- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: [email protected]
Tác Giả
Tìm đọc

CUỘC TỰ VẤN LƯƠNG TÂM LỚN NHẤT VÀ RUNG CẢM NHẤT TRONG ĐIỆN ẢNH

09 Tháng Tám 20266:02 CH(Xem: 6327)


images (24)

CUỘC TỰ VẤN LƯƠNG TÂM
LỚN NHẤT VÀ RUNG CẢM NHẤT TRONG ĐIỆN ẢNH

Tác giả: Mai An Nguyễn Anh Tuấn


Hợp Lưu trân trọng giới thiệu bài viết của Mai An Nguyễn Anh Tuấn về The Odyssey — bộ phim mới của đạo diễn Christopher Nolan.

Không chỉ là một bài điểm phim, tác giả đã đọc cuộc trở về của Odysseus như một hành trình trở về với lương tri và Nhân tính; nơi chiến thắng, quyền lực và những cuộc chinh phạt cuối cùng phải đối diện với món nợ máu của những người vô tội.

Từ thành Troy của Homer đến một thế giới hôm nay vẫn còn “gió tanh mưa máu”, bài viết đặt ra một câu hỏi tưởng cổ xưa mà vẫn nhức nhối: Sau mỗi cuộc chiến, ai sẽ là người trả giá cho những gì con người đã gây ra cho con người?

— BAN BIÊN TẬP HỢP LƯU


 

_______________


Bộ phim bom tấn mới nhất: “The Odyssey” của đạo diễn Mỹ Christopher Nolan chinh phục khán giả khắp thế giới, theo tôi chưa phải bởi nó được quay bằng kỹ thuật tân kỳ cho màn ảnh rộng IMAX và các kỹ xảo hiện đại của nền công nghiệp điện ảnh Hollywood; và chắc chắn khiến không ít vị nguyên thủ quốc gia đang sử dụng vận mạng của hàng triệu người dân như một thứ phương tiện để phục vụ mục đích chính trị đẫm máu cho bản thân phải giật mình và suy ngẫm…

Mặc dù bộ phim này đã bị chê trách khá nặng về kịch bản từ một số trí thức (như bà giáo sư Emily Wilson, người dịch tác phẩm sử thi của Homer sang tiếng Anh), mặc dù có sự phản đối về cách thức thể hiện của Nolan đi quá xa, quá lệch với nguyên tác “Odyssey” và có những hạt sạn lớn về lịch sử (như nhân vật của phim xác định họ đang sống thời đại đồ đồng), v.v, nhưng với phần đông khán giả “biết xem phim” ở các thị trường phim ảnh mà Hollywood vươn tới,  có thể khẳng định rằng phim “The Odyssey” chính là một cuộc tự vấn lương tâm lớn nhất và rung cảm nhất trong điện ảnh xưa – nay, và điều đó làm nên giá trị quan trọng hàng đầu của bộ phim!

“The Odyssey” là tác phẩm nghệ thuật đầu tiên khai thác câu chuyện Con ngựa gỗ thành Troy (Trojan Horse) một cách khác biệt, tạo cho nó một ý nghĩa triết lý mang tính nhân loại: Đó không còn là sáng kiến phi thường của Odysseus và chiến tích vĩ đại của quân Hy Lạp, mà trở thành nguyên cớ chính cho sự “hoàn nguyên” phẩm chất Người ở chiến binh-vua Itaca Odysseus! Quân Hy Lạp và Odysseus khi cầm gươm giáo dưới sự thống lĩnh của ông vua đầy tham vọng Agamemnon - kẻ từng nhẫn tâm đem máu con gái mình là Iphigiêni làm lễ hiến tế thần linh* -, đã giống như một lũ cuồng điên, khát máu, tàn bạo, bất chấp mọi luật lệ của con người lẫn luật lệ thần linh: Họ lợi dụng sự kính trọng lòng hiếu khách của người dân thành Troy để biến lễ vật thiêng liêng thành cái bẫy nhằm triệt hạ cướp bóc thành Troy… Điều này đã là tiếng sét giữa lương tri của Odysseus và trở thành nỗi ám ảnh tâm hồn người chiến binh trung thực: Những tượng thần bị chặt đầu và giật đổ, những phụ nữ bị hãm hiếp, những đứa trẻ bị giật khỏi tay mẹ ném vào lửa… Những cảnh phim có nghĩa nhất giống như một thứ “leimotif” trở đi trở lại từ đầu tới cuối phim là cận cảnh rộng Odysseus đỏ rực ngơ ngác, đau đớn giữa lửa cháy và chém giết máu đổ ngập ngụa trong thành Troy… Kẻ thù lớn nhất của Odysseus chính bản ngã bị dối lừa của ông và những tội lỗi ông gây ra góp phần hủy diệt cả một nền văn minh! Hành trình trở về quê hương cũng là hành trình chuộc lại chính những gì mình đã đánh mất trong máu tươi của người vô tội! Thế rồi, khán giả tự ngầm hiểu: sự trừng phạt đối với Odysseus và nhóm người trở về không phải là sự trừng phạt của các vị thần linh mà quân Hy Lạp đã xúc phạm tới, mà là sự trừng phạt của biết bao sinh linh vô tội đã dính máu trong lưỡi gươm của họ - sự trừng phạt của Nhân tính đối với những gì thuộc về Con người! Cuộc trả thù của Odysseus và con trai ông, dưới sự đồng tình của những con người trung hậu, đối với lũ cầu hôn độc ác tham lam nhung nhúc ở cuối phim chính là kết quả tất yếu của lương tri thức ngộ và bùng nổ của Odysseus sau mười năm trời vượt hiểm nguy của biển cả, sự trừng phạt (và thử thách) của thần linh, và sau cùng là chiến thắng bản thân mình để thấm hiểu cái giá của sự sống trên thế gian - sự sống của bao sinh mạng đã từng ngã gục dưới lưỡi kiếm mê muội của ông!

