GIỚI THIỆU TÁC PHẨM : THE MELANCHOLY OF RESISTANCE (*) của László Krasznahorkai (Nobel Văn Học 2025)

GIỚI THIỆU TÁC PHẨM :

THE MELANCHOLY OF RESISTANCE (*)

của László Krasznahorkai (Nobel Văn Học 2025)

                                                                                          Phan Tấn Uẩn

**

   Nổi Buồn của Phản Kháng (The Melancholy of Resistance):

     Trong một thị trấn nhỏ tăm tối, lạnh lẽo, gần như bị bỏ quên ở vùng nông thôn Hungary, mọi thứ trôi qua trong sự trì trệ, u ám và vô nghĩa. Người dân sống lặp lại từng ngày, giữa rượu, tin đồn và nỗi sợ mơ hồ về điều gì đó sắp xảy ra — một sự tan rã nào đó mà không ai dám gọi tên.

Một ngày nọ, tin đồn lan khắp nơi: một gánh xiếc bí ẩn đang tiến vào thị trấn. Không ai biết họ là ai, chỉ biết rằng họ mang theo một con cá voi khổng lồ đã chết, được đặt trong một toa xe moóc khép kín. Gánh xiếc này trở thành biểu tượng của điều gì đó lớn lao và đen tối đang đến — một điềm báo của hỗn loạn.

Giữa bầu không khí ấy, xuất hiện Valuska, một chàng trai ngốc nghếch, hiền lành, sống trong thế giới riêng của mình. Mỗi đêm, Valuska đi lang thang giữa phố, say mê giải thích cho những người say rượu về vũ trụ vận hành: Mặt trời, Trái đất, các hành tinh xoay quanh nhau trong một trật tự hoàn hảo. Anh là người duy nhất trong thị trấn còn tin vào sự hài hòa, vào “tinh thần của vũ trụ”. Nhưng chính vì thế, anh trở thành kẻ lạc loài, như một nhà hiền triết cô độc giữa thời đại mục rữa.

Trong khi Valuska vẫn mơ mộng về những vì sao, bà Eszter – một góa phụ giàu có, sắc sảo và lạnh lùng – bắt đầu thao túng thị trấn. Bà khinh bỉ đám đông tầm thường, tin rằng trật tự chỉ có thể được lập lại bằng quyền lực và sắt máu. Bà lặng lẽ mưu tính để lật đổ chính quyền địa phương, dựng lên một “trật tự mới” – thực ra là sự thống trị của bóng tối và sợ hãi.

Chồng bà, ông Eszter, là một nhạc sĩ tài hoa đã rút lui khỏi thế giới, sống trong cô lập. Ông không còn tin vào xã hội, chỉ tìm kiếm một “âm thanh thuần khiết tuyệt đối”, thứ ông cho rằng có thể cứu chuộc linh hồn con người. Nhưng cuộc tìm kiếm ấy chỉ dẫn đến im lặng – sự im lặng của tuyệt vọng.

Khi gánh xiếc đến, đám đông như bừng tỉnh khỏi giấc ngủ dài. Họ đổ xô đến xem con cá voi khổng lồ, đứng xếp hàng giữa sương lạnh, như thể chờ một phép mầu. Nhưng trong bóng tối của gánh xiếc còn có một nhân vật khác: “The Prince”, một kẻ thấp bé, dị dạng, không nói năng – nhưng bằng sự hiện diện kỳ lạ, hắn khuấy động đám đông, khiến họ bùng nổ bạo loạn, phá phách, cướp bóc, đốt phá nhà cửa.

Thị trấn rơi vào hỗn loạn toàn diện.

Valuska, kẻ ngây thơ, bị cuốn vào dòng người như trong một cơn ác mộng. Anh chứng kiến sự điên loạn, sự tàn bạo vô nghĩa, và cuối cùng bị đánh đập đến gần như mất trí.

Sau cơn loạn ấy, bà Eszter nắm quyền, dựng lên một chính quyền mới. Thị trấn được “ổn định” trở lại, nhưng trong nỗi sợ hãi và sự phục tùng.

Con cá voi – biểu tượng của cái chết vĩ đại – vẫn nằm đó, im lìm và bốc mùi, như xác thân của nền văn minh vừa bị chôn vùi.

Ở phần kết, Valuska bị đưa vào bệnh viện tâm thần, sống trong im lặng, ánh mắt trống rỗng. Ông Eszter chết lặng lẽ, chỉ còn lại bản nhạc dang dở.

