Vậy mà đã 40 năm qua đi 1975-2015, với đời người như một cơn gió thoảng, với lịch sử chỉ là một chớp mắt, nhưng lại là một chặng đường rất dài trải nghiệm những tang thương. Thêm một chớp mắt nữa, thế hệ những người cầm bút 1954-1975 đều trở về với cát bụi, một số có thể còn được nhắc tới qua tác phẩm nhưng rồi cũng phải kể tới cuộc sống đầy đoạ và cả những cái chết tức tưởi của họ. Nói tới Văn Học Miền Nam, không thể không có một “cuốn sách trắng/ livre blanc” về thời kỳ đó, một Wikipedia mở, như một “bộ nhớ” cho các thế hệ Việt Nam tương lai.
Hồ Quý Ly tên tự là Lý Nguyên, tự suy tổ tiên là Hồ Hưng Dật vốn người Chiết Giang vào đời Hậu Hán thời Ngũ Đại (947 – 950) sang làm Thái thú lộ Diễn Châu (Nghệ An). Sau đó, làm nhà ở hương Bào Đột thuộc lộ này, làm trại chủ đến đời thứ 12 là Hồ Liêm dời đến ở hương Đại Lại tỉnh Thanh Hóa, làm con nuôi Tuyên úy Lê Huấn, từ đấy lấy Lê làm họ mình.
Trong số mấy bài thơ chữ Nôm còn lại của Bà Huyện Thanh Quan, bài thơ “Qua Đèo Ngang” là bài thơ gần đây được tranh luận nhiều nhất về chữ nghĩa, đặc biệt là về từ ngữ “cái gia gia” . Sự tranh luận này có chiều hướng phủ nhận quan điểm cũ của các tiền bối cũng như những người tin theo họ để bảo vệ cho cách đọc “cái đa đa”.
Trong số 26 con đập dòng chính Sông Mekong, thì Noạ Trát Độ / Nuozhadu 5,850 MW trên Vân Nam là con đập lớn nhất, và Don Sahong 260 MW là con đập nhỏ và quan trọng nhất thuộc địa phận Nam Lào (không kể tới Thakho Diversion, cũng của Lào, 50 MW được bảo trở bởi CNR & EDL). Bài viết là một phân tích về hai thái cực của sự huỷ hoại: từ con đập lớn nhất tới con đập nhỏ nhất trên toàn hệ sinh thái Sông Mekong.
Khiếm
khuyết lớn của dân tộc Việt là đã say mê khía cạnh chính trị của chiến tranh mà
lãng quên khía cạnh thuần học thuật, quân sự của chiến tranh. Clausewitz nổi tiếng
với mệnh đề thường xuyên được trích dẫn: "Chiến tranh là cánh tay nối dài
của chính trị." Nhưng Clausewitz không viết duy nhất một mệnh đề này, mà
soạn thảo tám tổng tập Cẩm nang Chiến tranh mà cho đến phút này vẫn chưa được dịch
sang tiếng Việt, ngay cả tóm lược .
Tôi
ít thấy ai yêu thơ như Mai Thảo. Thuộc rất nhiều thơ, đặc biệt thơ tiền chiến
và thơ những năm đầu kháng chiến, Mai Thảo có thể nói chuyện về thơ miên man từ
giờ này sang giờ khác, từ ngày này sang ngày khác. Dường như chỉ khi nói chuyện
về thơ, Mai Thảo mới hoạt bát, sôi nổi, say sưa, gửi hết hồn mình trong từng
tiếng trầm tiếng bổng. Ly rượu trên tay, đầu lắc lư, mắt lim dim, Mai Thảo nói
về thơ với giọng vừa xúc động như khi người ta kể lại một mối tình đầu, vừa
thành kính như một con chiên kể về cuộc đời của Người Cứu Thế. Với Mai Thảo,
thơ là cái gì thiêng liêng, rất đỗi thiêng liêng, như một tôn giáo. Với Mai
Thảo, thơ, "chỉ thơ, mới là ngôn ngữ, là tiếng nói tận cùng và chung quyết
của văn chương"
...toàn cảnh các quốc gia trong lưu vực Sông Mekong
từ Trung Quốc xuống tới Miến Điện, Thái Lan, Lào, Cam Bốt và Việt Nam cho dù
mang những tên gọi khác nhau nhưng đó vẫn là những đất nước chưa có dân chủ, vẫn
là những “xã hội hình tháp – social
pyramid” nói theo ngôn từ của nhà xã
hội học Miến Kyaw Nyein, với đỉnh tháp là thiểu số thống trị và dưới đáy vẫn là
đa số những người dân nghèo khổ bị khai thác và bóc lột.
K hác với quân đội của các đế quốc,
quân đội Việt Nam đã luôn phải xây dựng sức mạnh trên chính lòng ái quốc của
dân tộc mình. Ngay cả khi Đại Nam đạt đến sức mạnh của một đế quốc Đông Dương,
quân đội Đại Nam chưa biết vận dụng sức lực của các sắc tộc Chàm, Ai Lao hay Thủy
Chân Lạp. Sức mạnh của quân đội Việt Nam là sức mạnh của sự đoàn kết, chết để
giữ đất và chết để mở đất, của sắc tộc Kinh. Mạc Cửu ở Hà Tiên là một biệt lệ.
Truyện của Cung Tích Biền là vậy, rất kén người đọc,
nhiều khi sẽ rất khó hiểu và không hợp “gout” với loại bạn đọc chỉ muốn tìm
những truyện tình lãng mạn để tiêu khiển thời gian. Truyện của ông luôn làm người đọc hoang mang, dằn vặt,
thao thức và sốt.
Chưa khi nào, từ lúc vung khẩu hiệu Hữu nghị Việt-Trung,
Đảng cầm quyền ngậm đắng nuốt cay 16 chữ vàng như lúc này. Bao nhiêu khiếp
nhược quỵ lụy dâng đất dâng thác với ôm hôn thắm thiết, vô ích. Đàn áp dân biểu
tình chống Tàu để chứng tỏ hòa hiếu, vô ích. Gửi sĩ quan Việt sang cho Bắc Kinh
tập huấn, ưu tiên các dự án thầu cho công ty Trung quốc, ngay cả chấp nhận điều
kiện mai hậu nguy hiểm: cho phép Hoa kiều sinh sống đông đúc không cần chiếu
khán trong các đặc khu, vẫn vô ích .
Chúng tôi sử dụng cookie để cung cấp cho bạn trải nghiệm tốt nhất trên trang web của chúng tôi. Nếu tiếp tục, chúng tôi cho rằng bạn đã chấp thuận cookie cho mục đích này.