- Tạp Chí Hợp Lưu  Fountain Valley, CA 92708 - USA Điện thoại: (714) 381-8780 E-mail: [email protected]
Tác Giả
Tìm đọc

CUỘC TỰ VẤN LƯƠNG TÂM LỚN NHẤT VÀ RUNG CẢM NHẤT TRONG ĐIỆN ẢNH

09 Tháng Tám 20266:02 CH(Xem: 6379)


images (24)

CUỘC TỰ VẤN LƯƠNG TÂM
LỚN NHẤT VÀ RUNG CẢM NHẤT TRONG ĐIỆN ẢNH

Tác giả: Mai An Nguyễn Anh Tuấn


Hợp Lưu trân trọng giới thiệu bài viết của Mai An Nguyễn Anh Tuấn về The Odyssey — bộ phim mới của đạo diễn Christopher Nolan.

Không chỉ là một bài điểm phim, tác giả đã đọc cuộc trở về của Odysseus như một hành trình trở về với lương tri và Nhân tính; nơi chiến thắng, quyền lực và những cuộc chinh phạt cuối cùng phải đối diện với món nợ máu của những người vô tội.

Từ thành Troy của Homer đến một thế giới hôm nay vẫn còn “gió tanh mưa máu”, bài viết đặt ra một câu hỏi tưởng cổ xưa mà vẫn nhức nhối: Sau mỗi cuộc chiến, ai sẽ là người trả giá cho những gì con người đã gây ra cho con người?

— BAN BIÊN TẬP HỢP LƯU


 

_______________


Bộ phim bom tấn mới nhất: “The Odyssey” của đạo diễn Mỹ Christopher Nolan chinh phục khán giả khắp thế giới, theo tôi chưa phải bởi nó được quay bằng kỹ thuật tân kỳ cho màn ảnh rộng IMAX và các kỹ xảo hiện đại của nền công nghiệp điện ảnh Hollywood; và chắc chắn khiến không ít vị nguyên thủ quốc gia đang sử dụng vận mạng của hàng triệu người dân như một thứ phương tiện để phục vụ mục đích chính trị đẫm máu cho bản thân phải giật mình và suy ngẫm…

Mặc dù bộ phim này đã bị chê trách khá nặng về kịch bản từ một số trí thức (như bà giáo sư Emily Wilson, người dịch tác phẩm sử thi của Homer sang tiếng Anh), mặc dù có sự phản đối về cách thức thể hiện của Nolan đi quá xa, quá lệch với nguyên tác “Odyssey” và có những hạt sạn lớn về lịch sử (như nhân vật của phim xác định họ đang sống thời đại đồ đồng), v.v, nhưng với phần đông khán giả “biết xem phim” ở các thị trường phim ảnh mà Hollywood vươn tới,  có thể khẳng định rằng phim “The Odyssey” chính là một cuộc tự vấn lương tâm lớn nhất và rung cảm nhất trong điện ảnh xưa – nay, và điều đó làm nên giá trị quan trọng hàng đầu của bộ phim!