Thị trấn lại chìm vào một thứ bình yên giả tạo, như thể chưa từng có gì xảy ra. Nhưng sự thối rữa vẫn lan, chậm rãi và chắc chắn — như số phận của nhân loại mà Krasznahorkai muốn phơi bày.

*   

        “ Nổi Buồn của Phản Kháng”  không phải là câu chuyện về một biến cố cụ thể, mà là một ẩn dụ triết học về sự sụp đổ của trật tự tinh thần. Gánh xiếc là hình ảnh của cái ác, của hỗn loạn, hay nói cách khác, là bóng tối của chính con người. Con cá voi chết là xác thân của thế giới văn minh, thứ từng vĩ đại nhưng nay chỉ còn là biểu tượng trống rỗng.Valuska biểu tượng của một linh hồn trong sáng, người cuối cùng còn tin vào điều tốt lành – nhưng cũng là người bị nghiền nát trước guồng máy của điên loạn. Bà Eszter là biểu tượng của trí tuệ lạnh lùng, tin vào quyền lực tuyệt đối, nhưng lại chính là cánh cửa mở cho tà ác tràn vào.

     Tiểu thuyết kết thúc trong vòng lặp của u hoài: hỗn loạn, rồi trật tự giả , rồi lại hỗn loạn. Krasznahorkai cho thấy sự kháng cự của con người với bóng tối là vô vọng, nhưng chính trong nỗi tuyệt vọng ấy lại lóe lên một chút nhân tính – sự trong sáng của Valuska, ánh sáng yếu ớt cuối cùng của nhân loại.

       Tổng kết, đây là một bi kịch về sự tan rã tinh thần trong thế giới hiện đại – nơi niềm tin, đạo đức và lý trí đều bị nuốt chửng bởi hỗn loạn và quyền lực. Nhưng ẩn dưới lớp u tối ấy, Krasznahorkai vẫn thì thầm một niềm tin mong manh: “ Dù vũ trụ rệu rã, vẫn còn đó một linh hồn hướng về ánh sáng – dù chỉ như một đốm sáng nhỏ trong đêm đen vô tận.”

 
Phan Tấn Uẩn

Oct 12/2025 

----------------------------------------------

  

(*)  NOBEL VĂN HỌC 2025: LÁSZLÓ KRASZNAHORKAI
                           

           Ngày 9 tháng 10 năm 2025, nhà văn Hungary László Krasznahorkai đã được trao Giải Nobel Văn học vì "tác phẩm mạnh mẽ và có tầm nhìn xa, khẳng định sức mạnh của nghệ thuật giữa những cơn ác mộng tận thế" (NobelPrize)

         Krasznahorkai, sinh năm 1954, nổi tiếng với những tác phẩm văn học đậm chất triết lý và u ám, thường được viết bằng những câu văn dài, không ngắt quãng. Tác phẩm đầu tay của ông, Satantango (1985), là một bức tranh đen tối về sự suy tàn của một làng tập thể ở Hungary trước khi chế độ cộng sản sụp đổ. Nhiều tác phẩm của ông, như The Melancholy of Resistance và Baron Wenckheim's Homecoming, đã được đạo diễn Béla Tarr chuyển thể thành phim, nổi bật với phong cách điện ảnh dài dòng và đầy triết lý.

     Phong cách viết của Krasznahorkai thường được so sánh với Franz Kafka và Thomas Bernhard, với những câu văn dài và mạch truyện đan xen, tạo nên một không gian văn học đầy ám ảnh. Ông cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các nền văn hóa phương Đông, đặc biệt là Nhật Bản và Trung Hoa , điều này thể hiện rõ trong cách ông tiếp cận thời gian và không gian trong tác phẩm của mình.

    Trước khi nhận giải Nobel, Krasznahorkai đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm Giải Man Booker Quốc tế năm 2015 và Giải Sách Dịch Quốc gia Mỹ năm 2019. Ông là nhà văn Hungary thứ hai nhận giải Nobel Văn học, sau Imre Kertész vào năm 2002.

     “Nổi U Hoài của Sự Kháng Cự” (The Melancholy of Resistance)giới thiệu trên đây là tác phẩm của László Krasznahorkai (dịch giả George Szirtes) được xuất bản lần đầu năm 1998 và New Directions  tái bản  năm 2000.

 Phan Tấn Uẩn