Cuộc tự vấn lương tâm và sự thức tỉnh Nhân tính dữ dội của một nhân vật văn học cổ đại khi bước vào điện ảnh đã trở thành một hiện tượng nghệ thuật hiếm có của thời đại “gió tanh mưa máu” này!

Đạo diễn MA NAT

 

* Xem thêm: «Iphigiêni ở Ôlix» (Kịch Ơripit - Nguyễn Giang, Nguyễn Trác dịch, Nxb Văn học HN 1980)

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
19 Tháng Mười 20269:55 CH(Xem: 4423)
Với “TA LÀ - Những khúc mắc siêu hình học” (I AM: Metaphysical Aporias), Giáo sư Nguyễn Hữu Liêm không tìm cách trả lời giản đơn câu hỏi “Ta là ai?”, mà dựng lên một hành trình bản thể luận: con người từ đâu đến, vì sao phải trở thành một cá thể, tự-ý thức được hình thành như thế nào và liệu sau tất cả những phân ly, con người có thể “trở về” với căn nguyên hữu thể của mình hay không.
18 Tháng Mười 20265:10 CH(Xem: 4150)
Chỉ 46 ngày sau thảm họa Nepal–Tây Tạng ngày 26/8/2026, một trận lũ quét khác lại xảy ra vào sáng 11/10 trên sông Budhi Gandaki, thuộc huyện Gorkha, Nepal. Khi nhiều gia đình còn chưa đến ngày tưởng niệm 49 ngày cho người thân đã khuất, những cộng đồng miền núi lại phải đối diện với cảnh di tản, nhà cửa và cầu đường bị cuốn trôi, cùng nỗi lo về những trận lũ bất ngờ có thể tiếp diễn.
18 Tháng Mười 202612:01 SA(Xem: 5179)
Có những cuốn sách khiến người ta đọc để hiểu thế giới. Có những cuốn sách buộc người ta quay về nhìn lại chính mình. Và cũng có những cuốn sách, dù tác giả không nhất thiết chủ ý, lại khiến người đọc đặt câu hỏi về cái thế giới đang tìm mọi cách định nghĩa con người thay cho chính họ. TA LÀ: Những khúc mắc siêu hình học của Nguyễn Hữu Liêm có thể được tiếp cận theo hướng thứ ba ấy. Thoạt nhìn, đây là một hành trình triết học quanh những khái niệm như bản thể, ý thức, cái Tôi và vô ngã. Nhưng nếu đọc chậm hơn, bên dưới những tầng ngôn ngữ siêu hình ấy, ta có thể nhận ra một vấn đề gần gũi hơn nhiều: con người phải làm gì để trở thành một cá nhân có ý thức độc lập, thay vì chỉ là một đơn vị trong đám đông? Và câu hỏi ấy, trong một số xã hội, chưa bao giờ hoàn toàn vô hại.
17 Tháng Mười 20262:22 CH(Xem: 3992)
Có những buổi sáng, ngồi uống cà phê và đọc tin tức, tôi chợt nghĩ: nước Mỹ thật kỳ lạ. Một đất nước được xây dựng trên ý niệm rằng không ai được đứng cao hơn Hiến pháp, rằng quyền lực phải được phân chia, rằng người dân có quyền thay đổi người cai trị — vậy mà đôi khi, người ta lại phải tự hỏi liệu những nguyên tắc ấy có còn đủ sức bảo vệ chính mình hay không.
11 Tháng Mười 20264:13 CH(Xem: 4566)
Trên địa cầu hiện có khoảng 8,3 tỷ người. Mỗi người một số phận, một cuộc đời, một câu chuyện đáng kể. Có những người âm thầm nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, những người miệt mài chữa bệnh trong bệnh viện, những người lao động ngoài công trường, những người ngày đêm sáng tạo để làm cho đời sống nhân loại tốt đẹp hơn. Nhưng thử hỏi, trong số hàng tỷ con người ấy, có bao nhiêu người được truyền thông quốc tế nhắc đến mỗi ngày? Và có bao nhiêu người, dù ở cách nửa vòng trái đất, vẫn có thể khiến hàng triệu người cùng lúc quay đầu nhìn về phía mình chỉ bằng một câu nói? Donald Trump là một trường hợp đáng quan sát.