“The Odyssey” là tác phẩm nghệ thuật đầu tiên khai thác câu chuyện Con ngựa gỗ thành Troy (Trojan Horse) một cách khác biệt, tạo cho nó một ý nghĩa triết lý mang tính nhân loại: Đó không còn là sáng kiến phi thường của Odysseus và chiến tích vĩ đại của quân Hy Lạp, mà trở thành nguyên cớ chính cho sự “hoàn nguyên” phẩm chất Người ở chiến binh-vua Itaca Odysseus! Quân Hy Lạp và Odysseus khi cầm gươm giáo dưới sự thống lĩnh của ông vua đầy tham vọng Agamemnon - kẻ từng nhẫn tâm đem máu con gái mình là Iphigiêni làm lễ hiến tế thần linh* -, đã giống như một lũ cuồng điên, khát máu, tàn bạo, bất chấp mọi luật lệ của con người lẫn luật lệ thần linh: Họ lợi dụng sự kính trọng lòng hiếu khách của người dân thành Troy để biến lễ vật thiêng liêng thành cái bẫy nhằm triệt hạ cướp bóc thành Troy… Điều này đã là tiếng sét giữa lương tri của Odysseus và trở thành nỗi ám ảnh tâm hồn người chiến binh trung thực: Những tượng thần bị chặt đầu và giật đổ, những phụ nữ bị hãm hiếp, những đứa trẻ bị giật khỏi tay mẹ ném vào lửa… Những cảnh phim có nghĩa nhất giống như một thứ “leimotif” trở đi trở lại từ đầu tới cuối phim là cận cảnh rộng Odysseus đỏ rực ngơ ngác, đau đớn giữa lửa cháy và chém giết máu đổ ngập ngụa trong thành Troy… Kẻ thù lớn nhất của Odysseus chính bản ngã bị dối lừa của ông và những tội lỗi ông gây ra góp phần hủy diệt cả một nền văn minh! Hành trình trở về quê hương cũng là hành trình chuộc lại chính những gì mình đã đánh mất trong máu tươi của người vô tội! Thế rồi, khán giả tự ngầm hiểu: sự trừng phạt đối với Odysseus và nhóm người trở về không phải là sự trừng phạt của các vị thần linh mà quân Hy Lạp đã xúc phạm tới, mà là sự trừng phạt của biết bao sinh linh vô tội đã dính máu trong lưỡi gươm của họ - sự trừng phạt của Nhân tính đối với những gì thuộc về Con người! Cuộc trả thù của Odysseus và con trai ông, dưới sự đồng tình của những con người trung hậu, đối với lũ cầu hôn độc ác tham lam nhung nhúc ở cuối phim chính là kết quả tất yếu của lương tri thức ngộ và bùng nổ của Odysseus sau mười năm trời vượt hiểm nguy của biển cả, sự trừng phạt (và thử thách) của thần linh, và sau cùng là chiến thắng bản thân mình để thấm hiểu cái giá của sự sống trên thế gian - sự sống của bao sinh mạng đã từng ngã gục dưới lưỡi kiếm mê muội của ông!

Cuộc tự vấn lương tâm và sự thức tỉnh Nhân tính dữ dội của một nhân vật văn học cổ đại khi bước vào điện ảnh đã trở thành một hiện tượng nghệ thuật hiếm có của thời đại “gió tanh mưa máu” này!

Đạo diễn MA NAT

 

* Xem thêm: «Iphigiêni ở Ôlix» (Kịch Ơripit - Nguyễn Giang, Nguyễn Trác dịch, Nxb Văn học HN 1980)

