịch nửa sau thế kỉ XIX.
26 Tháng Mười 200912:00 SA(Xem: 32127)
Literary fiction commits a double arbitrariness: that of invention itself and the arbitrariness with which it imitates what is essentially arbitrary: reality. (Văn chương phạm vào hai lần vũ đoán: một là cái vũ đoán của tự thân sự sáng tạo, và hai là cái vũ đoán của sự mô phỏng một thứ mà chính nó, tự bản chất, cũng là một sự vũ đoán: hiện thực) Añicos/ Bits (Những mảnh vụn) / Juan Calzadilla
20 Tháng Chín 200912:00 SA(Xem: 29225)
Là một trong những nhà văn tài hoa nhất và sáng tác sung mãn nhất của thế hệ ông, văn chương Mai Thảo bao trùm một giai đoạn dài từ kháng chiến chống Pháp đến di tản hải ngoại; ở khoảng nào, ông cũng có những tác phẩm xuất sắc, vẽ nên những chân dung con người với một nội dung siêu hình, một tâm thức lãng mạn, đớn đau.
20 Tháng Chín 200912:00 SA(Xem: 129070)
Gần đây tôi có dịp đọc một số tài liệu của người trong nước viết về văn học miền Nam 1954-1975. Rải rác đó đây không ít, nhưng gom vào một mối thì có thể kể ra hai nguồn. Thứ nhất là bài phỏng vấn khá thú vị của chị Thụy Khuê, đài RFI bên Pháp, với nhà phê bình Vương Trí Nhàn, hiện sống tại Hànội, xung quanh đề tài văn học miền Nam từ 1954-1975 (*).
17 Tháng Chín 200912:00 SA(Xem: 118012)
Vào những giờ phút cuồng dại vì tâm chúng ta mù quáng thì bất cứ việc gì cũng có thể xảy ra, kể cả chiến tranh. Cho nên, sự thực hành lòng từ bi và trí tuệ là điều hữu ích cho tất cả, nhất là đối với những người có trách nhiệm điều hành công việc quốc gia, khi mà họ nắm trong tay quyền lực và phương tiện có thể tạo dựng nền hòa bình cho thế giới.