25 Tháng Chín 20265:37 SA(Xem: 5451)
Sáng thứ Năm 24 tháng 9 vừa qua, một thẩm phán liên bang đã ra lệnh cho chính quyền Trump khôi phục quyền truy cập tòa Bạch Ốc cho ba tổ chức tin tức: CNN, MS NOW và Politico. Quyết định này đưa ra sau khi các phóng viên bị cấm vào tòa nhà này trong nhiều ngày do Tổng thống Donald Trump không hài lòng với các tường thuật mà ông cho là tiêu cực về các việc làm của chính phủ của ông.
23 Tháng Chín 202611:16 CH(Xem: 5091)
Tôi đến với phê bình văn học bằng một tình yêu khá đặc biệt. Tôi mê nhận định tác phẩm, thích lần tìm những tầng nghĩa ẩn sau một câu thơ, một hình ảnh, một chi tiết văn chương: thích đi từ cái đẹp của câu chữ để chạm đến những điều sâu xa hơn trong tâm hồn người viết.
22 Tháng Chín 202610:17 CH(Xem: 4948)
Tôi là một phụ huynh có hai con gái trong thế hệ Gen Z, hiện đang làm công tác giáo dục (hướng nghiệp & dạy nghề) và là nhà làm phim độc lập chuyên về đề tài giáo dục thế hệ trẻ, theo định hướng phát triển Công nghiệp văn hóa của Đảng và Chính phủ… Cần có “xưng danh” theo lối giáo đầu của Chèo cổ, Tuồng cổ như thế để phòng xa rào chắn những cuộc “ném đá” phũ phàng chắc chắn sẽ diễn ra…
17 Tháng Chín 202611:54 CH(Xem: 5808)
Sáng ngày 26 tháng 8 năm 2026, vùng biên giới Nepal–Tây Tạng bỗng biến thành một hành lang chết chóc. Một khối băng khổng lồ sụp đổ trên cao nguyên Himalaya, kéo theo đá núi và nước tan tràn xuống các thung lũng bên dưới. Chỉ trong thời gian rất ngắn, dòng nước bùn ấy phình to thành một trận lũ dữ dội—một thứ “sóng thần trên núi”—cuốn phăng cầu cống, đường sá, nhà cửa, trạm biên phòng và toàn bộ những khu dân cư nằm dọc theo các con sông.
17 Tháng Chín 202611:22 CH(Xem: 6595)
LGT: “Ba tuần sau thảm họa Nepal–Tây Tạng ngày 26 tháng 8 năm 2026, bài viết này điểm lại những gì khoa học đã làm rõ và những câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ về chuỗi tai biến khởi đầu từ sườn bắc Langtang Lirung. Đây không phải tường thuật cứu nạn, mà là một tổng thuật khoa học–môi sinh với ba nhận định chính.Thứ nhất, đây không phải một trận Lũ do Hồ Băng Vỡ / GLOF điển hình, mà là chuỗi liên hoàn: sườn đá–băng sụp đổ → thác lở đá–băng → dòng bùn đá → lũ đậm đặc trầm tích.Thứ hai, khí hậu nóng lên, băng hà thoái lui và permafrost suy thoái tạo bối cảnh bất ổn lâu dài; nhưng những nghiên cứu mới cũng chỉ tới yếu tố cấu trúc địa chất và sự suy yếu của khối đá. Nguyên nhân trực tiếp của vụ sụp đổ vẫn chưa được xác định dứt khoát. Thứ ba, điều con người còn có thể chủ động là cảnh báo sớm và hợp tác xuyên biên giới, bởi nước lũ không cần sổ thông hành. . Từ tín hiệu địa chấn lúc 08:37 giờ Nepal đến “ký ức địa hình” / landscape memory của trận GLOF năm 2025, bài viết của BS Ngô Thế Vinh...