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
12 Tháng Tư 201412:00 SA(Xem: 59083)
« C hiến tranh là sự tiếp nối chính trị bằng những phương tiện khác» . Câu văn trứ danh này của Clausewitz, có lẽ ai trong chúng ta cũng từng nghe qua. Nó xác lập sự phụ thuộc của quân sự vào chính trị. Từ khi có những tập hợp người gọi là thành quốc hay quốc gia, người ta không làm chiến tranh đơn thuần nhằm chém giết lẫn nhau, mà để giành lấy quyền định đoạt số phận của một cộng đồng. Và kẻ tham chiến có thể thua hàng trăm trận đánh, miễn là thắng trận cuối cùng, nếu sau đó nó mang lại quyền quyết định về việc tổ chức chính quyền trên một lãnh thổ.
24 Tháng Giêng 201412:00 SA(Xem: 65526)
L ê Văn Tài đến với thơ tiếng Việt bằng một con đường vòng. Anh vốn là một hoạ sĩ. Ở trong nước, từ đầu thập niên 1960, anh vẽ tranh với một phong cách riêng và có một số khám phá về kỹ thuật được nhiều người khen ngợi. Định cư tại Úc từ đầu thập niên 1980, anh tiếp tục vẽ tranh, tham gia cả hàng chục cuộc triển lãm cá nhân cũng như tập thể tại Úc và một số nơi trên thế giới. Lại được nhiều nhà phê bình và nghiên cứu mỹ thuật, như Tiến sĩ Annette Van den Bosch và Merrill Findlay, khen là độc đáo. Tuy nhiên, bên cạnh đó, anh còn làm thơ.
20 Tháng Giêng 201412:00 SA(Xem: 66270)
Ngô Tất Tố là một trong những tác gia nổi tiếng nhất của trào lưu hiện thực phê phán trong lịch sử văn học hiện đại Việt Nam. Những năm 30, 40 thế kỷ XX ông đã cho ra đời một loạt tác phẩm như tiểu thuyết Tắt đèn, Lều chõng , phóng sự Việc làng, Tập án cái đình , truyện ký lịch sử Trong rừng Nho, Vua Hàm Nghi với việc kinh thành thất thủ, Lịch sử Đề Thám …
20 Tháng Giêng 201412:00 SA(Xem: 65966)
...biểu hiện của chứng vĩ cuồng, một chứng bệnh tâm thần có vẻ vô hại vì quá lắm cũng chỉ góp phần làm phong phú thêm vốn chuyện tiếu lâm, nhưng lại có thể trở thành rất nguy hiểm trong những điều kiện nhất định, khi nó nhiễm vào những người làm nghề viết lách...
15 Tháng Giêng 201412:00 SA(Xem: 69095)
N hìn vào một tập san quân đội, trông thấy sức mạnh của quân đội ấy...
13 Tháng Giêng 201412:00 SA(Xem: 67762)
Truyện của Phạm Ngọc Lương tỏa ra một không khí, thoáng tưởng dịu dàng, nhưng đọc kỹ thì thật sự kinh hoàng: pha trộn giữa điên và thực về cái chết. Ba cái chết: chữ chết, môi trường chết và đạo đức chết ...
29 Tháng Mười 201312:00 SA(Xem: 100911)
LTS: Giáo sư/Tiến sĩ Sokolov là một nhân vật quen thuộc với giới nghiên cứu và văn gia Việt Nam. Ông từng nghiên cứu ở Việt Nam từ đầu thập niên 1970, và sau đó trông coi phần Việt ngữ của nhà xuất bản Sự Thật [Pravda]. Trong số những tác phẩm được biết nhiều nhất của ông có tập Quốc Tế Cộng Sản và Việt Nam, được dịch in tại Hà Nội–công bố nhiều tài liệu quí về Đại Học Phương Đông, nơi hơn 50 học viên Việt đã được huấn luyện trong hai thập niên 1920-1930.
09 Tháng Mười 201312:00 SA(Xem: 73053)
“Ai cầm gươm sẽ chết vì gươm, ai cầm bút sẽ chết vì bút. Tôi viết kinh sẽ chết vì kinh”. Đặng Thơ Thơ đã viết như vậy trong truyện ngắn “ Đi tìm bản kinh thánh cuối” như một trải nghiệm cần thiết của nhân loại và dân tộc mình.
01 Tháng Chín 201312:00 SA(Xem: 82381)
Lần đầu tiên đọc truyện của Trần Vũ, tôi sốc...Thật vậy, nếu ai đã từng đọc truyện của ông sẽ có cảm giác choáng váng trong ma trận chữ nghĩa của nhà văn. Truyện của Trần Vũ luôn tạo ấn tượng đặc biệt nơi người đọc, đồng thời cũng gây nhiều tranh cãi trong làng văn.
31 Tháng Ba 201312:00 SA(Xem: 189001)
D o thời gian quá dài của thời Bắc Thuộc, nhiều người thường cho rằng Nho Giáo đã được người Trung Hoa truyền bá mạnh mẽ vào nước ta qua chính sách đồng hóa của họ. Điều này không hoàn toàn đúng. Sự truyền bá này chỉ diễn ra một cách giới hạn trong ít thế kỷ đầu của kỷ nguyên Thiên Chúa Giáo và rất yếu ớt trong những thế kỷ kế tiếp. Các nhà nghiên cứu về lịch sử, tư tưởng và văn học Việt Nam thời cổ gần đây hầu như đều đồng ý về nhận định này...